Valentin Katajev
Valentin Petroviĉ KATAJEV (ruse Валентин Петрович Катаев, Valentin Petrovič Kataev; naskiĝis 16-an de januaro (juliana) / 28-an de januaro (gregore) 1897 en Odeso; mortis la 12-an de aprilo 1986 en Mosko) estis sovetia verkisto, poeto, scenaristo kaj dramisto, ĵurnalisto kaj milita korespondanto. Fondinto kaj unua ĉefredaktoro de la revuo Junost (Юность, 1955–1961).
Li sukcesis krei penetrajn verkojn diskutantajn post-revoluciajn sociajn kondiĉojn sen malobei la postulojn de la oficiala sovetia stilo. La senĉesa imagopovo, sentemo kaj originaleco de Katajev igis lin unu el la plej eminentaj sovetiaj verkistoj. Pro siaj literaturaj agadoj li gajnis la Stalin-premion (1946). Pro siaj literaturaj kaj publikaj agadoj, Katajev estis premiita per pluraj ornamadoj de Sovetunio, inkluzive de la Ordeno de Lenin tri fojojn, la Ordeno de Laborista Ruĝa Standardo, la Ordeno de la Oktobra Revolucio (d:Q728960), kaj la Heroo de Socialisma Laboro (1974) [1].
Vivo
[redakti | redakti fonton]Katajev estis filo de seminario-instruisto kaj lia nobla edzino. Li volontulis por la Unua Mondmilito. En 1922 li ekloĝis en Moskvo kaj estis redaktoro de la revuo Novy Mir (Nova Mondo), kaj inter 1954 kaj 1963 li estis redaktoro de la revuo Junost (Junularo) kaj estis konata kiel reformisto.
La verkaro de Katajev kunfandas influojn de la klasika rusa romantradicio kaj moderna okcidenta rakontado. Kiel bona psikologo, amuza humuristo kaj fajne lerta stilisto, li provis diversajn ĝenrojn.
Liaj verkoj estis bruligitaj ĉe librobruligoj ĉirkaŭ Nazia Germanio en 1933.
Verkado
[redakti | redakti fonton]Li apartenis al la literatura grupo Poputciki. En siaj skribaĵoj, li priskribas la heroecon de junuloj fronte al esceptaj situacioj (revolucio, milito).
Li verŝajne estis tiu, kiu donis la ideon por la romano Dek du seĝoj al la aŭtoroj Evgeny Petrov (lia frato) kaj Ilja Ilf.
En 1955 li fondis la revuon Junost (Junularo), kiun li estris ĝis 1962, kie li ankaŭ publikigis la unuajn tekstojn de aŭtoroj de la Degelo-generacio, ekzemple Jevgenij Jevtuŝenko (1959) kaj Bella Aĥmadulina.
La sekva grava verko de Katajev, La Sankta Puto, estis publikigita en 1967. Oni interpretis ĝin kiel indikon, ke li tiam jam konatiĝis kun la verkoj de grandaj okcidentaj aŭtoroj kiel Marcel Proust, James Joyce kaj Franz Kafka. La sonĝoj kaj memoroj de Katajev dum sub anestezo formas fluon de konscio, trajto ankaŭ trovebla en ĝia posteulo, La Herbo de Forgeso. Katajev restis aktiva verkisto ĝis sia morto en 1986.
Poezio
[redakti | redakti fonton]La unuaj verkoj de Katajev estis poemoj publikigitaj en la Odessa Herald kiam li estis nur 13-jaraĝa, en 1910. Poezio ludis fundamentan rolon en lia literatura esprimo, lia ĉefa inspiro estante la rusaj poetoj de la antaŭrevolucia epoko, precipe Miĥail Lermontov. Fakte, la titolo de la romano kiu komencis la serion de realismaj kaj aŭtobiografiaj romanoj de Katajev, "Blanka Velo ĉe la Horizonto", estis inspirita de "La Soleca Velo Estas Blanka" de Lermontov. Lia romano adaptita al filmo, "Tempo, Antaŭen!", estas inspirita de la samnoma poemo de la granda sovetia poeto Vladimir Majakovskij. "La Malĝojoj de Juna Werther Jam Estas Verkitaj" estis bazita sur poemo de Boris Pasternak. Ĉirkaŭ la fino de sia vivo, Katajev kompilis ĉiujn siajn restantajn poemojn kaj kopiis ilin permane en sep kajerojn. Tamen, li neniam publikigis kolekton aŭ kompilon de siaj poemoj.
Verkaro (elekto)
[redakti | redakti fonton]- 1927 : La Malŝparantoj ("Растратчики")
- 1928 : Kvadrado de la cirklo ("Квадратура круга")
- 1932 : Tempo antaŭen! ("Время, вперёд!")
- 1936 : Velo en la Distanco ("Белеет парус одинокий")
- 1945 : Filo de la regimento ("Сын полка")
- 1949 : Por la Potenco de la Sovetoj ("За власть Советов")
- 1967 : La Sankta Puto ("Святой колодец").
En Esperanto
[redakti | redakti fonton]Liaj verkoj aperis en historiaj revuoj kiel Literatura Mondo. Ekzemple, fragmentoj aŭ rakontoj estis tradukitaj jam en la 1930-aj jaroj, kiel la skizo pri "dimanĉa promeno".
En la jaro 2024, la revuo La Ondo de Esperanto (n-ro 322) prezentis ses rakontojn de Katajev kadre de la projekto "Rusa Novelaro 2". Inter ili estas:
- La fusilo
- Dimanĉe
- La rufaj krucetoj
- La aĵoj
- La surprizaĵo
- Patro nia
La tradukistoj de liaj verkoj inkludas konatajn nomojn en la Esperanto-movado kiel Vladimir Jurganov, Aleksander Korĵenkov, kaj Ludmila Novikova.
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ "Указ Президиума Верховного Совета СССР О присвоении звания Героя Социалистического Труда группе писателей" (PDF). Vedomosti Verkhovnogo Soveta SSSR (en la rusa). No. 40. 2 October 1974.
Vidu ankaŭ
[redakti | redakti fonton]Eksteraj ligiloj
[redakti | redakti fonton]- Mortintoj en Moskvo
- Naskiĝintoj en 1897
- Mortintoj en 1986
- Viroj
- Naskiĝintoj la 28-an de januaro
- Mortintoj la 12-an de aprilo
- Sovetiaj verkistoj
- Sovetiaj scenaristoj
- Sovetiaj memoraĵistoj
- Sovetiaj poetoj
- Sovetiaj dramistoj
- Sovetiaj porinfanaj verkistoj
- Rusiaj militistoj de la Unua Mondmilito
- Rusiaj memoraĵistoj
- Rusiaj humuristoj
- Rusiaj verkistoj
- Rusiaj porinfanaj verkistoj
- Herooj de Socialisma Laboro
- Sovetiaj komunistoj
- Blanka movado