Varlam Tiĥonoviĉ Ŝalamov

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Varlam Tiĥonoviĉ Ŝalamov
Varlam Shalamov-NKVD crooped.jpg
Persona informo
Варлам Тихонович Шаламов
Naskiĝo 5-an de junio 1907 (1907-06-05)
en Vologda
Morto 17-an de januaro 1982 (1982-01-17) (74-jara)
en Moskvo
Tombo Kuntsevo Cemetery [#]
Lingvoj rusa [#]
Ŝtataneco Rusia Imperio • Rusa Soveta Federacia Socialisma Respubliko • Sovetunio [#]
Alma mater Moskva Ŝtata Universitato [#]
Subskribo Varlam Tiĥonoviĉ Ŝalamov
Familio
Patro Tikhon Shalamov [#]
Profesio
Okupo verkisto • poeto • ĵurnalisto • prozisto [#]
Verkado
Verkoj The Kolyma Tales [#]
En TTT Oficiala retejo [#]
[#] Fonto: Vikidatumoj
Wikidata-logo.svg
Information icon.svg
vdr

Varlam Tiĥonoviĉ ŜALAMOV (5-a de junio[jul.]/ 18-a de junio 1907[greg.], Vologda, Vologda provinco, Rusia Imperio17-an de januaro 1982, Moskvo, Sovetunio) estis rusa romanverkisto kaj poeto, plej konata kiel la aŭtoro de serio de noveloj kaj eseoj "Kolimaj rakontoj", kiu rakontas pri la vivo de kaptitoj de Sovetia labortendaroj en la 1930-aj jaroj kaj 1950-aj jaroj[1].

Ŝalamov estis proksima al la "Maldekstra Opozicio" en sia junaĝo, pro kiu li estis arestita en 1929 kaj servis tri jarojn en la Viŝera tendaro. Post reveno al Moskvo, Ŝalamov komencis verki poezion kaj novelojn. En 1937, li estis arestita duan fojon, kondamnita al kvin jaroj en la tendaroj por "kontraŭsovetia propagando" (Art. 58-10 de la Kriminala Kodo de la RSFSR) kaj transdonita al Kolima al la Sevvostlag. En la tendaro, Ŝalamov estis kondamnita al nova periodo. Entute li pasigis dek ses jarojn en Kolima: dek kvar en ĝenerala laboro kaj kiel kaptita sukuristo, kaj du pli post sia liberigo. De la mezaj 1950-aj jaroj, Varlam Ŝalamov vivis en Moskvo kaj laboris pri "Kolim-rajintoj". Ne povante eldoni la unuan novelaron dum la "Ĥruŝĉova degelo", la verkisto daŭre laboris "sur la tablo" kaj ĝis 1973 kreis ses kolektojn: "Kolimaj rakontoj", "Maldekstra bordo", "Ŝovelilartisto", "Eseoj pri la Submondo", "Resurekto lariko" kaj "Ganto, aŭ KR-2". La rakontoj de Ŝalamov cirkulis en samizdato, kaj ilia nerajtigita publikigo eksterlande komenciĝis en 1966. En Sovetunio Ŝalamov sukcesis oficiale eldoni nur poezikolektojn, kaj Kolimaj rakontoj aperis post la lia morto, fine de la 1980-aj jaroj. De la dua duono de la 1960-aj jaroj, Ŝalamov malproksimiĝis de la disidenta movado, rompo kun kiu okazis en 1972, post la publikigo en la Literatura Gazeto de malfermita letero de la verkisto kondamnanta piratitajn eksterlandajn eldonojn de Kolimaj rakontoj. La lastaj jaroj de Ŝalamov, kies sano malboniĝis katastrofe, pasis en la Moskva flegejo de la Litfond.

Vera rekono venis al Varlam Ŝalamov nur postmorte, post anglalingvaj publikaĵoj en la fruaj 1980-aj jaroj kaj la komenco de glasnost en Sovet-Unio. "Kolimaj rakontoj" estas konsiderata kaj kiel elstara artaĵo, rezulto de serĉo de nova formo prezenti la katastrofon de humanismo kaj homa konduto kontraŭ ĝia fono, kaj kiel historia dokumento pri la Kolimaj tendaroj.

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Beletra Almanako 36 (BA36 - Literaturo en Esperanto)