Vintro en Muminvalo
| Trollvinter | |
|---|---|
| literatura verko | |
| Aŭtoroj | |
| Aŭtoro | Tove Jansson |
| Lingvoj | |
| Lingvo | sveda lingvo |
| Eldonado | |
| Eldondato | 1957 |
| Loko | Finnlando |
| Ĝenro | fikcio por infanoj |
Vintro en Muminvalo (svede Trollvinter) estas infanlibro verkita de la svedlingva finnlanda aŭtoro Tove Jansson kaj unue eldonita en 1957 de la eldonejo "Schildts Förlags Ab". Tio estas la sesa libro en la Mumin-libroserio. La libro estis tradukita en Esperanton fare de Sten Johansson kaj eldonita de EAB en 2024.
Intrigo
[redakti | redakti fonton]En la mezo de vintro, Mumintrolo vekiĝas de vintrodormo kaj ne povas ekdormi denove. Lia familio ne vekiĝas, tiel ke li esploras la domon sole, kaj poste la vintran Muminvalon. Mumintrolo estas terurigita de la ŝanĝoj en naturo kaj suferas de la malvarmo, silento kaj mallumo. En la arbaro li renkontas Tootsie, kiu pasigas la vintron en la banejo de la Muminoj. Dum Eta Mim, kiu ankaŭ fariĝis gaja, ludas senzorge en la neĝo, Tootsie helpas al la konfuzita kaj melankolia Mumintrolo akcepti la vintran Muminvalon kaj ĝiajn strangajn loĝantojn - strangajn, solecajn, forkurajn estaĵojn kiuj ne vere konvenas en la aliaj sezonoj - kiel la necesan ekvivalenton al la somera mondo. Ili prepariĝas por la plej malvarmaj tagoj kaj tiam festas kvietan festivalon kun la strangaj estaĵoj ĉirkaŭ grandega fajro por marki la revenon de la suno.
Aliaj estaĵoj de la ĉirkaŭa regiono venas al Muminvalo, kiuj estas malvarmaj kaj malsataj. Mumintrolo prenas ilin enen ĉe la Mumindomo kaj partumas la konfitaĵprovizojn de la Mumin-familio kun ili. Specialajn rolojn ludas Hemulo, kiu nervozigas ĉies per lia neŝancelebla inklino al organizita distro, vintraj sportoj, korna muziko kaj malmoliĝantaj ritoj, la romantika hundo Jelp, kiu imagas, ke li apartenas al la lupoj (kaj estas instruata alie) kaj la timema eta Wusel Salome, kiu estas la sola de li, kiu ne estas la rimarko, sed kiel li ne estas atenta.
En granda neĝoŝtormo, vintro perdas lian tutan teruron por Mumintrolo:
Ĉar vintro alproksimiĝas al fino, la gastoj forlasas Muminvalon - Hemulo, Salomeo kaj Jelp interligis fortojn. Mumintrolo malvarmumiĝas dum drameca savmisio por Moo, kiu glitkuras rapide sur la rompiĝanta marglacio. Lia terno tuj vekas Muminpatrinon, kiu tuj prizorgas lin laŭ ŝia tipa patrina maniero. Resanigita kaj ripozita, Mumintrolo
Ankaŭ la aliaj vekiĝas. La Snorkjunulino malkovras la unuan krokon kaj volas protekti ĝin kontraŭ la nokta malvarmo per glaso. Mumintrolo maldaŭrigas ŝin kaj diras ke ĝi nur estus bona por la kroko se ne ĉio iris glate. Tootsie vojaĝas tra la suna Muminvalo kun sia barelorgeno por veki tiujn daŭre dormantajn, kaj la vintro kiu ĵus pasis jam ŝajnas nereala al Mumintrolo.
Roluloj
[redakti | redakti fonton]La Mumin-familio nur preterpase aperas en ĉi tiu libro, ĉar preskaŭ ĉiuj membroj estas en vintrodormo. Por la unua fojo, Mumintrolo estas sur sia propra. Krom li, la nura unu veka estas Eta Mim, kiu, kun ŝia vivoĝojo kaj ŝia realisma, nesentimentala sinteno, formas kontraŭpezilon al Mumintroll. En Tu-tiki, Mumin trovas konsiliston. La rolulo estas bazita en rolulo kaj aspekto sur la partnero de Tove Jansson Tuulikki Pietilä , kies moknomo estis "Tooti". La granda grupo de domgastoj formas la fonon por la aventuroj de Mumintrolo, sed plejparte ludas neniun gravan rolon kaj postlasas la Muminvalo ĉe la fino de vintro. Ŝlosila rolo estas ludata de sciuro kiu frostiĝas al morto en la plej malvarma vintra nokto kaj alfrontas Mumin kun morto por la unuan fojon. La vintra malvarmo estas personigita en la Glaciulo, kiu aperas en la plej malvarma kaj malhela nokto kaj kies rigardo turnas ĉiujn vivantojn al glacio. Kiel bela sed danĝera personigo de vintro, ŝi sekvas la tradicion de la Neĝo Reĝino el la fabelo de Hans Christian Andersen. La timo kaj soleco de Mumintrolo trovas sian personiĝon en Moha, kiu en la Muminvalo reprezentas malvarmon kaj mallumon kaj samtempe la sopiron al lumo kaj varmo.
Temoj
[redakti | redakti fonton]Vintro en Muminvalo povas esti konsiderata la unua libro de Jansson celita pli al plenkreskuloj ol al infanoj, kvankam ĝi enhavas ankaŭ ekscitajn elementojn por infanoj kaj daŭre estis surmerkatigita kiel infanlibro. Jansson skribis ĝin en tempo kiam ŝia kreskanta famo, la ĉieo de Mumin-produktoj kaj, ĉefe, desegnado de la Mumin-bildstrioj fariĝis ŝarĝo por ŝi. Laŭ tiu maniero, ŝi metas Mumintrolon en afliktan situacion kiun li devas venki sole. La libro traktas pli gravajn temojn ol la antaŭaj Mumin-libroj. Por la unua fojo, vivanta estaĵo mortas en Muminvalo. La tono estas pli pripensema kaj la roluloj pli kompleksaj. Granda parto de la ago okazas ene de la roluloj. Mumintrolo komencas kreski devante elteni sen siaj gepatroj por la unua fojo kaj prenante respondecon por la domo kaj lia familio. Tooticki estas la konfidulo de Mumin en malkovrado de lia sendependeco. Li lernas multon de ŝi, sed ŝi plejparte restas en la fono, ne enmiksiĝas, kaj ne klarigas ĉion al li, ĉar la esencajn lecionojn li mem devas lerni. Tu-tiki pripensas sian propran funkcion ene de historio, notante ke multe estas skribita pri herooj, sed neniam pri tiuj kiuj varmigas la frostitajn heroojn hejme post siaj heroaj faroj. Tove Jansson plurfoje emfazis la rolon, kiun ŝia partnero Tuulikki Pietilä ludis en la kreado de la libro. Ŝi donis al Jansson novan komprenon pri vintra tempo, same kiel Tu-tiki faras por Mumintrolo en la libro. La libro estas dediĉita al Tuulikki Pietilä.
En Esperanto aperis
[redakti | redakti fonton]- Tradukita de Sten Johansson, eldonita de Esperanto-Asocio de Britio (2024), poŝlibro, 132 paĝoj, ISBN 0902756761
La malantaŭkovrilo diras
Unu tagon en januaro Mumintrolo vekiĝas el sia vintrodormo kaj ne povas reendormiĝi. Unuafoje li spertas la vintron kun neĝo kaj malvarmo. Li estas tre soleca, ĉar ĉiuj familianoj plu dormas, kaj komence la vintro timigas lin. Sed poste vekiĝas ankaŭ lia malnova amikino Eta Mim, kiu neniam timas, kaj iom post iom li renkontas novajn estaĵojn. Aperas Tu-tiki kaj ŝiaj nevideblaj sorikoj, la bruema Hemulo, la hundeto Jelp, kiu revas pri la sovaĝaj lupoj, kaj multaj aliaj. Do, lia Muminvalo baldaŭ plenas de nekonataj gastoj, kun kiuj li spertas aventurojn, kaj finfine li rimarkas ke eblas ŝati ankaŭ la vintron. Ĉar, kiel diras lia nova konato Tu-tiki: Ĉio estas tre malcerta, kaj ĝuste tio trankviligas min.