Virginia hamamelido

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Vikipedio:Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion
Virginia hamamelido
Hamamelis virginiana FlowersLeaves BotGardBln0906.JPG
Biologia klasado
Regno: Plantoj Plantae
Divizio: Angiospermoj Magnoliophyta
Klaso: Dukotiledonuloj Dicotyledones
Ordo: Saksifragaloj ‘‘Saxifragales ‘‘
Familio: Hamamelidacoj Hamamelidaceae
Genro: Hamamelido Hamamelis
Specio: H. virginia
Hamamelis virginiana
L.
Aliaj Vikimediaj projektoj
v  d  r
Information icon.svg

Virginia hamamelido (latina scienca nomo: Hamamelis virginiana), ankaŭ nomata aǔtune floranta hamamelido estas plantospecio en la familio de la Hamamelidacoj (Hamamelidaceae). Ĝi estas planto el la arbustaro kaj subarbaraĵo en miksarbaroj en la orienta Nordameriko.

Priskribo[redakti | redakti fonton]

ilustraĵo de la virginia hamamelido (Hamamelis virginiana)
deproksima foto de la folio
floro kaj frukto de Hamamelis virginiana

Vegetativaj ecoj[redakti | redakti fonton]

La virginia hamamelido (Hamamelis virginiana) estas trunkarbusto, en ĝia hejmregiono ĝi ankaŭ kreskas kiel malalta arbo kun malalta trunko[1]. La somerverda, decidua arbusto atingas altokreskon de 3 ĝis 6 m, malofte eĉ ĝis 10 m. La arboŝelo de la junaj branĉoj estas griza aǔ brunece ruĝe harenhava. La ritidermo estas pli poste helbruna, glata kaj iom skvameca.

La folioj estas alterne starantaj kaj havas avelkorilajn foliojn. La pedunkolo longas 6 ĝis 15 (ĝis 20) mm. La simpla foliplato longas 4 ĝis 17 cm kaj larĝas 2,5 ĝis 13 cm. Ĝi estas larĝe elipta ĝis ronda aǔ renverse ovoforma.

Generativaj ecoj[redakti | redakti fonton]

La forte odorantaj, helflavaj, koralformaj folioj kun longaj mallarĝaj petaloj aperas en aǔtuno kaj frua vintro inter la jam aǔtunkoloraj folioj kaj post la falo de la folioj. La fruktoj estas 10 ĝis 14 mm grandaj ovformaj, lignecaj kapsulfruktoj, kiuj maturiĝas dum la sekvanta somero. La fruktoj ĵetas la du 5 ĝis 9 mm grandajn semojn malproksimen.[2][1]

Kromosomnombro[redakti | redakti fonton]

La Kromosomonombro estas 2n = 24.[3]

Disvastigo[redakti | redakti fonton]

La virgina hamamelido kreskas nature en la orienta parto de Nordameriko de Meksiko ĝis Kanado.La planto preferas nutraĵriĉan, humidan kaj preskaǔ senkalkan grundon.

natura disvastejo (1938)

Uzado[redakti | redakti fonton]

Uzado kiel ornamplanto[redakti | redakti fonton]

En Eǔropo la virgina hamamelido vivis nur jam en la 18a jarcento kiel ligna ornamplanto.[4][5] Tiu vintrorezista planto estas plantata de tempo al tempo en la moderaj klimatoj en parkoj kaj ĝardenoj. Ĝi estas unu el la malmultaj specioj, kiuj floras vintre.

Medicina uzado[redakti | redakti fonton]

Hamamelido estis kuracplanto ĉe pluraj prapopoloj de Nordameriko. Intertempe oni scias, ke la ĉerokoj kaj irokezoj[6] uzas ĝin kiel infuzaĵoj kiel kontraǔdolora rimedo kaj ĉe malvarmumo kaj haǔtaj lezoj. La irokezoj ankaŭ en la ginekologio kaj kiel vomiga rimedo.[6]

Jenaj monografioj por hamamelida akvo, arboŝelo kaj folioj ekzistas de la Eǔropa Medikamenta Agentejo (EMA).[6]

farmacia drogo farado priskribo de la kvalito gravaj enhavosubstancoj uzado
Hamamelidis aqua
(sin. Aqua Hamamelidis,
Aqua Hamamelidis corticis,
Liquor Hamamelidis)
destilaĵo de akva vaporo (mamamelida akvo) el freŝe tranĉitaj aǔ parte sekigitaj branĉoj respektive folioj. etera oleo ĉe surfacaj haǔtlezoj, lokaj inflamado de la haǔto kaj de la mukozoj, por kuraci hemoroidon en la junaj stadioj.
Hamamelidis cortex
(sin. Cortex Hamamelidis)
akvovapora destilaĵo el sekigita kaj malgrandigita arboŝelo de la trunkoj kaj branĉoj Eǔropa medikamenta libro (Ph. Eur.) taninoj (ĉ. 8–12 %), ekzemple tanino de Hamamelido kaj libera gaǔla acido, kaj eteraj oleoj, elagtanino kaj flavoglikozidoj. Ĝi helpas kontraǔ jukado, bruligado, malforta sangado ĉe hemoroidoj (1a kaj dua grado), inflamoj de la mukozoj ĉe la eligo de la fino de la intesto. La popola kuracado uzas hamamilidan rimedon kontraǔ diareo kaj menstruo-problemoj.
Hamamelidis folium
(syn. Folia Hamamelidis)
destilaĵo de akva vaporo de sekigitaj hamamilidaj folioj. Eǔropa farmacia libro (Ph. Eur.) [6][7]
Hamamelidis cortex (arboŝelo de hamamelido).

Hamamelis virginica estas homeopatiko (mallongige Ham), kiu estas farata el freŝa arboŝelo de branĉoj kaj radikoj. Ĝi estas uzata kontraǔ vundoj kaj kontraǔ sangado, hemoroidoj kaj vejnaj inflamoj.[8][9]

Sistematiko[redakti | redakti fonton]

La unua priskribo de Hamamelis virginiana okazis 1753 fare de Carl von Linné en Species Plantarum, 1, p. 124. Ĉe la elekto de la botanika epiteto virginiana Carl von Linné elektis la nomon laǔ la deveno en la orienta Nordameriko. sinonimoj por Hamamelis virginiana L. estas: Hamamelis androgyna WALTER, Hamamelis corylifolia MOENCH, Hamamelis dioica WALTER, Hamamelis macrophylla Pursh, Hamamelis virginiana fo. parvifolia (NUTT.) FERNALD, Hamamelis virginiana fo. rubescens REHDER, Hamamelis virginiana var. angustifolia NIEUWL., Hamamelis virginiana var. orbiculata NIEUWL., Hamamelis virginiana var. macrophylla (PURSH) NUTT., Hamamelis virginiana var. parvifolia NUTT., Trilopus dentata RAF., Trilopus estivalis RAF., Trilopus nigra RAF., Trilopus nigra var. catesbiana RAF., Trilopus parvifolia (NUTT.) RAF., Trilopus rotundifolia RAF., Trilopus virginica (L.) RAF. [10]

Fontoj[redakti | redakti fonton]

Literaturo[redakti | redakti fonton]

  • Frederick G. Meyer: Hamamelidaceae in Flora of North America, Volume 3: Hamamelis virginiana - Online. (Abschnitt Beschreibung und Systematik)
  • Karl Hiller, Matthias F. Melzig: Lexikon der Arzneipflanzen und Drogen, Area, Erftstadt 2005, ISBN 3-89996-682-1 (2 Bände, genehmigte Sonderausgabe).

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. 1,0 1,1 Hamamelis virginiana ĉe baumkunde.de, elŝutita 2009/07/10
  2. Frans Vermeulen: Prisma. Ähnlichkeiten und Parallelen zwischen Substanz und Arzneimittel. Emryss, Haarlem 2006, ISBN 978-90-76189-17-8.
  3. Virginia hamamelido ĉe Tropicos.org. En: IPCN Chromosome Reports. Missouri Botanical Garden, St. Louis
  4. Joseph-Amedee Lathoud: Materia Medica, Barthel & Barthel, 1996, ISBN 3-88950-017-X
  5. Hamamelis virginianaĉe awl.ch, elŝutita2009/07/ 2009
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Tobias Niedenthal, Johannes Gottfried Mayer: “Drink before breakfast and vomit”: Zur Geschichte von Hamamelis in Amerika und Europa. In: Zeitschrift für Phytotherapie 2017; 38(03): 137-144 COI:10.1055/s-0043-108664
  7. Hamamelidis folium – Hamamelisblätter auf uni-greifswald.de, abgerufen am 14. Juli 2009
  8. Andrew Lockie, Nicola Geddes: Homöopathie. BLV, München 1996, ISBN 3-405-14719-0.
  9. Manuel Mateu i Ratera: Erste Hilfe durch Homöopathie. Ein homöopathischer Ratgeber für Praxis, Freizeit und Reise. Hahnemann-Institut, Greifenberg 1997, ISBN 3-929271-10-9.
  10. Virginia hamamelido ĉe Tropicos.org. Missouri Botanical Garden, St. Louis

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]