Vojo de Abaj
| Vojo de Abaj | |
|---|---|
 | |
| literatura verko | |
| Aŭtoroj | |
| Aŭtoro | Muĥtar Aŭezov |
| Lingvoj | |
| Lingvo | kazaĥa |
| Eldonado | |
| Eldonejo | Kazaĥa ŝtata eldonejo de beletro; poste «Ĵazuŝy» |
| Lando | Sovetunio |
| Trajtoj | |
| Ĝenro | historia romano, biografia romano, romano-epopeo |
«Vojo de Abaj» (kazaĥe Абай жолы, ruse Путь Абая) estas histori-biografia roman-epopeo de la kazaĥa verkisto Muĥtar Aŭezov. La verko priskribas la vivon kaj spiritan formiĝon de la kazaĥa poeto, pensulo kaj kleriganto Abaj Kunanbajev.
La epopeo konsistas el kvar libroj. La unua libro aperis en 1942, la dua en 1947, la tria en 1952 — laŭ kelkaj fontoj en 1954 — kaj la kvara en 1956.[1] La verko estas konsiderata unu el la ĉefaj atingoj de la kazaĥa prozo kaj la unua granda roman-epopeo verkita en la kazaĥa lingvo.[2]
Historio de verkado kaj publikigo
[redakti | redakti fonton]Muĥtar Aŭezov dum multaj jaroj kolektis materialojn pri Abaj, lia familio, lia medio kaj la vivo de la kazaĥa socio en la dua duono de la 19-a jarcento. La laboro pri la romano estis ligita kun la evoluo de abaj-studoj: Aŭezov esploris la biografion de la poeto, redaktis liajn verkojn kaj kolektis memorojn de homoj, kiuj konis Abaj aŭ lian proksiman ĉirkaŭaĵon.[2]
La unuaj du libroj origine estis publikigitaj sub la titolo Abaj. Poste, post kompletigo de la tuta ciklo, la kvar libroj ricevis la komunan titolon Abaj ĵoly — Vojo de Abaj.[3]
La romano estis plurfoje reeldonita kaj tradukita en aliajn lingvojn. Ruslingva eldono ludis gravan rolon en la disvastiĝo de la verko ekster Kazaĥio.[2]
Enhavo
[redakti | redakti fonton]La ĉefa heroo de la romano estas Abaj Kunanbajuli, reala historia persono, fondinto de la moderna kazaĥa skriba literaturo. La romano montras lian vojon de juna lernanto ĝis poeto, pensulo kaj morala gvidanto de lia popolo.
Tra la sorto de Abaj la aŭtoro prezentas vastan panoramon de la vivo de la kazaĥa stepo en la 19-a jarcento: familiajn rilatojn, klanajn konfliktojn, jurajn disputojn, tradiciojn, socian malegalecon, la rolon de poezio kaj buŝa kulturo, kaj la kreskantan influon de rusa literaturo kaj eŭropa klerismo.
La romano montras ankaŭ la konflikton inter malnova patriarka mondo, simboligita de la potenco de Kunanbaj, kaj nova spirita direkto, kiun reprezentas Abaj. Tiu kontraŭstaro fariĝas unu el la ĉefaj ideaj aksoj de la epopeo.[4]
Strukturo
[redakti | redakti fonton]La epopeo konsistas el kvar libroj.
Libro I
[redakti | redakti fonton]- Qajtkanda — «Ĉe la reveno»
- Qat-qabatta — «En konfuzo»
- Ĵolda — «Survoje»
- Şytyrmanda — «En densejo»
- Bel-beleste — «Laŭ montetoj»
- Örde — «Sur supreniro»
- Qijada — «Sur alto»
Libro II
[redakti | redakti fonton]- Tajğaqta — «Sur glita vojo»
- Ĵajlawda — «Sur somera paŝtejo»
- Eñiste — «Sur deklivo»
- Oqapta — «En kaptilo»
- Asuda — «Sur montopasejo»
- Tarawda — «Ĉe disvojiĝo»
- Biikte — «Sur pinto»
- Epilog — «Epilogo»
Libro III
[redakti | redakti fonton]- Abaj ağa — «Abaj-frato»
- Kek ĵolynda — «Sur la vojo de venĝo»
- Qaraşyğyn — «Nigraj impostoj»
- Ökinişte — «En bedaŭro»
- Qaqtyğysta — «En kolizio»
- Qorşawda — «En sieĝo»
Libro IV
[redakti | redakti fonton]- Tün-tünekte — «En mallumo»
- Quz-qijada — «Ĉe abismo»
- Qapada — «En malĝojo»
- Qastyqta — «En malamikeco»
- Şajqasta — «En batalo»
- Ĵutta — «Dum ĵut»
- Epilog — «Epilogo»
Ĉefaj roluloj
[redakti | redakti fonton]- Abaj Kunanbajuly — ĉefa heroo de la romano, poeto, pensulo kaj kleriganto.
- Kunanbaj — patro de Abaj, potenca reprezentanto de la malnova stepa ordo.
- Zere — avino de Abaj, portanto de popola saĝo kaj buŝa tradicio.
- Ulĵan — patrino de Abaj, grava morala subteno por la heroo.
- Dilda — edzino de Abaj.
- Ajgerim — unu el la plej gravaj virinaj figuroj en la vivo de Abaj.
- Toĝĵan — juneca amo de Abaj.
- Erbol — proksima amiko de Abaj.
- Bazaraly — reprezentanto de popolaj interesoj kaj kontraŭulo de socia maljusteco.
- Takeĵan — frato de Abaj, unu el la figuroj ligitaj al familiaj kaj sociaj konfliktoj.
Literatura signifo
[redakti | redakti fonton]Vojo de Abaj estas unu el la plej gravaj verkoj de la kazaĥa literaturo. Ĝi havas enciklopedian karakteron: la romano montras la vivmanieron, morojn, kutimojn, poezian tradicion, sociajn rilatojn kaj historiajn konfliktojn de la kazaĥa socio en la dua duono de la 19-a jarcento.
La romano kunigas plurajn ĝenrajn tavolojn: historian romanon, biografian rakonton, socian romanon kaj epopean priskribon de popola vivo. La centra bildo de Abaj estas prezentita ne nur kiel portreto de poeto, sed ankaŭ kiel simbolo de spirita moderniĝo kaj morala serĉado.
La verko estas ofte priskribata kiel literatura «enciklopedio de la kazaĥa vivo», ĉar ĝi prezentas larĝan bildon de la nacia karaktero, historia memoro kaj kultura evoluo de la kazaĥa popolo.[1]
Premioj
[redakti | redakti fonton]La unuaj du libroj de la romano, publikigitaj sub la titolo Abaj, ricevis la Ŝtatan Premion de Sovetunio, konatan ankaŭ kiel Stalina premio, en 1949. La plena kvarvoluma epopeo Vojo de Abaj ricevis la Lenin-premion en 1959.[1]
Ekranigoj
[redakti | redakti fonton]La temo de Abaj kaj la romano de Aŭezov estis plurfoje adaptitaj por kino kaj televido:
- Abaj kantoj — filmo de 1945;
- Abaj — filmo de 1995;
- Kunanbaj — filmo de 2015;
- Abaj — televida serio;
- Abaj ĵoly — televida serio.
Ilustraĵoj
[redakti | redakti fonton]Ilustraĵoj al la romano aperis en eldonoj de la verko, interalie en la eldono de 1960. Gravan lokon en la vida interpreto de la romano okupas la grafikaĵoj de Evgenij Sidorkin, kiuj prezentas rolulojn, stepon, popolajn tradiciojn kaj psikologian atmosferon de la verko.[5]
Kvarvoluma eldono de Abaj ĵoly, Almaty, «Ĵazuŝy», 2013
Muĥtar Aŭezov
Muĥtar Aŭezov, kazaĥa verkisto kaj sciencisto
Abaj Kunanbajuli
Vidu ankaŭ
[redakti | redakti fonton]Referencoj
[redakti | redakti fonton]- 1 2 3 «Абай жолы (роман)» // Kazaĥa Vikipedio.
- 1 2 3 «Путь Абая (роман)» // Rusa Vikipedio.
- ↑ Auezov Mukhtar // AdebPortal.
- ↑ Gabriel McGuire. Abai Zholy as Socialist Realism and as National Romance // Nazarbajeva Universitato, 2015.
- ↑ Abai in the fine arts — GREATNESS OF ABAI’S VIEWS: virtual exhibition
Eksteraj ligiloj
[redakti | redakti fonton]- Путь Абая en la rusa Vikipedio
- Абай жолы en la kazaĥa Vikipedio
- Bildo de kvarvoluma eldono de Abaj ĵoly ĉe Wikimedia Commons
- Kategorio Mukhtar Auezov ĉe Wikimedia Commons
- Kategorio Abay Kunanbaiuly ĉe Wikimedia Commons
- Абай жолы en la Kazaĥia Nacia Elektronika Biblioteko
- Muĥtar Aŭezov ĉe AdebPortal
- Gabriel McGuire. Abai Zholy as Socialist Realism and as National Romance
- Abai in the fine arts — virtuala ekspozicio
