Wayback Machine

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Emblemo de la Wayback Machine

Wayback Machine (angle way back estas antaŭ longa tempo kaj machine estas maŝino) estas cifereca arkivo de la Tutmonda Interreto, fondita de la Interreta Arkivo, ne-profita organizaĵo bazita en San-Francisko. Ĝi permesas al la uzanto iri "en la tempo" kaj vidi kiel aspektis retejoj en la pasinteco. Ĝiaj fondintoj, Brewster Kahle kaj Bruce Gilliat, disvolvis Wayback Machine kun la intenco provizi "universalan aliron al ĉiuj scioj" konservante arkivajn kopiojn de retpaĝoj (ankaŭ malfunkciaj, malaperintaj) kiel ekzemple la Deklaracio de Manilo (1980) de la Monda Organizaĵo pri Turismo en kiu estas referenco al Esperanto[1]. Ekde ĝia lanĉo en 2001, pli ol 452 miliardoj da paĝoj estis aldonitaj al la ar arkivejo.

Wayback Machine uzas faktotaksadojn ('factchecks') de FactCheck.org, Check Your Fact, Lead Stories, Politifact, Washington Post Fact-Checker, AP News Fact Check, USA Today Fact Check, Graphika, Stanford Internet Observatory kaj Our.news.

Historio[redakti | redakti fonton]

La fondintoj de Interreta Arkivo Brewster Kahle kaj Bruce Gilliat lanĉis Wayback Machine en 2001 por trakti la problemon de la enhavo de retejo malaperante kiam ajn ĝi ŝanĝiĝos aŭ malŝaltos.[2] La servo ebligas al uzantoj vidi arkivitajn versiojn de retpaĝoj tra la tempo, kiujn la ar archiveivo nomas "tridimensia indekso". Kahle kaj Gilliat kreis la servon kun la espero arkivi la tutan Interreton kaj provizi "universalan aliron al ĉiuj scioj."

Kritiko[redakti | redakti fonton]

La servo ankaŭ estigis polemikon pri tio, ĉu krei aŭ ne arkivitajn paĝojn sen la permeso de la posedanto konsistigas malobservon de kopirajto en iuj jurisdikcioj.

Kontraŭstaro al Google Books Search[redakti | redakti fonton]

Internet Archive estas membro de la Open Book Alliance (Malfermita Libra Alianco). Tiu Alianco estis inter la plej akraj kritikantoj de la Google Books Search Settelment Agreement. Internet Archive rekomendas alternativan ciferecan bibliotekan projekton.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. (es) Deklaracio de Manilo, UNWTO, Internet Archive helpe de Wayback Machine, la 2-an de junio 2010.
  2. Notoj, Greg R. (marto-aprilo 2002). "La Wayback Machine: La Retejo-Arkivo". Interrete. 26: 59–61 - pere de EBSCOhost.