Zilupe

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Koordinatoj: 56° 23′ 07″ N 28° 07′ 19″ O / 56.38528 °N, 28.12194 °O / 56.38528; 28.12194 (mapo)
Zilupe
latgale: Zylupe
Urbo
Zilupes pilsētas dome 2000-07-22 - panoramio.jpg
Urbodomo
Escut Zilupe.PNG
Blazono
Lando Latvio Latvio
Distrikto Ludza
Historia regiono Latgalio
Rivero Zilupe, Istra
Koordinatoj 56° 23′ 07″ N 28° 07′ 19″ O / 56.38528 °N, 28.12194 °O / 56.38528; 28.12194 (mapo)
Areo 4,7 km² (470 ha)
Loĝantaro 1 321 (29.01.2021)
Denseco 281,06 loĝ./km²
Urborajtoj 1931
Horzono EET (UTC+2)
 - somera tempo EEST (UTC+3)
Poŝtkodo LV-5751
ButtonRed.svg
Europe relief laea location map.jpg
ButtonRed.svg
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Zilupe
Retpaĝo: zilupe.lv

Zilupe, en loka dialekto Zylupe, estas urbo en Latvia historia regiono Latgalio, en la oriento de Latvio. Ĝi apartenas al distrikto Ludza kaj situas en orienta parto de la distrikto, sur la bordoj de rivero Zilupe. Zilupe estas la plej orienta urbo en Latvio, situanta ĉe la fervoja linio Rigo-Moskvo kaj ĉe la latva-rusa landlimo, danke al kiu Rusio foje estas humure nomata "Transzilupe" (latve Pārzilupe) en Latvio.[1] La distancoj al la plej gravaj centroj estas 34 km de Ludza, 60 km de Rēzekne kaj 297 km de Rigo.[2]

Historio[redakti | redakti fonton]

La moderna urbo Zilupe komencis formiĝi en 1900 sur la lando de barono Rosen kun la konstruado de la fervoja linio Ventspils-Moskvo.[3] Ĉe la stacio Rozenova (ruse Розеново) ĉe la maldekstra bordo de la rivero Zilupe komencis ekloĝi fervojistoj, servistoj, komercistoj kaj aliaj. En 1908, Rozenova jam havis policejon, poŝtejon, lernejon, kaj multajn komercentreprenojn kiuj servis larĝan areon.

Post la Latva Sendependiĝomilito (1918-1920), Zilupe (kun tiu ĉi nomo ekde 1920) iĝis limurbo kaj sukcese uzis tiun statuson dum kelkaj jaroj, dum politika tumulto kaj rilata elmigrado daŭris en la najbara lando. En 1925 al Zilupe estis koncedita la statuso de dense loĝita areo (vilaĝo), kaj en 1931 la urborajtoj. La ĉefaj okupoj de la loĝantaro estis komerco, agrikulturo kaj malgrandaj metioj.

En 1950, la distrikto Zilupe estis establita. En la dek jaroj de ĝia ekzisto, multaj konstruaĵoj estis konstruitaj. Post la likvido de la distrikto en 1959 la agado en Zilupe rimarkinde kvietiĝis.[4]

Geografio[redakti | redakti fonton]

La urbo situas en la Mudava malaltebenaĵo.[5]

Averaĝa temperaturo estas -7 - -7,5°C en januaro kaj +17°C - +17,5°C en julio. Da precipitaĵo falas 600-650 mm jare.[5]

Transporto[redakti | redakti fonton]

La ĉefa aŭtovojoj de urbo estas E22/A12 (Rigo-Jēkabpils-Zilupe-Moskvo), P52 (Zilupe-Šķaune-Ezernieki) kaj P136 (Zilupe-Ludza), lokaj vojoj estas V510 (Zilupe-Krivanda) kaj V538 (Zilupe-Pasiene).

Loĝantaro[redakti | redakti fonton]

Laŭ la stato de la jaro 2021 en la urbo vivis 1 321 personoj sur areo de 4,69 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 282 loĝantoj/km².

Ŝanĝo de loĝantaro[redakti | redakti fonton]

Jaro Homoj[3][6]
1939 1600
1969 2700
2000 1984
2021 1318

Etna strukturo[redakti | redakti fonton]

Jaro Homoj
kune
Latvoj Rusoj Belarusoj Ukrainoj Poloj Litovoj La cetero[6]
2000 1984 479 (24%) 1173 (59%) 226 (11%) 36 (2%) 42 (2%) 4 (0%) 24 (1%)
2021 1318 354 (27%) 737 (56%) 132 (10%) 22 (2%) 31 (2%) 6 (0%) 36 (3%)

Bildoj[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. NRA. Rīgas gaiļi novadu sāpi nedzird (latve)
  2. Toponavi.com. Distancoj
  3. 3,0 3,1 Latvijas PSR Mazā Enciklopēdija - Latva Malgranda Enciklopedio, v. 3, p. 755.
  4. Zilupe.lv. Historio. (latve)
  5. 5,0 5,1 Latvijas ģeogrāfijas atlants - Latvia geografia atlaso. "Jāņa sēta", 2020
  6. 6,0 6,1 stat.gov.lv

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Zilupe en Vikimedia Komunejo