Ĉinaj ciferoj

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Ĉinaj ciferoj estas uzataj en Ĉinio.

Similaj japanaj ciferoj estas uzataj en Japanio kaj koreaj ciferoj en Koreio.

Ciferaj literoj[redakti | redakti fonton]

Estas literoj reprezentantaj la ciferojn nulo ĝis naŭ, kaj aliaj literoj reprezentas pli grandajn numerojn kiel dek, cent, mil ktp. Estas du aroj de literoj por ĉinaj numeroj: unu por ĉiutaga skribado kaj alia por uzo en komerca au financa kunteksto konata kiel dàxiě (大寫 en tradicia ĉina, 大写 en simpligita ĉina). La lasta aperis, ĉar la ĉiutagaj literoj estas simplaj, tial ĝia uzo ne povas eviti falsigojn. Ili efikas same kiel la skribado en Esperanto "unu du tri..."

S estas simpligita, T - tradicia. Noto ke la substrekoj ne estas fakte partoj de la signoj, por pli klaraj bildoj vidu en ĉina skribo de numeraloj.

Financa Normala Valoro Notoj
0 〇 estas neformala metodo reprezenti nulo, sed 零 estas pli ĝenerale uzata, speciale en lernejoj.
1 ankaŭ 弌 (malmoderna)
ankaŭ 么(T) aŭ 幺(S) yāo kiam uzata en telefon-numeroj ktp., vidu piednoto 1.
(T) aŭ
贰(S)
2 ankaŭ 弍 (malmoderna)
ankaŭ 兩(T) aŭ 两(S) liǎng kiam uzata antaŭ mezurvorto.
(T) aŭ
叁(S)
3 ankaŭ 弎 (malmoderna)
ankaŭ 參(T) aŭ 参(S) sān.
4  
5  
(T) or
陆(S)
6  
7  
8  
9  
 
10 Malgraŭ kelkaj uzas 什, ĝi ne estas akceptebla, ĉar ĝi povas esti superskribita al 伍.

貳拾
廿
20 卄 estis malofte uzata, sed ankoraŭ ofte uzata en parolata lingvo
ambaŭ uzataj plejparte en kalendaroj (二十 estas uzata).
叄拾 30 卅 estis malofte uzata, sed ankoraŭ ofte uzata en parolata lingvo
pleje je kalendaroj (三十 estas uzata).
肆拾 40 卌 estis malofte uzata (四十 estas uzata).
100  
1000  
(T) or
(S)
104 Ĉinaj numeroj grupiĝas per dekmiloj,
vidu sube.

Grandaj nombroj[redakti | redakti fonton]

Simile al la "mallonga" kaj "longa" skaloj de numeralegoj en eŭropaj lingvoj, estas kelkaj skaloj en la ĉinaj ciferoj:

Sistemo

zhào

jīng

gāi


ráng

gōu

jiàn

zhēng

zài
Oblo de pligrandiĝo
Alternativa /
1 105 106 107 108 109 1010 1011 1012 1013 1014 Ĉiu nombro estas 10 (十 shí) de la antaŭa.
2 108 1012 1016 1020 1024 1028 1032 1036 1040 1044 Ĉiu nombro estas 10000 (萬 wàn) de la antaŭa.
3 108 1016 1024 1032 1040 1048 1056 1064 1072 1080 Ĉiu nombro estas 108 (萬萬 wànwàn) de la antaŭa.
4 108 1016 1032 1064 10128 10256 10512 101024 102048 104096 Ĉiu nombro estas kvadrato de la antaŭa.

En moderna uzado estas nur la dua sistemo. Kvankam estas iuj disputoj pri valoro de 兆 zhào, ĝia uzado por 1012 estas en la vivo en Ĉinio kaj ankaŭ en japanaj ciferoj kaj koreaj ciferoj. Tamen plejparto de homoj ne komprenas signojn post 億 yì (108) kaj priskriboj en vortaroj por pli grandaj nombroj povas ne esti sufiĉaj (escepte de Koreio kie 兆 zhào kaj 京 jīng estas ofte uzataj)

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

  • Ifrah, Georges: Universalgeschichte der Zahlen. Frankfurt, New York: Campus, 1991, ISBN 3880599564
  • Eberhard, Wolfram: Chinesische Symbole. München, 4. Auflage 1984, ISBN 3424008788