Brekcio

El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita el Breĉio)
Jump to navigation Jump to search
brekcio sur la pinto de la monto Sigiswanger Horn
Vulkana brekcio
Forsmark-brekcio (el la ŝovitaĵo de Eckernförder Bucht) (nomita laŭ la kuŝejo de patrina rokaĵo apud Forsmark (provinco Uppsala län (iam Uppland)) en Svedio)
brekcio kun diversgrandaj frakaĵŝtonoj
sedimentaj brakcioj

Brekcio (de la itala breccia: ŝtonŝutaĵo) [1] estas rokaĵo, kiu konsistas el neronditaj ŝtonaĵoj, kiuj estas kungluitaj per fjna baza amaso. Brekcioj similas al konglomeratoj (ekzemple pudingŝtono), kiuj, kontraŭe al brekcio, konsistas el rondikitaj rokaĵoj enfermitaj de fajna rokaĵo. La grajngrandeco superas du milimetroj. Rokaĵoj kun pli malgrandaj grajnoj nomiĝas mikrobrekcio. Oni distingas brekcioj laŭ ilia ekesto, ekzemple en sedimenta, vulkana, diagenaj, tektonaj brekcioj krome impaktaj brekcioj. Se la brekcioj konsistas nur el unu rokaĵspecio la brekcio nomiĝs monomikta, se el diversaj rokaĵoj polimikta.

Sedimentaj brekcioj[redakti | redakti fonton]

La estiĝo de sedimentaj brekcioj okazas ofte relative proksime al la loko, kie la veterdisfalo de la primara rokmaterialo okazis. Tion montras la malfajnajn, akreeĝajn formojn de la „kunbakitaj“ rompaĵoj, ĉar grandaj transportdistancoj (ekzemple per riveroj aŭ glaĉeroj) kaŭzas rondigitajn eĝojn. Plej ofte amasmoviĝoj, ekzemple montofaloterglito, kaŭzas brekciojn. Ofte brekcioj estiĝas ankaŭ en submaraj subenglitoj de ŝtonŝtuaĵoj antaŭ rifo.

Dum enfaloj de rokaĵaj kavoj kaŭze de lesivado kaj subrozio estiĝas brekcioj.

Vulkanaj brekcioj[redakti | redakti fonton]

Aliaj procesoj, kiuj kaŭzas la ekston de brekcioj estas vulkanerupcioj. Ĉi tie formiĝas erupciaj brekcioj, aŭ brekcioj en la vulkana gorĝo. Se la malfajnaj komponentoj estas ene de tofo ili estas nomataj tofbrekcioj.

Diagenaj brekcioj[redakti | redakti fonton]

Pli maloftaj estas diagenaj brekcioj, kiuj formiĝas dum la proceso de la rokaĵformiĝado kaj rokaĵfirmiĝo. Tiuj estiĝas per disrompiĝo de firmaj rokaĵtavoloj pro tertremoj aŭ per disrompiĝo pro alta premo en profundaj roktavoloj.[2]

Tektonaj brekcioj[redakti | redakti fonton]

Ne malofte estas brekcioj, kiuj formiĝas per la rompiĝo de rokaĵoj kaŭze de geologia dislokiĝo , t.n. dislokiĝaj, defaŭltaj brekcioj, gangbrekcioj). Tektonaj brekcioj estas ekzemple kakirito kaj kataklasito).

Impaktbrekcioj[redakti | redakti fonton]

La trovo de brekcioj povas ankaŭ estas maldirkta pruvo de impakto ĉe kiu meteorito frakasigis kaj per alta premo kunfandigis rokaĵojn. Tiaj impaktbrekcioj troviĝis ekzemple en formo de buntaj brekcioj en la meteoritaj krateroj de Nördlinger Ries kaj en Steinheimer Becken.

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Murawski, Hans: Geologisches Wörterbuch. Ferd. Emke Verlag Stuttgart, 11. Auflage 2004, 262 S., ISBN 978-3-827-41445-8
  2. Rüdiger Henrich: Middle Triassic carbonate margin development: Hochstaufen-Zwieselmassif, northern Calcareous Alps, Germany, Facies, Bd. 6, Nr. 1, S. 85–105, Springer Verlag, Berlin / Heidelberg 1982 (Online-Zusammenfassung)

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]