Duopa stelo

Ne konfuzi kun Du-stelo, nek kun Duobla stelo.

Du steloj orbitas ĉirkaŭ komuna maso-centro laŭ elipsaj orbitoj, kie la pli peza stelo moviĝas en pli malgranda elipso.

La orbitoj de du steloj povas esti cirklaj, kaj el malsamaj vidpunktoj ili aspektas kiel elipsoj.

Duopa stelo estas du steloj tute najbaraj sur la ĉiela volbo gravite ligitaj. Ili estas unu el la eblecoj de du-stelo kies eco aperas post fakegaj mezuroj.

Duopa stelo estas stelsistemo^[d] konsistanta el du steloj, kiuj orbitas ĉirkaŭ komuna centro de maso pro la gravitaj fortoj inter ili. Tia sistemo, kie du steloj estas gravite ligitaj, povas esti observata kiel unu sola objekto kiam rigardata el la Tero aŭ kiel apartaj steloj per teleskopo aŭ aliaj teknikoj.

Historio

William Herschel estis la unua astronomo kiu klopodis por determini la distribuadon de steloj en la ĉielo. Dum la 1780-aj jaroj, li establis serion de mezuriloj en 600 direktoj kaj nombris la stelojn observitajn laŭ ĉiu vidlinio. El tio, li deduktis, ke la nombro da steloj konstante pliiĝis direkte al unu flanko de la ĉielo, en la direkto de la kerno de la Lakta Vojo. Lia filo John Herschel ripetis tiun studon en la suda hemisfero kaj trovis respondan pliiĝon en la sama direkto. Aldone al siaj aliaj atingoj, William Herschel estas konata pro sia eltrovo ke kelkaj steloj kiuj ne simple kuŝas laŭ la sama vidlinio nun nomataj duoblaj steloj, sed estas fizikaj kunuloj nun nomataj duopaj steloj

Observado kaj studado

Kelkaj duopaj steloj ne povas esti facile distingitaj per teleskopo, sed oni povas detekti ilian duopon per spektroskopio. Tiaj sistemoj estas nomataj spektroskopaj duopoj. Per spektroskopa analizo, oni povas observi la ŝanĝojn en la spektro de la lumo elsendita de la steloj, kiuj montras ke ili orbitas ĉirkaŭ unu la alian.

Kelkaj duopaj sistemoj situas tiel ke unu stelo povas periodike eklipsi la alian laŭ nia vidlinio de la Tero. Tiaj sistemoj estas nomataj eklipsaj duopoj. La brilo de eklipsa duopa sistemo variigas dum la orbitado, ĉar unu stelo eklipsas kaj transitas la alian. ^[1]

Signifo por astrofiziko

Duopaj steloj estas esencaj por esplori la mason de steloj, kaj kompreni la stelan evoluon. Ĉar la du steloj en duopa sistemo influas unu la alian, iliaj orbitaj trajektorioj helpas sciencistojn mezuri kaj kompari iliajn fizikajn trajtojn. Tiel, duopaj steloj ludas gravan rolon en kalibrado de astrofizikaj modeloj.