Frata lingvo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Frata lingvo (FraterLingua Sistemfrater) estas internacia planlingvo publikigita de Pham Xuan Thai (Vjetnamio) en 1957.

Alfabeto[redakti | redakti fonton]

Lingua Sistemfrater signaro
a b d e f g i j k l m n o p r s t u

Frater enhavas la 18 suprajn literojn.

Gramatiko[redakti | redakti fonton]

Frater ne havas artikolojn, fleksion, afiksojn, neniun akordon de tempo, genro, aŭ nombro, ktp. La nomvortoj, verboj, adjektivoj kaj adverboj uzas la samajn radikojn.[1]

Morfologio[redakti | redakti fonton]

Ĉiuj vortoj estas lastsilabe akcentitaj.

Nomoj[redakti | redakti fonton]

  • Antonimoj estas formata per -ne: aktofiloaktofilone (amo, malamo)
  • Pluralo povas esti formata per -multi:[klarigu] fraterfratermulti (frato, fratoj)
  • Seksaj formoj povas esti formataj per -gine kaj -andro: infaninfanandroinfangine (infano, knabo, knabino)[2]

La pronomoj estas:

persono singularo pluralo
1 mi mis
2 ni nis
3 ili ilis

La pronomo oni estas antrop en frater. Genitivo estas farita kun ot (de): ide ot mi – ideo de mi; ide ot mater.

Verboj[redakti | redakti fonton]

  • Oni faras la imperativon per antaŭvorteto obliga: filo – obliga filo (ami, amu)
  • Oni faras la pasintecon per postvorto pas: filo – filo pas (ami, amis)
  • Oni faras la estontecon per postvorto futur: filo – filo futur (ami, amos)

Nombroj[redakti | redakti fonton]

Nombroj de unu al dek: uni, bi, tri, kuadri, kuinti, ses, sep, okta, nona, deka.

Sintakso[redakti | redakti fonton]

La vortordo estas nesanĝebla: subjekto, verbo, objekto; substantivo, adjektivo, verbo, adverbo.

Ekzempletoj[redakti | redakti fonton]

  • Frater frater frater frater
”La frata frato interfratiĝas frate”
  • Mi habe fratermulti
”mi havas fratojn”
  • Onor fater e mater ni, e ni obliga filo androbisini omo ni
”Honoru vian patron kaj vian patrinon, kaj amu vian najbaron kiel vin mem”
  • Androfaktopasi es beni akaus ilis es futur nam infan ot Dio
”Feliĉaj la pacemaj homoj, ĉar ili estos nomataj filoj de Dio”

Vortareto[redakti | redakti fonton]

  • akaus – ankaŭ
  • aktofilo – amo
  • andro – viro
  • androbisini – najbaro
  • amdrofaktopasi – pacemulo
  • ben – bono
  • benne – malbono
  • bi – du
  • deka – dek
  • dio – dio
  • dola – mono
  • dolaeks – inflacio
  • dolapan – buĝeto
  • dom – domo
  • domfag – manĝejo.
  • domne – dezerto
  • domstudileban – universitato
  • e – kaj
  • eksdefen – nerezistebla
  • es – esti
  • fag – manĝi
  • fater – patro
  • filo – amo
  • frater – frato
  • ide – ideo
  • ili – ŝi, li, ri, ĝi
  • infan – infano
  • jur – tago
  • jurbi – lundo
  • jursep – sabato
  • kia – kiu
  • leban – alta
  • logo – vorto
  • logodio – profetaĵo
  • logoleban – krio
  • logoseudo – mensogo
  • luna – monato
  • lunadekauni – novembro
  • lunasep – julio
  • mater – patrino
  • mi – mi
  • morta – morta
  • nam – nomigi
  • ni – vi
  • obliga – imperativa vorteto
  • omo – mem
  • onor – honoro
  • ot – de
  • pan – plano
  • pas – pasinta vorteto
  • pasi – paco
  • problable – eble
  • pur – pura
  • purne – malpura
  • seudo – malvera
  • stofgrafauto – plumingo
  • studi – studi
  • tem – tempo
  • temkia – kiam
  • uni – unu

Fontoj[redakti | redakti fonton]

  1. https://sites.google.com/site/sistemfrater/12-rules-of-frater
  2. https://sites.google.com/site/sistemfrater/biblologo-basi (Notindas ke ŝajne precipe la radiko frato estas virseksa: frater – frato, fratergine – fratino, sed ĉi tio estas sekundara fonto.)

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

  • Phạm Xuân Thái. (1957) Frater (Lingua sistemfrater). The simplest International Language Ever Constructed. Ho‑Ĉi‑Min‑urbo: Tu‑Hai Publishing House.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Vidi ankaŭ[redakti | redakti fonton]

  • Frater2, evoluado/ellaboro de lingua sistemfrater de 1997
  • Interglossa, simila proponita internacia planglingvo
  • Glosa, evoluado de Interglossa