Praindianoj

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

PraindianojPaleo-indianoj estas klasifika periodo donita al la unuaj homoj kiuj eniris, kaj poste enloĝis, en la amerikaj subkontinentoj dum la finaj glaciejaj epizodoj de la malfrua plejstocena epoko. La prefikso "paleo-" venas de la greka adjektivo palaios (παλαιός), signifante "aĝa". La esprimo "paleo-indianoj" validas specife por la ŝtonindustria periodo en la Okcidenta hemisfero kaj estas aparta de la esprimo "Paleolitiko".

Indicoj indikas ke ĉasistoj de grand-bestoj trapasis la Beringan Markolon de Eŭrazio en Nordamerikon sur tero kaj glaciponto (Beringio), kiuj ekzistis inter 45,000 a.K. - 12,000 a.K. (antaŭ 47,000 - al 14,000 jaroj).[1] Malgrandaj izolitaj grupoj de ĉasistoj-kolektistoj migris kune kun gregoj de grandaj plantomanĝantoj dumlonge en Alaskon. El 16,500 a.K. - 13,500 a.K. (antaŭ 18,500 - al 15,500 jaroj), senglaciaj koridoroj evoluis laŭ la pacifika marbordo kaj valoj de Nordameriko.[2] Tio permesis al bestoj, sekvitaj fare de homoj, migri suden en la internon. Homoj iris perpiede aŭ uzis primitivajn boatojn laŭ la marbordo. La precizaj datoj kaj itineroj de la loĝado de la Nova Mondo estas kondiĉigitaj de daŭranta debato.[3]

Ŝtonaj iloj, precipe lancopunktoj kaj skrapiloj, estas la primaraj signoj de la plej frua homa aktiveco en Ameriko. Kreitaj ŝtonaj elguŝigitaj iloj estis uzitaj fare de arkeologoj kaj antropologoj por klasifiki kulturajn periodojn.[4] Sciencaj indicoj ligas indiĝenajn amerikanojn al aziaj homoj, specife de orientaj siberiaj loĝantaroj. Indiĝenaj popoloj de Ameriko estis ligitaj al siberiaj loĝantaroj per lingvaj faktoroj, la distribuado de sangogrupoj, kaj en genetika kunmetaĵo kiel reflektite per molekulaj datenoj, kiel ekzemple DNA.[5] Inter 8000 a.K. - 7000 a.K. (antaŭ 10,000 - 9,000 jaroj) la klimato stabiliĝis, kaŭzis pliiĝon je populacio kaj ŝtona teknologio avancis, rezulte en pli restema vivostilo.

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. Liz Sonneborn. (January 2007) Chronology of American Indian History. Infobase Publishing. ISBN 978-0-8160-6770-1.
  2. First Americans Endured 20,000-Year Layover - Jennifer Viegas, Discovery News. Alirita 2009-11-18. “Archaeological evidence, in fact, recognizes that people started to leave Beringia for the New World around 40,000 years ago, but rapid expansion into North America did not occur until about 15,000 years ago, when the ice had literally broken.”. page 2
  3. (1999) Time before history: the archaeology of North Carolina. UNC Press Books. ISBN 978-0-8078-4780-0.
  4. Method and Theory in American Archaeology. Gordon Willey kaj Philip Phillips. University of Chicago (1958). Alirita 2009-11-20.
  5. Learn about Y-DNA Haplogroup Q (Verbal tutorial possible). Wendy Tymchuk - Senior Technical Editor. Genebase Systems (2008). Alirita 2009-11-21.

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]