Egiptujo
El Vikipedio
| جمهورية مصر العربية Gumhūriyyat Miṣr al-ʿArabiyyah Araba Respubliko Egiptujo |
|
 |
 |
| Nacia himno: Bilady, Bilady, Bilady Mia lando, mia lando, mia lando |
|
 |
|
| Bazaj informoj | |
|---|---|
| Ĉefurbo | Kairo |
| Oficiala(j) lingvo(j) | araba |
| Plej ofta(j) religio(j) | islamo |
| Areo % de akvo |
980.869 km² 0,632% |
| Loĝantaro | 80.335.036 (2007) |
| Loĝdenso | 74/km²
|
| Horzono | UTC+2 UTC+3 (somere) |
| Interreta domajno | .eg |
| Landokodo | EG |
| Telefona kodo | 20 |
| Politiko | |
| Politika sistemo | respubliko |
| Ŝtatestro | Hosni Mubarak |
| Ĉefministro | Ahmed Nazif |
| Nacia tago | 23-a de julio |
| Sendependiĝo disde Unuiĝinta Reĝlando | 28-a de februaro 1922 |
| Ekonomio | |
| Valuto | pundo (EGP) |
| MEP - Suma - Pokapa |
laŭ 2006 $329,791 mlrd $ 4.836 |
Egiptujo aŭ Egiptio (el la greka Aigyptos, kiu mem devenas de ties egiptlingva antikva nomo : Hat-ka-ptah = la kastelo de la spirito de Ptah, arabe: مصر Misr) estas lando en nordorienta Afriko, kiu ankaŭ entenas la duoninsulon Sinajo en Azio. La plej granda parto de ĝia areo apartenas al la dezerto Saharo, kiu nur estas enloĝata ĉe la oazoj. La ĉefurbo de Egiptujo estas Kairo.
Eguptujo estas inter la landoj kun plej granda loĝantaro en Afriko. La plej granda parto de la loĝantaro troviĝas ĉe la riverbordo de la Nilo kaj en la Nildelto, kie estas fekunda grundo. Preskaŭ duono de la egiptoj loĝas en urbaj areoj, precipe en la dense loĝataj centroj Kairo kaj Aleksandrio.
Egiptujo famas pro sia antikva civilizacio kaj siaj monumentoj, ekzemple la Piramidoj de Gizo kaj la Granda sfinkso en Gizo. La sud-egipta urbo Luksoro entenas grandan nombron da antikvaĵoj, kiel ekzemple la templaron de Karnak kaj la Valon de la Reĝoj.
Enhavo |
[redakti] Datumoj pri Egiptujo
Loko: 27 No, 30 Or (nordorienta Afriko)
semotaŭga: 2%
% urbana: 45% (2000)
homoj po kv. km: 68,7 (2000)
homoj po kv. km da semotaŭga tero: 3433,6 (2000)
kreskanta procento: 1,72% (2000, takso)
naskoj: 25,38 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
mortoj: 7,83 po 1000 homoj po jaro (2000, takso)
migrantoj: -0,35 po 1000 homoj (2000, takso)
mortokvanto de beboj: 62,32 mortoj po 1000 naskoj (2000, takso)
infanoj po virino: 3,15 infanoj naskita po virino (2000, takso)
meza vivo longeco: 63,33 jaroj (61,29 viroj, 65,47 virinoj) (2000, takso)
La plej grandaj urboj: milionoj en 2000 (takso):
| 14,35 | Kairo (#11 tutmonde) |
| 4,75 | Aleksandrio |
Lingvo: la araba (oficiala). La klerularo regas la anglan kaj la francan
alfabeta: 51,4% (63,6% viroj, 38,8% virinoj) (1995 takso)
sendependeco: la 28an de februaro 1922 de Britio
organizoj: UNO (1945), Araba Ligo
konstitucio: la 11-an de septembro 1971
korupteco: 3,1 CPI (10 = honesta, 0,0 = tute korupta) (2000)
Ekonomio: 62 Gd (1998, takso)
po kapo: 0,91 kd (1998, takso)
kreskada procento: 5% (1999, takso)
inflacio: 3,7 % (1999)
senokupa: 11,8 % (1999, takso)
registara buĝeto: 8,2 Gd (1998/99)
[redakti] Historio de Esperanto en Egiptujo
(laŭ EdE-E 1933)
La unuaj pioniroj estis: A. Piotet en Ismailia, Robert Laussac kaj René Japiot en Alexandria en 1901. La lasta en 1903 presis artikolojn en "La Correspondance Egyptienne illustrée." En 1908 Fadie en Chartum gvidis E kursojn. En 1922 aperis prop. gazeto Egipta E-isto. Laŭ la Dietterle-statistiko en 1928 E-istoj estis en 6 urboj.
Pri la progresado en la lastaj jaroj informas nin la ICK-raportoj. "La movado pli kaj pli atingas palpeblan formon, kiel i. a. pruvas la regule aperantaj prop. artikoloj en la enlanda gazetaro, precipe araba" (1929). "La grupo de Port Said, konsilita de C. M. Cather, faris bonegan laboron. Pli kaj pli montriĝas la fruktoj de koresponda kurso en araba lingvo" (1930). "Valoran instigon ricevis la laboro per la vizito de Scherer kaj kelkaj paroladoj. La apero de araba lernolibro de Amin El-Mofti en Aleksandrio faciligis la instruadon" (1932). "La ekzisto de araba lernolibro, de arabaj ŝlosiloj kaj flugfolioj faciligis senteble la laboron. Specialan meriton pro sia senlaca laboro akiris Tadros Migalli en Fayoum, kiu fariĝis la efektiva gvidanto nuntempa. Ĉiama helpemo de Nassif Marus. Lastatempe la grupo de Kairo tre vigliĝis dank' al la kunlaboro de L. N. Newell, kiu organizis kurson laŭ Cseh-metodo" (1933).
UEA-del. en 1933 en Alexandria (ankaŭ EG), Fayoum, Ismailia kaj Kafr Ghannam.
[redakti] Vidu ankaŭ
[redakti] Pri geografio
[redakti] Pri antikva Egiptujo
Vidu la artikolojn
- Egipta civilizo
- Aegyptus (pri la romia provinco Egiptujo de la jaro 30 antaŭ Kristo ĝis 395 post Kristo)
- Faraono (kun plena listo de tiuj)
- hieroglifoj
- Howard Carter
- Kleopatro
- Moseo
- Nefertito
- Rozeta ŝtono
[redakti] Pri postaj epokoj
- Aleksandrio
- Biblioteko de Aleksandrio
- Ptolemeo
- Origeno
- Plotino
- Sankta Antonio
- Nag-Hamado
- Napoleono la 1-a de Francio
- Nasser
- Qutb
- Brita regado en Egiptujo
- Egipta Reĝlando
|
||||
|
|
|
|---|---|
|
Alĝerio | Barejno | Egiptio | Ĝibutio | Irako | Jemeno | Jordanio | Kataro | Komoroj | Kuvajto | Libano | Libio | Maroko | Maŭritanio | Omano | Palestino | Sauda Arabio | Sirio | Somalio | Sudano | Tunizio | UAE |
|
