Rozbredado

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo

La rozbredado kreis ĉe kulturrozoj novajn rozkultivaroj, kiuj apartenas al diversaj bredadlinioj, al la t.n rozaj klasoj kaj rozgrupoj. Dum sovaĝrozo estas botanika rozaj specioj, kiu ekstis nature, novaj kultivaroj estas la rezulto de homa agado. Ili estas aŭ elektitaj mutaciaj ŝosoj aŭ rezultoj de de homa krucigado. Tiuj novaj kultivaroj plue estas multigataj vegetative.

Metodoj[redakti | redakti fonton]

La bredisto provas plibonigi ekzistantaj rozoj per celdirektita krucigado kun aliaj specioj kaj kultivaroj. Alia metodo estas ke la bredisto observas hazardajn mutaciojn kaj multigas ilin vegetative. Tiuj novaj formoj nomiĝas en hortikulturo mutaciaj ŝosoj. La ŝosoj ankaŭ estas multigataj vegetative. La mutacia ŝoso ofte nur havas alian florkoloro, povas ankaŭ havi komplete aliaj kresko-ecojn kiel la patrina planto.

Bredadceloj[redakti | redakti fonton]

Gravaj bredadceloj estas la konstanta pluevoluado de:

„Bluaj“aŭ „blankaj“ rozoj estas la deziro de ĉiu rozbredisto. Tio ne eblas per konvenciaj metodoj, ĉar mankas al la rozacoj geno por la blua kolorsubstanco. Bredisto volonte informas pri preskaŭ bluaj aŭ preskaŭ nigraj rozoj.


Mejloŝtonoj de la rozbredado[redakti | redakti fonton]

'La France', la unua te-hibrido, Gulliot 1867

Kiel unua rozbredaĵo en Germanujo estas rigardata la gaŭla rozo 'Perle von Weißenstein'. Ĝi estis bredita ĉ. 1773 de Daniel August Schwartzkopf en Kassel kaj retrovita de Wernt Grimm en la rozparko Bergpark Wilhelmshöhe.

Turnopunkto de la rozbredado estis la jaro 1867, kiam la franc ĝardenisto Jean Baptiste Gulliot malkovris la Tte-hibrido 'La France' kiel semplanto. Tiu estas rigardata kiel transiro de la malnovaj rozoj aŭ klasikaj rozoj al la modernaj rozoj.

La historio de la kulturrozoj estas forte ligita al la nomoj de la rozbredistoj – ofte ĝardenistaj familio de pluraj generacioj– kiuj antaŭenigis ekde la 17a jarcento la evoluon de kulturrozoj.

Listo de rozbredistoj[redakti | redakti fonton]

Henry Bennett (1823–1890)
Pedro Dot, 1930s
Jules Gravereaux, 1900
Joseph Pernet-Ducher, 1929
rozbredisto naskita mortita lando
Domenico Aicardi 1878 1964 Italujo
John Armstrong Usono
David C. H. Austin 1926 Anglujo
René Barbier 1845 1931 Francujo
Karl Baum 1911 2004 Germanujo
Peter Beales 1964 Anglujo
Jean Béluze Francujo
Henry Bennett 1823 1890 Anglujo
Ann und John A. Bentall Anglujo
Vincenz Berger 1883 1974 Germanujo
Jan Böhm 1888 1959 Ĉeĥujo
Eugene Boerner Usono
Franz Karl Brümmer 1874 1948 Germanujo
Max Buntzel 1850 1907 Germanujo
Maria Henrietta Chotek 1863 1945 Aŭstrio-Hungario
Griffith Buck 1915 1991 Usono
Georges Delbard 1906 1999 Francujo
Jacques-Louis Descemet 1761 1839 Francujo
Dickson Nurseries Ltd. Irlando
Pedro Dot 1885 1976 Hispanujo
Claude Ducher 1820 1874 Francujo
André Eve Francujo
Hans Jürgen Evers 1940 2007 Germanujo
Jean-Marie Gaujard 1903 1995 Francujo
Rudolf Geschwind 1829 1910 Aŭstrio-Hungario
Jules Gravereaŭ 1844 1916 Francujo
Jean Baptiste Gulliot 1803 1882 Francujo
Julien-Alexandre Hardy 1781 1876 Francujo
Robert Harkness 1851 1920 Anglujo
Karl Hetzel 1923 2003 Germanujo
Richard Huber 1927 2013 Svislando
Jackson & Perkins Usono
Hermann Kiese 1865 1923 Germanujo
Reimer Kordes 1922 1997 Germanujo
Wilhelm Kordes 2a 1891 1976 Germanujo
Max Krause 1880 1937 Germanujo
Jean Laffay 1795 1878 Francujo
Peter Lambert 1860 1939 Germanujo
Walter E. Lammerts 1904 1996 Usono
Louis Lens 1924 2001 Belgio
Gergely Márk 1923 2012 Hungarujo
Samuel McGredy Irlando
Meilland Francujo
Moreau-Robert Francujo
Ralph Moore 1907 2009 Usono
Wilhelm Mühle 1844 1908 Bohemio/Rumanio
Werner Noack 1927 Germanujo
Louis Claude Noisette 1772 1849 Francujo
Pierre Oger 1816 1894 Francujo
Pernille Olesen 1949 Danujo
William Paul 1823 1905 Anglujo
Louis Joseph Ghislain Parmentier 1782 1847 Belgio
Joseph Hardwick Pemberton 1852 1926 Anglujo
James Plaisted Wilde, Lord Penzance 1816 1899 Anglujo
Jean Pernet 1832 1896 Francujo
Joseph Pernet-Ducher 1859 1928 Francujo
Dorus Theus Poulsen 1850 1925 Danujo
Marcel Robichon Francujo
Gerrit de Ruiter 1882 1965 Nederlando
Ewald Scholle 1934 Germanujo
Daniel August Schwartzkopf ĉ. 1738 1817 Germanujo
Rolf Sievers Germanujo
Peter Strassheim 1850 1923 Germanujo
Herbert Swim Usono
Mathias Tantau 1882 1953 Germanujo
Mathias Tantau jun. 1912 2006 Germanujo
Victor Teschendorff 1877 1960 Germanujo
Graham Thomas 1909 2003 Anglujo
Walter van Vleet 1857 1922 Usono
Jean Pierre Vibert 1777 1866 Francujo
Max Vogel 1893 1949 Germanujo
Christoph Weigand 1839 1909 Germanujo
Nicola Welter 1854 1920 Germanujo

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Literaturo[redakti | redakti fonton]

  • Heinrich Schultheis: Rosen: die besten Arten und Sorten für den Garten, Stuttgart: Ulmer 1996, ISBN 3-8001-6601-1
  • Annette Timmermann, Andrea Rausch: DuMonts kleines Rosenlexikon - Sorten, Herkunft, Verwendung und Pflege. Nebel Verlag 2004, ISBN 3-89555-206-2

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]