Uzanto:SFPC48/provejo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo

Ŝablono:D

Hispaniés
Ŝtato Flago de Hispanio Hispanio
Aŭtonoma Komunumo Flago de Aragono Aragono
Provinco Zaragozo
Komarko Kvin Vilaĝoj (Zaragozo)
Areo (ĉe Luna) - km²
Alteco 639 m.
Loĝantaro sen loĝ.
v  d  r
Information icon.svg

Hispaniés[1] estas senhoma loko, kie ankoraŭ estas restaĵoj de romanika fortreso kaj de kirko. Nune ĝi apartenas al municipo Luna, ĉe la Zaragoza provinco. Ĝi apartenas al la komarko Kvin Vilaĝoj (Aragono), en la aŭtonoma komunumo de Aragono, (Hispanio).

Geografio[redakti | redakti fonton]

La restaĵoj de la kastelo de Hispanies situas proksimume 12'5 km for de Luna, en la supra parto de monteto, 639 m alte sur la marnivelo. La kirko estas pli sube, kaj pli malpli 130 m for de la kastelo. La distanco de Luna al Hispaniés estas proksimume 12'5 km.[2][3]

Historio[redakti | redakti fonton]

Laŭlonge de la tempo, la nomo de ĉi tiu loko ŝanĝis en la dokumentoj. Ĝi aperas kiel Spaniel, Spaniesse, Españés, Ispaniés kaj Hispaniés.[4]

La fortreso ekestis jam almenaŭ komence de la 10a jarcento ĉe la limo inter la kristana teritorio kaj tiu regita de la islamaj invadintoj, ĉar la 14an de februaro de 938 aperas la nomo Ispaniés en dokumento de la monaĥejo de Leyre. Tiam regis García Sánchez la 1-a, kiu estis reĝo de Navaro kaj grafo de Aragono.[5]

En 1082 la reĝo de Aragono Sancho Ramírez donis la kirkon de Spaniel al monaĥejo de San Pedro de Siresa.[4]

En novembro de 1086 Spaniesse estis parto de la edziniĝa donaco al la reĝino Felicia de Roucy, fare de la reĝo de Aragono Sancho Ramírez. [4][3]

En 1158 ĝi aperas en mezepoka dokumento kiel parto de la episkopa teritorio de Zaragozo. [4]

En julio de 1205 la reĝo de Aragono Pedro la 2-a donis al nobelulo Aznar Pardo la kastelo kaj la vilaĝo de Lacasta kaj la kirko de Sankta Petro de Españés. [4]

En 1495, dum la regado de la reĝo de Aragono Juan la 2-a, oni organizis la teritorion de Aragono laŭ regionetoj. Hispaniés, same kiel la najbaraj Lacasta kaj Júnez, ekde tiam ĝi apartenis al "Sobrecullida de Tarazona".[4]

En 1711, post la Hispana Sukceda Milito, la reĝo de Hispanio Felipe la 5-a ŝanĝis la distribuon de la aragona teritorio, laŭ regionetoj kaj de 1711 ĝis 1833 Ŝispaniés apartenis al nova "Corregimiento de Cinco Villas".

Post la distribuado de Hispanio en provincoj, en 1833, tuj sekve oni dividis la provincojn laŭ jurisdikciaj distriktoj, kaj ekde 1834 Hispaniés apartenas al jurisdikcia distrikto de Ejea de los Caballeros.

Arto[redakti | redakti fonton]

De la ermitejo de Sankta Petro, kies mezuroj estas 14 m longe kaj 8 m larĝe, elstaras tri ŝtonaj arkoj pintigitaj, laŭ la gotika arto, sed la restaĵoj de ĝiaj flankoj estas pra-romanikaj kaj tre eble visigotaj, ĉar la muroj estas kompositaj. Tre eble la romanika kirko estis reformita poste, kiel okazis en aliaj lokoj kaj tio klarigas la ekzisto de la pintigitaj arkoj.[2]

De la antikva kastelo restas nur la fundamentoj kaj tre malmulte el ĝiaj bazaj muregoj, sed oni vidas bone ilian perimetron, kun la bazaj muregoj faritaj per grandaj ŝtonegoj.. Nur granda ŝtona cisterno subtera, kies ena tegmento ŝajnas horizontala duontubo sur vertikalaj muroj, estas ankoraŭ tre bone konservata. La enloĝantoj de la ĉirkaŭaĵo nomas ĝin "la malliberejo". La fortreso de Hispaniés estis konstruita sur monteto, el kie oni videblas tre granda areo. La eksteraj muregoj estis proksimume 77 m longaj kaj 33 m larĝaj, sed ĝiaj fundamentoj ne estis rektangulaj.[5][6][7]

Ĝia nuna aspekto[redakti | redakti fonton]

Nur restas en bona stato la grandega subtera ŝtona cisterno de la romanika kastelo. La aliaj konstruaĵoj estas preskaŭ tute ruinigitaj, sed elstaras la grandaj ŝtonaj fundamentoj de la kastela perimetro, la tri pintigitaj arkoj de la kirko kaj la solideco de la restaĵoj de ĝiaj konsistantaj muroj. [2][5]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Asín, Nuria kaj Ona, José Luis. Cinco Villas - La comarca pueblo a pueblo (hispane) (PDF), p. 358. Gobierno de Aragón. Alirita la 21-an de junio de 2018.
  2. 2,0 2,1 2,2 García Omedes, Antonio. Luna: castillo y ermita de Hispaniés (hispane). La guía digital del arte románico. Alirita la 21-an de junio de 2018.
  3. 3,0 3,1 La Asociación Cultural “Banzo Azcón” de Luna organiza una excursión a Hispaniés (hispane). CrónicadeAragón.es (2010-05-28). Alirita la 21-an de junio de 2018.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 (es) Ubieto Arteta, Antonio, Historia de Aragón: Los pueblos y los despoblados. Vol II, Anubar (Zaragozo),‎ , p. 521-522
  5. 5,0 5,1 5,2 Castillo de Hispaniés - La Cárcel (hispane). Castillos.net (2014-05-11). Alirita la 21-an de junio de 2018.
  6. Hispaniés (hispane) (PDF). Inventario Fortificaciones Aragonesas (ARCA) (2012-10-02). Alirita la 21-an de junio de 2018.
  7. La cárcel de Hispaniés: una excursión al pasado (hispane). La Fragolina - Asociación Cultural y recreativa (2013-08-27). Alirita la 21-an de junio de 2018.