Sparto

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Temas pri... Ĉi tiu artikolo temas pri antikva urbo en Grekio. Por aliaj signifoj vidu la paĝon Sparto (apartigilo).
Sparto
dore: Σπάρτα
malaperinta urbo
Young Spartans National Gallery NG3860.jpg
Oficiala nomo: Σπάρτα
Kromnomo: Lakedaimono
Lando Flago de Grekio  Grekio
Kontinento Eŭropo
Duoninsulo Balkano
Insulo Peloponezo
Historiaj regionoj Antikva Grekio, Helena civilizo
Montaroj Parnon, Taygetos
Tipo de urbo urboŝtato
Rivero Eurotas
Situo Sparto
 - koordinatoj 37°04′00″N 22°26′00″E  /  37.066667°N, 22.433333°O / 37.066667; 22.433333 (Sparto)
Fondo 10-a jarcento a.K.
 - fino 146 a.K.
 - fondinto Lakedemono
Erao Grek-romia antikvo
Situo enkadre de Grekio
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Grekio
Teritorio de la antikva Sparto
Teritorio de la antikva Sparto
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Sparta

Sparto (dore Σπάρτα; atike Σπάρτη Spártē), aŭ Lakedemonio (greke Λακεδαιμονία), estis helena urbo situanta en la sudo de la duoninsulo Peloponezo de Grekio, apud la rivero Eŭrotaso. Dum la antikva epoko Sparto estis memstara urboŝtato, ĉefurbo de Lakonio, kaj unu el la plej gravaj grekaj urboŝtatoj kune kun Ateno kaj Tebo. La urbo kun aliancanoj luktis kontraŭ la konkurenca urboŝtato Ateno dum la Peloponeza milito, kiu tre influis la historion de antikva Grekio fine de la 5-a jarcento a.K..

Historio[redakti | redakti fonton]

La urbo estis fondita de la doroj post ties konkerado de Lakonio. Dum la komenco estis gravaj malkonsentoj, kiuj malhelpis taŭgan disvolvadon. Tamen, en la sepa jarcento a.K. oni enkondukis reformojn por pliforitigi ĝian militan povon. Tiuj reformoj igis Sparton la modela hoplita urbo.

Socia konsisto[redakti | redakti fonton]

Sparto estis speco de respubliko da, delonge, invandintaj militistoj subpremantaj suban kaj senrajton klason da kamparanoj, la helotoj, kiuj kultivadis la grundon, kaj havis neniun rajton. adoleskiĝantaj spartanoj eĉ havis la devon provi mortigi unu el ili por iĝi plenkrsakulo.

Moroj de la spartanoj[redakti | redakti fonton]