D-kvarko

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

En partikla fiziko, la d-kvarko estas kvarko de la 1-a generacio, kies nomo estas mallongiĝo de la angla quark down (kvarko malsupren). Ĝi estas elementa partiklo el kiuj komponiĝas la protonoj, la neŭtronoj kaj aliaj hadronoj.

Ecoj[redakti | redakti fonton]

Kiel ĉiuj kvarkoj, la d-kvarko estas fermiono de spino ½. Ĝi havas elektran ŝargon de -⅓ e kaj maso inter 4 kaj 8 MeV.c-2 (la plej malpeza el la kvarkoj post la u-kvarko).

Laŭ la norma modelo, ĝi konsistigas, kun la u-kvarko, la nukleonojn: la protono entenas du u-kvarkojn kaj unu d-kvarkon, dum la neŭtrono entenas du d-kvarkojn kaj unu u-kvarkon.

La kontraŭpartiklo de la d-kvarko estas la d-kontraŭkvarko de ŝargo +⅓ e.

La ekzisto de d-kvarkoj estis unue postulata kiam Murray Gell-Mann kaj George Zweig malvolvis la kvarkan modelon en 1964. Unua ekvido de ili okazis en eksperimento pri malelasta difuzo en SLAC en 1968.

Hadronoj[redakti | redakti fonton]

Inter la hadronoj, kiuj entenas unun aŭ plurajn d-kvarkojn, estas:

  • La ŝargitaj pionoj π±: mezonoj entenantaj unu d-kvarkon kaj unu u-kontraŭkvarkon, aŭ inverse.
  • La neŭtra piono π0, kvantuma superpozicio de paro "d-kvarko - d-kontraŭkvarko" kaj paro "u-kvarko - u-kontraŭkvarko"
  • Mezonoj η kaj η', superpozicioj de pluraj paroj "kvarkoj - kontraŭkvarkoj" el kiu paro "d-kvarko - d-kontraŭkvarko".
  • Multenombraj barionoj, ekzemple la barionoj Δ konsistiĝas el d- kaj u-kvrakoj. La bariono Δ+ entenas unu d-kvarkon, la bariono Δ0 du, kaj la bariono Δ- tri.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]