Hilelismo - propono pri solvo de la hebrea demando

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.

Hilelismo - propono pri solvo de la hebrea demando (ruse ГИЛЛЕЛИЗМЪ - ПРОЕКТЪ РЕШЕНИЯ ЕВРЕЙСКАГО ВОПРОСА) estas verko de L.L. Zamenhof sub pseŭdonimo Unuel publikita ruse 1901. La broŝuro estis formale adresita al samgentanoj de L. L. Zamenhof (do - al judoj), kun kiuj Zamenhof kalkulis kiel kun unuaj entuziasmiĝontoj pri la projekto de Hilelismo (pra-formo de Homaranismo). Praktikonte Hilelismon kiel universalan neŭtralan racian religietikon ili, laŭ Zamenhof, montrus plej ĝustan - neŭtralan - religietikan evoluvojon al ĉiuj homoj (gentoj, popoloj) en la mondo. Tuj post la apero de la broŝuro ĝia eldonisto bankrotis, kaj la broŝuro dum kelkaj jaroj restis neakirebla.

La originala teksto (en kaj la malnova ortografio ruslingva de la epoko de Zamenhof, kaj ankaŭ la pli moderna (post-revolucia) ortografio) troviĝas ĉe la paĝoj de Yuri Finkel: Hilelismo.

Esperanta tradukaĵo[redakti | redakti fonton]

''Hilelismo''
Aŭtoro Ludoviko Lazaro Zamenhof
Eldonjaro 1972
Urbo Helsinko
Eldoninto Fondumo Esperanto
Paĝoj 86
v  d  r
Information icon.svg

En 1972 aperis tradukaĵo fare de Adolf Holzhaus, eldonita de Fondumo Esperanto en Helsinko. La 86-paĝa dokumento paralele prezentas la rusan kaj la Esperantan tekstojn.

Recenzoj[redakti | redakti fonton]

Citaĵo
 En 1901 Zamenhof publikigis sub pseŭdonimo "Homo Sum" broŝuron pri hilelismo en la rusa lingvo. Pro bankroto de la eldonisto ĝi atingis nur malmultajn legantojn. Ekzemplero, kiu troviĝas en la hebrea muzeo de Jeruzalemo, estas nun fotorepresita. La traduko de Holzhaus respegulas bone la elokventan Zamenhofan stilon.
La broŝuro donas projekton "pri solvo de la hebrea problemo". La aŭtoro malakceptas la cionisman idealon. Palestino estas utopio. Turkujo neniam donos ĝin al la hebreoj!
La kaŭzo de la "hebrea demando" estas la neebleco de la hebreoj ensorbi aŭ ensorbiĝi pro la anakronisma religio. Ĝia ŝanĝiĝo estas ebla per hilelismo kun jenaj principoj : akcepto de Dio, kiu parolas per la voĉo de la konscienco, kaj de la leĝo : vi amu proksimulon (instruo de rabeno Hilel vivanta en la tempo de Kristo).
Por la hebreoj hilelismo estas "spirita rifuĝejo". La hebrea popolo kreu sian propran neŭtralan lingvon. Kvankam ne akceptante Palestinon, Zamenhof opinias, ke hilelistoj tamen bezonas teritorion ie ajn en la mondo. La broŝuro trafe redonas la luktan serĉadon al sinidentigo en ofte akraj, ofte inspiraj, ofte naivaj vortoj. Leginda, nobla verko, kiu antaŭiras al la ideoj de homaranismo. 
— 1972 Corry van Cleef (Nederlando), Esperanto, 802 (10), p. 174

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]