Kviro

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Kviro estas neologisma esperantigo de la angla vorto queer, kiu signifas laŭvorte "stranga" kaj ankaŭ estis insulto kontraŭ gejoj, sed kiu moderne uziĝas por priskribi anojn de pluraj seksaj minoritatoj.

Oni povas inkluzivi sub "kvireco" minoritatajn seksajn orientiĝojn (gejoj, lesboj, ambaŭseksemuloj) kaj seksaj identecoj (transseksuloj, transgenruloj, transvestuloj, ktp.) Oni unue ekuzis ĝin kun ĉi tiu senco, por eviti la neceson mencii unuope ĉiujn el tiuj identecoj.

Iuj proponis la mallongigon GLAT-aglata (geja, lesba, ambaŭseksema aŭ transgenra), por anstataŭi la malofte uzatan anglismon "kvira". Tamen la vorto kviro estas nemalofte uzata kontraŭkulture, por intence kontraŭstari la plimultan "GLAT-an" movadon, de marĝenaj anoj de seksaj kaj seksecaj malplimultoj, de neblankaj kviroj kaj de kviroj, kies politikaj sintenoj estas ĝenerale kontraŭkapitalismaj, kontraŭasimilismaj, kontraŭkoloniismaj, kontraŭimperiismaj, kontraŭrasismajkontraŭfaŝismaj. Tiu uzo estas sufiĉe internacia, uzata ekzemple de la organizaĵo Palestinaj kviroj por BDS kaj en artikoloj, kia la kontraŭcionisma eseo "Ok demandoj, kiuj jam tedas Palestinajn kvirojn."[1] La kontraŭkultura uzo okazas parte ĉar, laŭ multaj anoj de la kvira komunumo, la akronimo GLAT estas nur eŭfemismo por movado, kiu reale privilegias altklasajn, blankajn, cisgenrajn, gejajn virojn super ĉiu alia. Tio kondukis iujn kvirojn al la satira anstataŭigo de "GLAT" per "GGGG" (geja, geja, geja, kaj geja).[2][3][4] Krome multaj maldekstraj anoj de seksaj kaj seksecaj minoritatoj, inkluzive de maldekstraj samseksemuloj, kompreneble volas distanci sin for de movado, kiun ili vidas kiel pli kaj pli intermiksita kun kapitalismaj ŝtatoj kaj grandaj firmaoj.

Oni povas ankaŭ proponi integran difinon de la vorto: ke kviroj estas ĉiuj, kiuj malakceptas la aliseksemismon, t.e. la socian modelon laŭ kiuj la seksemo kaj la seksa prezentiĝo estas strikte determinataj laŭ la denaska sekso. Tiel, pluraj homoj identigas sin kiel kvirojn, se ili kredas ke aliaj vortoj donas falsan ideon pri sia identeco. Ekzemple, virino, kiu preferas virinojn sed kiu foje ŝatas virojn, povus preferi identiĝi kiel kvirulino, sentante sin nek ambaŭseksemulo, ĉar ŝi havas preferon por unu sekso super la alia, nek lesbanino, ĉar ŝi ofte ŝatas virojn.

Krome, la vorto trovas ankaŭ fakan uzon en la skolo queer theory (kvira teorio).

La koncepto estas pridisputata - ĉu taŭgas inkluzivi ĉiom da tiu diverseco ene de unu sola vorto; ĉu la vorto (originale ofenda vorto) taŭgas por esprimi la koncepton, kaj aliaj demandoj. La neologismo "kviro" mem ankoraŭ estas malmulte uzata en Esperanto. Ĉiukaze, se ne al Esperanto, "queer" jam disvastiĝis al multaj aliaj lingvoj; ekzemple, ekzistas tuta ĉapitro pri "‫الكوير‬" en laste aperinta arabalingva feminisma vortaro el Libano.[5]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Ghaith Hilal (27). Eight questions Palestinian queers are tired of hearing (angle). Electronic Intifada. Alirita la 20-a de aŭgusto 2016.
  2. Interview with Shiri Eisner, author of “Bi: Notes for a Bisexual Revolution” (angle). Bisexual Books (2014). Alirita la 20-a de aŭgusto 2016.
  3. Temo en forumo pri neniuseksemo.
  4. Kevin Allred (6). Azelia Banks isn't the problem— we are! (angle). Alirita la 20-a de aŭgusto 2016.
  5. Lebanon Support. (februaro 2016) English-Arabic Gender Dictionary, p. 85–88.