Litamo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Litamo portata de tuarega viro el Alĝerio.
Litamo portata de tuarega viro el Alĝerio.
Litamo.
Litamo.

Litamo (en araba: لِثَام‎, translit. DMG lithām, foje prononcita lifam), ankaŭ alilingve lithamtagelmust (Tamasheq, la homoj de la vualo) sed ankaŭ konata kiel cheich (ŝeŝo)en la berbera : checheéghéwed) estas lin-vestaĵo el tinkturita kotono ofte en indigo sed nuntempe ankaŭ en aliaj koloroj, iel inter turbano kaj vualo. Gin portas tuaregaj kaj beduenaj viroj en diversaj ŝtatoj de okcidentafriko kaj povas esti ĝis15 metroj longa[1].

Funkcioj[redakti | redakti fonton]

La litamo trovis praktikan uzadon en la Saharo, ĉar ĝi ne nur protektas kontraŭ la suno kaj sablo, sed pro la vualo, malhlepas la enspiradon de sablo (precipe dum sabloŝtormoj)[2]. Tuaregoj vidas en ĝi idealon de beleco kaj kredas ke Indigo subtenas la sanon de tiu kiu portas ĝin; haŭto[3]. Kune kun la litamo oni ĉiam portas longan pantalonon, ĉar oni konsideras ke la du vestaĵpecoj estas fratoj (proverbo de la Tuarego).[4]

La litamon oni turbanstile envolviĝas ĉirkaŭ la kapo kaj depende de la longeco ĝi ankaŭ estas ligita al iu socia prestiĝo aŭ festa karaktero : ju pli grava personeco des pli longa kaj je pli longa, ankaŭ despli festa.

Kulture la litamo aperas ankaŭ inter aliaj etnaj grupoj kiel ekzemple la Haŭsoj aŭ la Sonhajoj. En la hodiaŭa tempo, aliaj koloroj ol Indigo regule ekaperas. La novaj generacioj de Tuaregoj (Ishumar) ankaŭ portas helajn kolorojn kiel ekzemple flava, ruĝa, turkiso, rozkolora, oranĝa kaj verda.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Notoj kaj referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Filmeto kun uzinstrukcio por porti ŝeŝonsub 01/03/2018 - Douz, Cirilo kaj Roz', esperantista paro tra la Tunezio kaj la mondo per bicikloj
  2. Chris Scott, La Saharo: Seka sed neniam enuiga (2007)
  3. Jenny Balfour-Paul, Indigo en la Araba Mondo
  4. Edgar Sommer, Kel Tamashek, p. 55 (p.