Korea alfabeto
 |
|
| Hangeŭlo | 한글 |
| McCune-Reischauer | Han'gŭl |
| Esperanta transskribo | Hangeŭlo |
La korea alfabeto aŭ Hangeŭlo (koree 한글 hangeul) estas uzata por skribi la korean lingvon. Ĝi estis kreita en la jaroj 1440 post rekomendo de la reĝo Seĝong.
Malsimile al aliaj alfabetoj, la koreaj literoj (koree: 자모 ĉamo, ankaŭ esperantigite jamo) kuniĝas en silabvaloraj kvadrataj ĉeloj. La ĉamoj estas metitaj en la ĉelon de supre malsupren kaj de maldesktre dekstren laŭ la ordo de la fonemaj en la silabo. La formo de ĉiu ĉamo priskribas la fonemon laŭ la tiama lingva teorio, simile al la ŝava alfabeto.
En la tuta Koreio ĉiujare (9-a de oktobro en la sudo, 15-a de januaro en la nordo) estas festata la Tago de Hangul, kiu omaĝe memorigas pri la kreo de la skribsistemo.
Kvankam la korea alfabeto havas aspekton iom similan al la logograma skribo de la ĉina lingvo, la du skribsistemoj ne estas rilataj. Sed ĉinaj signoj foje estas uzataj kune kun la korea alfabeta sistemo, vidu Ĉina skribo.
| Bazaj literoj | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Konsonoj | Vokaloj | ||||||||
| Jamo | Nomo | Latinigo | Prononco | IFA | Jamo | Nomo | Latinigo | Prononco | IPA |
| ㄱ | 기역 (giyeok) | g/k | g/k | [k‑]/[‑k̚] | ㅏ | 아 (a) | a | a | [‑a‑] |
| ㄴ | 니은 (nieun) | n/l | n/l | [n‑]/[‑n] | ㅑ | 야 (ya) | ya | ja | [‑ja‑] |
| ㄷ | 디귿 (digeut) | d/t/n | d/t/n | [d‑]/[‑t̚] | ㅓ | 어 (eo) | eo | o malferma | [‑ʌ‑] |
| ㄹ | 리을 (rieul) | r silabkomence, l fine | r/l | [ɾ‑]/[‑ʎ] | ㅕ | 여 (yeo) | yeo | jo malferma | [‑jʌ‑] |
| ㅁ | 미음 (mieum) | m | m | [m‑]/[‑m] | ㅗ | 오 (o) | o | o | [‑o‑] |
| ㅂ | 비읍 (bieup) | b/p | b/p/m | [b‑]/[‑p̚] | ㅛ | 요 (yo) | yo | jo | [‑jo‑] |
| ㅅ | 시옷 (siot) | s/t | s/t/n | [s‑]/[‑t̚] | ㅜ | 우 (u) | u | u | [‑u‑] |
| ㅇ | 이응 (ieung) | ng | n | [‑ŋ] | ㅠ | 유 (yu) | yu | ju | [‑ju‑] |
| ㅈ | 지읒 (jieut) | j/t | ĝ/t | [tɕ-]/[‑t̚] | ㅡ | 으 (eu) | eu | malronda u | [‑ɯ‑] |
| ㅊ | 치읓 (chieut) | ch/t | ĉh/t | [tɕʰ‑]/[‑t̚] | ㅣ | 이 (i) | i | i | [‑i‑] |
| ㅋ | 키읔 (kieuk) | k | kh | [kʰ‑]/[‑k̚] | |||||
| ㅌ | 티읕 (tieut) | t | th/n | [tʰ‑]/[‑t̚] | |||||
| ㅍ | 피읖 (pieup) | p | ph/m | [pʰ‑]/[‑p̚] | |||||
| ㅎ | 히읗 (hieut) | h | h | [x‑]/[‑t̚] | |||||
| Kompozitaj literoj | |||||||||
| Duoblaj konsonoj | Kompozitaj vokaloj | ||||||||
| Jamo | Nomo | Latinigo | Prononco | IFA | Jamo | Nomo | Latinigo | Prononco | IPA |
| ㄲ | 쌍기역 (ssanggiyeok) | kk/k/ng | k/n | [kʼ‑]/[‑k̚] | ㅐ | 애 (ae) | ae | e malferma | [‑ɛ‑] |
| ㄸ | 쌍디귿 (ssangdigeut) | tt | t | [tʼ‑]/[‑t̚] | ㅒ | 얘 (yae) | yae | je malfema | [‑jɛ‑] |
| ㅃ | 쌍비읍 (ssangbieup) | pp | p | [pʼ‑]/[‑p̚] | ㅔ | 에 (e) | e | e ferma | [‑e‑] |
| ㅆ | 쌍시옷 (ssangsiot) | ss/t/n | s/t/n | [sʼ‑]/[‑t̚] | ㅖ | 예 (ye) | ye | je ferma | [‑je‑] |
| ㅉ | 쌍지읒 (ssangjieut) | jj | tĉ | [tɕʼ‑]/[‑t̚] | ㅘ | 와 (wa) | wa | ŭa | [‑wa‑] |
| Konsonaroj | ㅙ | 왜 (wae) | wae | ŭe malferma | [‑wɛ‑] | ||||
| Jamo | Nomo | Latinigo | Prononco | IPA | ㅚ | 외 (oe) | oe | ŭi | [‑wi‑] |
| ㄳ | 기역 시옷 (giyeok siot) | k/ks | k/ks | [‑k̚]/[‑ks‑] | ㅝ | 워 (weo) | weo | ŭa ferma | [‑wʌ‑] |
| ㄵ | 니은 지읒 (nieun jieut) | n/nj | n/nĝ | [‑n]/[‑ntɕ‑] | ㅞ | 웨 (we) | we | ŭe ferma | [‑we‑] |
| ㄶ | 니은 히읗 (nieun hieut) | n/nh | n/nh | [‑n]/[‑nh‑] | ㅟ | 위 (wi) | wi | ŭi | [‑wi‑] |
| ㄺ | 리을 기억 (rieul giyeok) | l/lg | l/lg | [‑l]/[‑lg‑] | ㅢ | 의 (ui) | eui | malronda ŭi | [‑ɰi‑] |
| ㄻ | 리을 미음 (rieul mieum) | l/lm | l/lm | [‑l]/[‑lm‑] | |||||
| ㄼ | 리을 비읍 (rieul bieup) | l/lb | l/lb | [‑l]/[‑lb‑] | |||||
| ㄽ | 리을 시옷 (rieul siot) | l/ls | l/ls | [‑l]/[‑ls‑] | |||||
| ㄾ | 리을 티읕 (rieul tieut) | t/lt | t/lth | [-t]/[‑ltʰ‑] | |||||
| ㄿ | 리을 피읖 (rieul pieup) | l/lp | l/lph | [‑l]/[‑lpʰ‑] | |||||
| ㅀ | 리을 히읗 (rieul hieut) | l/lh | l/lh | [‑l]/[‑lh‑] | |||||
| ㅄ | 비읍 시옷 (bieup siot) | p/bs | p/ps | [‑p̚]/[‑ps‑] | |||||
[redakti] Eksteraj ligiloj
[redakti] Vidu ankaŭ
