Ŝava alfabeto
|
Ŝava alfabeto |
||
|---|---|---|
|
Tipo |
||
|
Uzata por lingvoj |
||
|
Inventita de |
||
|
Epoko |
ekde 1960 |
|
|
Idaj sistemoj |
Quikscript |
|
|
U+10450..U+1047F |
||
|
Shaw |
||
La Ŝava alfabeto estas planita fonetika alfabeto por la angla lingvo. La irlanda aŭtoro kaj teatraĵisto George Bernard Shaw en 1941 priskribis, kia devus esti tia skribsistemo. Li postlasis fonduson por premii la plej bonan proponon. El la 467 proponoj venkis tiu de Ronald Kingsley Read kaj la sistemo ricevis la nomon laŭ SHAW (angle shavian).
En 1962 publikiĝis la teatraĵo de SHAW Androklo kaj la leono duskribe.
Enhavo |
Signoj [redakti]
Literoj [redakti]
La sistemo havas fonemajn literojn, krome kelkajn signojn por oftaj songrupoj aŭ vortetoj. La tiel nomaj altaj literoj (kun superliniaĵo) servas por senvoĉaj konsonantoj. Profundaj literoj (kun subliniaĵo) estas la renversitaj (pli ĝuste, turnitaj je 180°) formoj de la unuaj, kaj ili prezentas la respondajn voĉajn konsonantojn. Mallongaj literoj prezentas vokalojn kaj teneblajn konsonantojn (nazajn konsonantojn plus l kaj r).
| Altaj kaj profundaj literoj: | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ŝava litero |  |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
| Unikode | 𐑐 | 𐑑 | 𐑒 | 𐑔 | 𐑓 | 𐑕 | 𐑖 | 𐑗 | 𐑘 | 𐑙 |
| Prononco | [p] | [t] | [k] | [θ] | [f] | [s] | [ʃ] | [tʃ] | [j] | [ŋ] |
| Nomo/ekzemplo | peep | tot | kick | thigh | fee | so | sure | church | yea | hung |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
| 𐑚 | 𐑛 | 𐑜 | 𐑞 | 𐑝 | 𐑟 | 𐑠 | 𐑡 | 𐑢 | 𐑣 | |
| [b] | [d] | [g] | [ð] | [v] | [z] | [ʒ] | [dʒ] | [w] | [h] | |
| bib | dead | gag | they | vow | zoo | measure | judge | woe | ha-ha | |
|
Malprofundaj literoj: |
||||||||||
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
| 𐑤 | 𐑮 | 𐑥 | 𐑯 | 𐑦 | 𐑰 | 𐑧 | 𐑱 | 𐑨 | 𐑲 | |
| [l] | [r] | [m] | [n] | [ɪ] | [i:] | [e] | [eɪ] | [æ] | [aɪ] | |
| loll | roar | mime | nun | if | eat | egg | age | ash | ice | |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
| 𐑩 | 𐑳 | 𐑪 | 𐑴 | 𐑫 | 𐑵 | 𐑬 | 𐑶 | 𐑭 | 𐑷 | |
| [ə] | [ʌ] | [ɒ] | [əʊ] | [ʊ] | [u:] | [aʊ] | [ɔɪ] | [ɑː] | [ɔ:] | |
| ado | up | on | oak | wool | ooze | out | oil | ah | awe | |
|
Ligaĵoj: |
||||||||||
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|||
| 𐑸 | 𐑹 | 𐑺 | 𐑻 | 𐑼 | 𐑽 | 𐑾 | 𐑿 | |||
| [ɑ:r] | [ɔ:r] | [eər] | [ɜ:r] | [ər] | [ɪər] | [ɪə] | [ju:] | |||
| are | or | air | err | array | ear | Ian | yew | |||
Interpunkcio [redakti]
La ŝava skribo ne havas usklecon. Mezalta punkto markas la proprajn nomojn. Cetere, oni uzas la ordinaran interpunkcion.
Variaĵoj [redakti]
Por la angla lingvo [redakti]
REED poste plu prilaboris la sistemon kaj liveris la rezulton sub la nomo rapidskribo (angle Quikscript). Paul Vanderbrink proponas iom modifitan version de la ŝava skribo.
Por Esperanto [redakti]
Ĝan Ŭesli Starling (John Wesley Starling) kaj aliaj en 1996-1997 adaptis la ŝavan al Esperanto, pretigante tiparon kaj publikigante libran priskribon.
Emfazitaj sube estas elparoloj diferencaj de la anglaj.
| Ŝava litero | |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Unikode | 𐑨 | 𐑚 | 𐑔 | 𐑗 | 𐑛 | 𐑧 | 𐑓 | 𐑜 | 𐑡 | 𐑣 | 𐑙 | 𐑦 | 𐑢 | 𐑠 |
| Elparolo | [a] | [b] | [ts] | [tʃ] | [d] | [e] | [f] | [g] | [dʒ] | [h] | [x] | [i] | [j] | [ʒ] |
| Tradicia ortografio | a | b | c | ĉ | d | e | f | g | ĝ | h | ĥ | i | j | ĵ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| 𐑒 | 𐑤 | 𐑫 | 𐑵 | 𐑩 | 𐑐 | 𐑮 | 𐑕 | 𐑖 | 𐑑 | 𐑪 | 𐑘 | 𐑝 | 𐑟 | |
| [k] | [l] | [m] | [n] | [o] | [p] | [r] | [s] | [ʃ] | [t] | [u] | [w] | [v] | [z] | |
| k | l | m | n | o | p | r | s | ŝ | t | u | ŭ | v | z | |
|
Ligaĵoj |
||||||||||||||
 |
 |
 |
 |
|||||||||||
| la | kaj | aŭ | aj | |||||||||||
