Agnostikismo

Agnostikismo estas la kredo ke la demando pri la ekzisto de dioj ne estas decidebla. La agnostiko kredas ke oni ne povas pruvi ĉu dio ekzistas aŭ ne ekzistas. Agnostikismo akordas kun Malforta Ateismo, sed ne kun Forta Ateismo. La terminoj agnosticism kaj agnostic estis kreitaj en la angla de Thomas Henry Huxley en 1869. Li devenigis la radikon de la greka a- ("ne") kaj gnosis ("scio").

Alidirite, Agnostikismo estas la pozicio, ke la ekzisto aŭ neekzisto de dio(j) estas nekonata aŭ principe nekonata. Agnostikoj ne asertas definitive, ke dio ekzistas aŭ ne ekzistas, sed emfazas, ke mankas sufiĉaj pruvoj por decidi unu aŭ alian flankon. La demando pri dio estas konsiderata, sed la respondo estas "mi ne scias" pro manko de evidenteco aŭ pro la limoj de homa scio.

Forta agnostikismo: La ekzisto de dio estas principe nekonata kaj neniam povas esti konata.

Milda agnostikismo: La ekzisto de dio estas nuntempe nekonata, sed eble estonte pruvoj povus klarigi la aferon.

Ekzemplo de pensmaniero: "Mi ne scias, ĉu dio ekzistas, ĉar ne ekzistas konvinkaj pruvoj por aŭ kontraŭ tio. Mi restas neŭtrala."

Diferencoj al Ignostikismo

Agnostikismo: "Mi ne scias, ĉu dio ekzistas, kaj eble neniu povas scii."

Ignostikismo: "La demando pri dio estas sensenca ĝis ni klare difinas, kion ‘dio’ signifas."

Alproksimiĝo al la demando pri dio:
- Agnostikismo konsideras la demandon pri la ekzisto de dio valida sed nerespondebla pro manko de pruvoj.
- Ignostikismo konsideras la demandon mem sensenca aŭ malvalida ĝis klara difino de "dio" estas donita.

Fokuso:
- Agnostikoj fokusiĝas sur scio (aŭ ĝia manko) rilate al dio.
- Ignostikoj fokusiĝas sur la lingva aŭ koncepta klareco de la termino "dio."

Sinteno al diskuto:
- Agnostikoj povas partopreni en diskutoj pri dio, kvankam ili restas neŭtralaj.
- Ignostikoj ofte rifuzas diskuti ĝis la termino "dio" estas klare difinita.

Kiel Diferencigi

Por distingi inter agnostikismo kaj ignostikismo, konsideru la sekvajn demandojn:

Ĉu la persono pridubas la ekziston de dio pro manko de pruvoj?
- Se jes, ili verŝajne estas agnostikoj. Ekzemplo: "Mi ne kredas aŭ malkredas je dio, ĉar mi ne havas sufiĉajn informojn."
Ĉu la persono insistas, ke la koncepto de dio devas esti klare difinita antaŭ diskuto?
- Se jes, ili verŝajne estas ignostikoj. Ekzemplo: "Kion vi celas per ‘dio’? Sen difino, la demando pri ĝia ekzisto estas sensenca."
Ĉu la persono konsideras la demandon pri dio valida?
- Agnostikoj: Jes, sed nerespondebla.
- Ignostikoj: Ne, ĝis la termino estas klare difinita.

Ekzemplo en Konversacio

Agnostiko: "Mi ne scias, ĉu dio ekzistas. Eble estas dio, eble ne, sed mi ne havas pruvojn por decidi."
Ignostiko: "Antaŭ ol mi respondas, diru al mi, kion vi celas per ‘dio.’ Ĉu ĝi estas la kristana Dio, panteisma forto, aŭ io alia? Sen tio, ni ne povas diskuti."