Historio de Ukrainio

El Vikipedio, la libera enciklopedio

La historio de Ukrainio estas la historio de la landoj de moderna Ukrainio, la ukraina popolo kaj aliaj naciecoj vivantaj sur la teritorio de Ukrainio, de prahistoria tempo ĝis la nuntempo.

Primivaj homoj komencis enloĝi la teritorion de Ukrainio de antikvaj tempoj (la unuaj spuroj datiĝas de antaŭ proksimume 1 miliono da jaroj), post kio ili ne forlasis ĝin eĉ dum la tempo de la plej granda antaŭeniĝo de glaĉeroj suden. La teritorio de la lando apartenas al la plej fruaj centroj de civilizo kaj urboplanado, ĝi estas parto de la origina gamo de ĉevalmalsovaĝigo, la invento de la rado kaj la evoluo de la unuaj metaloj fare de la homaro. Malsamaj ondoj de migrado de hindeŭropanoj al Eŭropo kaj poste en la kontraŭa direkto formis la bazon de la bunta bildo de ĝia loĝantaro.

La dividado de la teritorio en grandajn naturajn arbarojn kaj stepajn striojn kondukis al malsamaj formoj de administrado kaj establis la naturon de pliaj historiaj procezoj, en kiuj la ukraina stepo ĉiam restis integrita komponanto de la tut-eŭraziaj historiaj kaj etno-migrantaj procezoj en la Granda Stepo. Greka koloniigo de la marbordo absorbis la teritorion de Ukrainio en la orbiton de antikva civilizo kiel ĝia norda limo. La granda reloĝigo de la popoloj de la unua duono de la unua jarmilo p.K. instigis la procezojn de ŝtatformado inter la slavaj triboj. en kiu la potenca mezepoka ŝtato de Kieva Ruso aperis sur la orient-eŭropa ebenaĵo. Pliaj procezoj de feŭda fragmentiĝo puŝis ĝiajn individuajn partojn en malsamajn orbitojn de la eŭropa kaj eŭrazia mondoj ( Ora Hordo ).

La okcidentaj teroj de Rus' unue estis kolektitaj fare de la Granda Duklando de Litovio, kiu, serĉante aliancanojn en la batalo kontraŭ la Moskva Imperio kaj la baltaj germanoj, proksime integriĝis kun la Regno de Pollando. Potenca orienteŭropa ŝtato de la frua moderna epoko - la Pola-Litova Komunumo - formiĝas. Socipolitikaj procezoj, inkluzive de la urĝa bezono de protekto kontraŭ nomadoj en la sudo, kondukas al la apero de kozakoj. Kiu baldaŭ fariĝos la gvida forto en la procezoj de ĝia detruo, la formado de nova ukraina nacio, la disvolviĝo de sendependa ŝtato - la Hetmanship. La ukraina nacio, premita inter tri mondoj, la islama sudo, la katolika fortikaĵo en la okcidento kaj la nova ortodoksa centro en la oriento, provas forĝi sian propran vojon, kiu en certa etapo pli gravitis al ĉi-lasta.

Dank' al la kultura kleriĝo de la ondoj de migrantoj el la Dnepro-regiono, kiuj trovis lokon por uzi siajn proprajn talentojn en Moskvo, ĉi-lasta iom post iom parte eŭropiiĝis kaj transformiĝis en potencan eŭrazian potencon — la Rusa Imperio. Dum pluraj jarcentoj, ĉi tiu forto sorbis preskaŭ ĉiujn ukrainajn etnajn terojn, provis asimili sian loĝantaron en sia propra maro de civilizacio.

Subpremante ĉiujn provojn de ukrainoj konstrui sian propran nacion, li provas malhelpi aliajn ŝtatojn tiri ilin en siajn proprajn orbitojn, kombinante forton kaj perfidon, konstante trudante sian propran volon al la nesubmetita popolo. Al la homoj, kiuj fine de la 20-a jarcento elektis por si alian ŝancon esti la mastro de siaj teroj, la mastro de sia volo kaj sia destino. La ukraina popolo daŭre batalas por sia propra loko en ĉi tiu mondo.

Kronologio de la separisma problemo[redakti | redakti fonton]

  • 21a de novembro 2013. Ekas protestoj sur la placo Maidan kontraŭ la politiko de Viktor Janukoviĉ (elektita prezidento de Ukrainio)
  • 20a de februaro 2014. Nigra Ĵaŭdo. 60 manifestacintoj mortiĝas dum kontraŭstaroj al la polico.
  • 22a de februaro de 2014. Falas la registaro de Janukoviĉ.
  • 11a de marto de 2014. La regionoj Krimeo kaj Sebastopolo deklaras sian sendependo disde Ukrainio por unuiĝi al Rusio.
  • 30a de marto de 2014. Okazas manifestacioj en la provincoj de Donecko kaj Lugansko favore al pli granda aŭtonomeco.
  • 12a de aprilo de 2014. Ekas kontraŭstaroj inter milicanoj prorusoj kaj la ukrainia armeo en la orientaj provincoj de Ukrainio.
  • 24a de majo de 2014. La memproklamitaj Popolaj Respublikoj de Lugansko kaj Donecko anoncis la kreadon de Federacia Ŝtato Nova Rusio.
  • 26a de majo de 2014. Ekas bataloj ĉe la Internacia flughaveno Donecko kaj ĉirkaŭaĵoj.
  • 13a - 26a de junio de 2014. Intensiĝas la bataloj en Orienta Ukrainio.
  • 17a de julio de 2014. La aviadilo Boeing 777 de Malaysia Airlines estass faligita ĉe Grabovo. Ties 295 pasaĝeroj mortiĝis en la akcidento.
  • 18a de julio - 14a de aŭgusto de 2014. Atako de la ukrainia armeo al Donecko kaj Lugansko.
  • 14a de februaro de 2015. Ekas batalpaŭzo inter prorusoj kaj la registaro de Kiev.
  • 18a de februaro de 2015. La ukrainia armeo abandonas la urbon Debalcevo kiu estis en sakostrato de la teritorio de prorusaj separatistoj post la batalpaŭzo.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]