Péter Pázmány

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Pazmany.jpg

PÁZMÁNY Péter (pazmanj) estis hungara romkatolika ĉefepiskopo de Esztergom, kardinalo, verkisto, monaĥo naskita en Nadjvarado la 4-an de oktobro 1570 kaj mortinta en Poĵonjo la 19-an de marto 1637.

Biografio[redakti | redakti fonton]

Péter Pázmány studis en Vieno, Romo, li agadis en Graco. En 1601 revenis Hungarujon kiel misiulo. Ekde 1603 li instruis en universitato Graz. En 1607 alvenis en kortegon de ĉefepiskopo Ferenc Forgách al Esztergom. En 1616, post kiam la papo absolvis lin de monaka sankta promeso, nomumis lin preposto de Turóc, poste ĉefepikopo de Esztergom. En 1629 li fariĝis kardinalo. En 1619 li fondis en Nagyszombat edukinstituton kaj pastroedukejon, en 1623 en Vieno pli altranga pastroedukejon Pázmáneum, fine en 1635 en Nagyszombat fondis jezuitan universitaton kun fakultatoj pri teologio kaj filozofio (hodiaŭ ELTE). En Pozsony li fondis jezuitan kolegion kaj lernejon, en Érsekújvár kaj Körmöcbánya franciskanajn klostrojn. Plurajn magnatajn familiojn li rekonvertigis al katolika religio (Forgách Miklós kaj Zsigmond, Kristóf Thurzó, Miklós Esterházy, György Zrínyi). Li havis elstaran rolon en kreado de hungara literatura lingvo.

Ĉefaj verkoj[redakti | redakti fonton]

  • Felelet (Nagyszombat, 1603);
  • Keresztyéni imádságos könyv (Graz, 1606);
  • Öt szép levél (Pozsony, 1609);
  • Isteni igazságra vezérlő kalauz (Pozsony, 1613);
  • Vasánapokra és egynéhány ünnepekre rendelt evangéliumokról prédikációk (Pozsony, 1631);
  • Pázmány Péter bíbornok, esztergomi érsek összes munkái (I – VII., Bp., 1894 – 1905);
  • Pázmány Péter munkáiból (Bp. 1904);
  • Pázmány Péter összegyűjtött levelei (I – II., Bp., 1910 – 11);
  • Pázmány Péter válogatott írásai (Rónay György válogatása, Bp., 1957).

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

  • Fraknói Vilmos: P. P. és kora (I – III., Pest, 1868 – 1872);
  • Áldásy Antal: P. P. élete 1570 – 1637 (Bp., 1898);
  • Kosztolányi Dezső: A magyar próza atyja (Nyugat, 1920);
  • Laczkó Géza: Cardinalis P. (Nyugat 1920);
  • Kornis Gyula: P. személyisége (Bp., 1935);
  • Félegyházy József: P. bölcselete (Bp., 1937);
  • Körtvélyesy Ferenc: Az egyetemes fogalmak tana P. bölcseletében (Bp., 1943);
  • Klaniczay Tibor: P. P. (Reneszánsz és barokk, Bp., 1961.)

Fonto[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]