Sekulareco: Malsamoj inter versioj

Salti al navigilo Salti al serĉilo
449 bitokojn aldonis ,  antaŭ 11 jaroj
sen resumo de redaktoj
(Nova paĝo: Por '''sekulareco''', aŭ sekularigo, (dal latino ''saeculum'', aludanta al ĉio kio ne apartenas al religia sfero) estas indikata serio da sociaj kaj kulturaj transformiĝoj evoluantaj ...)
 
Por '''sekulareco''', aŭ sekularigo, (dal latino ''saeculum'', aludanta al ĉio kio ne apartenas al religia sfero) estas indikata serio da sociaj kaj kulturaj transformiĝoj evoluantaj al socia kaj ŝtata sendependeco el la sfero kaj konceptaro de la [[religio]] por senti kaj deklari ties nebezonatecon. Nebezonateco sen, tamen, kondamno aŭ malamikeco al religiaj institucioj. Tiusence foje oni uzas tiun terminon kvazaŭ sinonimon de [[Laikeco]].
 
Sekulareco estas preskaŭ unika propraĵo de la [[Okcidento|okcidentaj]] landoj: se dum [[Feŭdismo|feŭdisma]] epoko la interligo inter ŝtataj instancoj kaj tiuj ekleziaj estis varie intensa, tiuj ĉi neniam atingis la nivelon de [[Cezaropapismo]] de la orienta tradicio, <ref>Tion malhelpis, laŭ historiistoj, la luktoj por la [[Investitura polemiko|investituroj]] inter papadopapeco kaj la ŝtata povo de la [[Sankta Romia Imperio| sankta germana romia imperio]] kaj la naskiĝo de la naciaj monarkioj. Vidu, ekzemple: [[Marc Bloch]], ''La Société féodale'', 2 vol. </ref>, tamen la transiro el la kuniĝo kaj miksiĝo de la du povoj al malunuiĝo kaj sendependeco de unu de la alia realiĝis, ne sen kontrastoj, per malrapida evoluo, influe precipe de [[Humanismo]] kaj [[Klerismo]] inter 1500 kaj 1700, ĝuste epokoj de humanismo kaj klerismo.
 
La procezo de sekularigo efektive konkludiĝis kunper la konkludo de la tridekjara[[Tridekjara milito]] (1618-1648) ĉar en la sinsekva pactraktato de [[[Vestfalia Paco|Vestefalio]Vestfalio]] estis sankciita la forlaso de la religiaj konotaciojkonnotacioj de la germanaj princoj: vere ili dekomence sekvis la Aŭgustananaŭgustenan diraĵon (1555) ''cuius regio eius religio'' (de kiu la regiono, de tiu ankaŭ la religio”religio): nome la subuloj devis sekvi la religion de la reganto), sed la principo devis kombiniĝis kun la ĉeesto de diversaj kristanaj konfesiojkredoj, kaj iom post iom fariĝis ankaŭ vehiklo de malplia emfaziĝo de sia religio. El [[Germanio]] la principo etendiĝis al la tuta Eŭropo kaj fariĝis ĉevaletodoktrino de la franca[[Franca revolucio]] kaj de ĝia imitantoj.
 
Kaj ĝi tie kaj tie fariĝis, krom laikeco, ankaŭ laikismo.
 
 
==Sekulareco kaj [[Laikeco]]==
 
La unua koncepto (distingenda el sekularismo, kiu estas emo sekularigi por forigi kiom plej eble la influon de la religio en la ŝtataj aŭ publikaj aferoj) ĉi-kaze estas fenomeno kiu pli/malpli spontane malaperigas religion kiel socian fonton de valoroj kaj emas reteni religiajn valorojn kiel aŭtonomajn akiraĵojn de la konscienco kaj kulturo; la dua estas konscio pri sendependo de la politikaj kaj ŝtataj institucioj el la religiaj instancoj. Se la unua estas fenomeno kiu reale relativigas religion kaj ĝin senigas je konsisto ĝin reduktante maksimume al civila rito, la dua trovas sian fundamenton en la Evangelio mem, kie estas ekdistingo de la du povopovoj, nome ŝtata kaj religia: religia estas ja jes publika manifestacio -afero- sed ne ŝtata kaj inverse, kvankam, kaze de katolika religio (kadre de kristanismo), religio proponas kaj urĝas sian apartan konceptadon pri socio kaj ŝtato. Povas okazi ke, la du emismoj kunmiksiĝas kaj la dua impregniĝas je la unua, kaj tiam laikeco fariĝas [[laikismo]] celanta redukti religion al privata fenomeno, dum ĝi estas kaj volas esti publika estantaĵo kadre de ŝtataj demokrataj leĝoj. Formulo de laikeco hodiaŭ multe citata kaj laŭdata estas tiu de itala iama regestro [[Cavour]]. Jen lia moto: ''Libera eklezio en libera Ŝtato''.
 
Estas ankaŭ aliaj nocioj de sekulareco, sed kun specifa signifo: a) sekularigo: redukto de ekleziulo al la sekulara stato (foje oni uzas ankaŭ la terminon “laikigo”); aŭ ankaŭ eksproprietigi religiajn asociojn je iliaj proprietoj por ŝtataj avantaĝoj kiel ofte okazis en la eŭropa historio: tiukaze oni diras ''sekularigi'' la ekleziajn bonaĵojn!havaĵojn.
 
==Efikoj de sekulareco==
 
Sekularigo enkondukas ankaŭ al malproksimiĝo de la sferoj de povoj, leĝefarantaleĝofaranta kaj ekzekutiva kaj juĝa, unu de la alia (kiu tamen praktike ĉiam ekzistis imite de la [[romia juro]]), sed precipe malproksimiĝo kaj separo de religia sfero el tiu ŝtato kaj sekve religio ekjuĝiĝis afero publika sed ne ŝtata. Kelkaj ideologioj, tamen, instigas por ke religio estu nur privata afero: ĝuste pro tio foje fajriĝas kontrastoj ĉar religio (oni pensu al katolikoj) volas agadi en la socio kiel neŝtata organismo, kiel multaj aliaj, kiuj proponas sian vivkoncepton. Per la principo de sekulareco la ŝtato ŝarĝiĝas je la devo trakti ĉiujn religiojn sammaniere kaj neniu religio povas akiri la rangon de ŝtata religio.
 
Foje, en la moderna epoko, sekularigo, evoluinta al sekularismo, fariĝis akra emblemo de diktaturaj ŝtatoj, ekzemple ĉe kelkaj omunismaj reĝimoj, same kiel inverse, nome religiigo aŭ religiismo aŭ rekatolikigo (ĉe [[Hispanio]] dum la reĝimo de [[Francisco Franco]] fariĝis akra emblemo de diktaturaj ŝtatoj.
 
Ĉu la sekulareco de la ŝtato, pro la malpliigita influo de la religio kaj ĝia malplia emfaziĝo en la socio, povas esti kaŭzo de malproksimiĝo de religianoj el religio kaj el la kredo? Eble, jes se temas pri ne sufiĉe certaj kredantoj; sed tio ne apartenas al la koncepto de sekulareco, kvankam nesimpatiantoj de religio tion foje strebas.
 
Se mezuri per la metro de sekulareco la islamajn landojn, en kiuj la du povoj estas separitaj formale kaj leĝe, fakte la religio, nome la religia instanco, agadas kiel deviga obeenda normo anoncita de iu ajn religia aŭtoritatulo, kiu fakte kondiĉas la ŝtaton.
 
Se mezuri per la metromezurilo de sekulareco lakelkajn islamajn landojn, en kiuj la du povoj estas separitaj formale kaj leĝe, fakte la religio, nome la religia instanco, agadas kiel deviga obeenda normo anoncita de iu ajn religia aŭtoritatulo, kiu fakte kondiĉas la ŝtaton, ekzemple en [[Maroko]].
 
==Bibliografio==
* M.Pera, "''Perché dobbiamo dirci cristiani. Il liberalismo, l'Europa, l'etica'' (Kial ni nin difinu kristanoj. Liberismo, Eŭropo, etiko)" Mondadori Milano, 2008
 
M.Pera, "''Perché dobbiamo dirci cristiani. Il liberalismo, l'Europa, l'etica'' (Kial ni nin difinu kristanoj. Liberismo, Eŭropo, etiko)" Mondadori Milano, 2008
[http://it.wikipedia.org/wiki/Marcello_Pera]
* Franco Cardini ekaj Marina Montesano, ''Storia medievale'' (Mezepoka historio), Firenze, Le Monnier Università, 2006. ISBN 8800204740, pag. 356-361
 
Franco Cardini e Marina Montesano, ''Storia medievale'' (Mezepoka historio), Firenze, Le Monnier Università, 2006. ISBN 8800204740, pag. 356-361
 
 
==Notoj==
<references/>
 
[[Kategorio:Historio]][[Kategorio:Kristanismo]][[Kategorio:Klerismo]]
[[Kategorio:Kristanismo]]
[[Kategorio:Klerismo]]
 
[[arz:سيكولارية]]
12 136

redaktoj

Navigada menuo