Ŝanĝoj

Salti al navigilo Salti al serĉilo
1 364 bitokojn aldonis ,  antaŭ 3 jaroj
sen resumo de redaktoj
[[Dosiero:Baumwoll-Erntemaschine auf Feld.jpeg|eta|dekstra|250px|Permaŝina rikoltado de kotono.]]
[[File:CSIRO ScienceImage 10736 Manually decontaminating cotton before processing at an Indian spinning mill.jpg|eta|25px|Permana purigado de kotono antaŭ procezado ĉe ŝpinafabriko en Barato (2010).]]
Plej malnova skribita mencio pri '''kotono''' estas el [[Hindio]]. Kotono kultivatis en Hindio ekde pli ol 3000 jaroj kaj priparolitas en la [[Rigvedo]] skribita proksimume en jaro [[-1500]]. De antikveco, kaj dum jarcentoj, ĝis la angla [[Kolonio|koloniado]], Hindio estis ĉefa produktanto kaj eĉ eksportisto de kotonaĵoj. En antikvaj tempoj [[Romianoj]] importis per alta kosto la hindiajn [[muslino]]jn, kiujn ili nomis ''ventis textiles'' t. e. teksitaj ventoj. Modernhistorie kotonaj ŝtofoj ornamitaj per koloraj pentraĵoj presitaj el Hindio ekkonatis en [[Eŭropo]] nur en la 17-a jarcento kaj tiam nomitis "hindiaĵoj".
[[File:Cotton field, Ware County, GA, US.jpg|thumb|Kotonkampo en komenco de la sezono.]]
[[File:Cotton plant, Ware County, GA, US.jpg|right|thumb|Kotonplanto.]]
[[File:Cotton field, late in season.jpg|thumb|Kotonkampo en fino de la sezono.]]
'''Kotono''' estas milda, kuzeneca planta [[fibro]] kiu kreskiĝas en semoŝelo aŭ protektujo kiu formiĝas ĉirkaŭ la semojn de kotonaj plantoj de la genro ''[[Gossypium]]'' en la familio ''[[Malvacoj]]''. Tiu fibro estas preskaŭ pura [[celulozo]]. En naturaj kondiĉoj, la kotonaj semujoj tendencas pliigi la disigon de la semoj. Kotono estas tiu silkeca [[lanugo]], kiu kovras la semon de [[kotonujo]] kaj el kiu oni [[teksado|teksas]] diversajn ŝtofojn (kardita, kombita kotono).
 
La planto estas [[arbusto]] indiĝena de tropikaj kaj subtropikaj regionoj ĉirkaŭ la mondo, inklude Amerikon, Afrikon kaj Baraton. La plej granda diverseco de specioj de natura kotono troviĝas en Meksiko, sekve de Aŭstralio kaj Afriko.<ref>[http://web.archive.org/web/20080625045134/http://www.ogtr.gov.au/pdf/ir/biologycotton08.pdf The Biology of ''Gossypium hirsutum'' L. and ''Gossypium barbadense'' L. (cotton)]. ogtr.gov.au</ref> Kotono estis sendepende aldomigita kaj en la Malnova kaj en la Nova Mondoj.[[Ekologio|Ekologie]] la [[intensa agrikulturo]] de kotono estas la plej problema, ĉar ĝi uzas multe da [[irigacio]] kaj de [[agrotoksaĵo]]j. De kelkaj jaroj kelkaj provoj pri komercigo de kotonaĵoj ekologie kultivitaj estas faritaj.
Kotono estas tiu silkeca [[lanugo]], kiu kovras la semon de [[kotonujo]] kaj el kiu oni [[teksado|teksas]] diversajn ŝtofojn (kardita, kombita kotono).
 
[[Ekologio|Ekologie]] la [[intensa agrikulturo]] de kotono estas la plej problema, ĉar ĝi uzas multe da [[irigacio]] kaj de [[agrotoksaĵo]]j. De kelkaj jaroj kelkaj provoj pri komercigo de kotonaĵoj ekologie kultivitaj estas faritaj.
 
Oni nomas brilkotono, al kiu oni donas per kemia traktado silkecan aspekton. Fulmokotono estas celuloza [[nitrato]], preparata per nitrado de kotona [[celulozo]] kaj flagrante kiel pulvo. Puriga kotono estas fasko el kotonaj fadenoj por purigi kaj poluri malpurajn objektojn.
 
La lum- kaj varmobezono de la planto estas granda.
 
==Historio==
Plej malnova skribita mencio pri '''kotono''' estas el [[Hindio]]. Kotono kultivatis en Hindio ekde pli ol 3000 jaroj kaj priparolitas en la [[Rigvedo]] skribita proksimume en jaro [[-1500]]. De antikveco, kaj dum jarcentoj, ĝis la angla [[Kolonio|koloniado]], Hindio estis ĉefa produktanto kaj eĉ eksportisto de kotonaĵoj. En antikvaj tempoj [[Romianoj]] importis per alta kosto la hindiajn [[muslino]]jn, kiujn ili nomis ''ventis textiles'' t. e. teksitaj ventoj. Modernhistorie kotonaj ŝtofoj ornamitaj per koloraj pentraĵoj presitaj el Hindio ekkonatis en [[Eŭropo]] nur en la 17-a jarcento kaj tiam nomitis "hindiaĵoj".
 
==Kultivado de kotonujo en Rusio respektive Sovetunio==
* [[Nitroglicerino]]
 
==Notoj==
<references/>
 
{{Commons|Gossypium}}
162 543

redaktoj

Navigada menuo