Transskribo de la japana lingvo en Esperanton

Ĉi tiu metodo temas pri la transskribo de la japana lingvo en la Esperantan alfabeton, ĉefe uzata por la tradukado de ejaj kaj aĵaj nomoj de Japanaj nomoj. Ne uzu la tablon sed uzu ĝenerale Hepburn-sistemon por personoj, entreprenoj, varomarkoj k.c.

La celo de tiu ĉi paĝo estas ne starigi metodon de transskribo de la Japana en Esperanton, nek reguli transskribon en la Esperanta vikipedio sed nur klarigi metodon de transskribo de la Japana en Esperanton, uzatan en Japanio kaj Esperantio.

Resumo

Ekzistas du konataj transskribadoj de la Japana en Latina alfabeto: Hepburn kaj Kunrei. Dume, ne ekzistas sistema metodo transskribi de la japana lingvo en Esperanton. Iuj tabeloj de transskribo estas prezentataj sur TTT-ejo, sed ili estas ne komunaj.

Tiu ĉi paĝo prezentas unu el metodoj de transskribo, ĝi povus konflikti kontraŭ aliaj manieroj. La japana esperantisto Ossaka Kenji uzis unikan metodon por sia nomo. Se vi uzus la konvencian tablon por transskribi lian nomon, vi akirus "Osaka Kenĵi", kaj se vi uzus la realprononceman tablon, vi akirus "Osaka Kenĝi".

Konvencia tabelo por transskribo de la japana en Esperanton

Plejparto el la lernolibroj pri Esperanto en la japana lingvo eldonataj en Japanio havas tabelon por prezenti sonojn de Esperanto. Ili provizas tabelon transskribi la japanan en Esperanton. Eĉ se ĝi estas iom nekompleta kaj mankas detala metodo skribi korekte, ĝi estas utila por Japanaj esperantistoj ĉar ili scias la tablon pro lernolibro.

Trajtoj

Tabelo prezenti sonojn de Esperanto en lernolibroj ne havas detalajn metodojn por transskribi de la Japana en Esperanton precipe pri silabfina n, duoblaj konsonantoj kaj longaj vokaloj. Pro tio, praktikaj uzoj de la transskribo varias jene. La variecoj estas influataj pro Hepburn- kaj Kunrei-sistemo.

La konvencia transskribo baziĝas je Esperanta fonologio, enhavas "malstabilan" konsonanton por la moderna Japana lingvo, ĝi pli ĝuste trafas la veran japanan sonon. Ĝi ignoras iom sono-diferencojn ĵi kaj ĝi, zu kaj dzu, hi kaj ĥi kc. Tamen oni malofte serioze traktas ĝin ĉar la sama temo ekzistas en Hepburn-sistemo.

Duobla konsonanto

La litero っ / ッ (malgranda つ = sokuon) ne estas transskribita mem, sed indikita per duobligo de la sekvanta konsonanto. Ekz. Sapporo.

Laŭ Hepburn-sistemo: (trajto en Hepburn-a sistemo)

• c → tc (ts → tts)
• ĉ → tĉ (ch → tch)
• ŝ → sŝ (sh → ssh)

Laŭ Kunrei-sistemo: (trajto en Kunrei-sistemo)

kunrei-sistemo ĉiam rimarkeblas pro duobligo de konsonantoj.

• c → cc (t → tt)
• ĉ → ĉĉ (ty → tty)
• ŝ → ŝŝ (sy → ssy)

Silabfina n

Silabfina n (ン) estas skribata kiel n. Laŭ Hepburn-sistemo

• Silabfina n estas skribata kiel n antaŭ konsonantoj sed kiel n' (kun apostrofo) aŭ - antaŭ vokaloj kaj j. Ĝi estas skribata kiel m antaŭ aliaj labialaj konsonantoj. t.e. b, m kaj p.

Laŭ Kunrei-sistemo

• Silabfina n estas skribata kiel n antaŭ konsonantoj sed kiel n' (kun apostrofo) antaŭ vokaloj kaj j.

Longaj vokaloj

Kavankam Esperanto ne havas signojn por montri longajn vokalojn, nur en transskribo oni foje uzas diakritajn signojn. Jen estas varieco de indiko de la longaj vokaloj. とうきょう

• Tōkjō : indikas per makronoj. Ĝi devenas el Hepburn-sistemo.
• Tokjo : tute ne indikas.
• Tôkjô : indikas per cirkumfleksoj.
• Toukjou aŭ Toŭkjoŭ: skribata uzante kana-literumon, longa o kiel ou, oŭ aŭ oo (laŭ la kana) kaj longa u kiel uu.
• Tookjoo: skribata per duobligo de la longaj vokaloj.

Por Hiragana

あ a	い i	う u	え e	お o	(ja)	(ju)	(jo)
か ka	き ki	く ku	け ke	こ ko	きゃ kja	きゅ kju	きょ kjo
さ sa	し ŝi	す su	せ se	そ so	しゃ ŝa	しゅ ŝu	しょ ŝo
た ta	ち ĉi	つ cu	て te	と to	ちゃ ĉa	ちゅ ĉu	ちょ ĉo
な na	に ni	ぬ nu	ね ne	の no	にゃ nja	にゅ nju	にょ njo
は ha	ひ hi	ふ fu	へ he	ほ ho	ひゃ hja	ひゅ hju	ひょ hjo
ま ma	み mi	む mu	め me	も mo	みゃ mja	みゅ mju	みょ mjo
や ja		ゆ ju		よ jo
ら ra	り ri	る ru	れ re	ろ ro	りゃ rja	りゅ rju	りょ rjo
わ ŭa	ゐ ŭi		ゑ ŭe	を ŭo
				ん n
が ga	ぎ gi	ぐ gu	げ ge	ご go	ぎゃ gja	ぎゅ gju	ぎょ gjo
ざ za	じ ĵi	ず zu	ぜ ze	ぞ zo	じゃ ĵa	じゅ ĵu	じょ ĵo
だ da	ぢ (ĝi)	づ (zu)	で de	ど do	ぢゃ (ĝa)	ぢゅ (ĝu)	ぢょ (ĝo)
ば ba	び bi	ぶ bu	べ be	ぼ bo	びゃ bja	びゅ bju	びょ bjo
ぱ pa	ぴ pi	ぷ pu	ぺ pe	ぽ po	ぴゃ pja	ぴゅ pju	ぴょ pjo

Ruĝaj literoj estas elmodiĝintaj en moderna Japana lingvo.

Por norma Katakana

ア a	イ i	ウ u	エ e	オ o	ヤ ja	ユ ju	ヨ jo
カ ka	キ ki	ク ku	ケ ke	コ ko	キャ kja	キュ kju	キョ kjo
サ sa	シ ŝi	ス su	セ se	ソ so	シャ ŝa	シュ ŝu	ショ ŝo
タ ta	チ ĉi	ツ cu	テ te	ト to	チャ ĉa	チュ ĉu	チョ ĉo
ナ na	ニ ni	ヌ nu	ネ ne	ノ no	ニャ nja	ニュ nju	ニョ njo
ハ ha	ヒ hi	フ fu	ヘ he	ホ ho	ヒャ hja	ヒュ hju	ヒョ hjo
マ ma	ミ mi	ム mu	メ me	モ mo	ミャ mja	ミュ mju	ミョ mjo
ラ ra	リ ri	ル ru	レ re	ロ ro	リャ rja	リュ rju	リョ rjo
ワ ŭa	ヰ ŭi		ヱ ŭe	ヲ ŭo
				ン n
ガ ga	ギ gi	グ gu	ゲ ge	ゴ go	ギャ gja	ギュ gju	ギョ gjo
ザ za	ジ ĵi	ズ zu	ゼ ze	ゾ zo	ジャ ĵa	ジュ ĵu	ジョ ĵo
ダ da	ヂ (ĝi)	ヅ (zu)	デ de	ド do	ヂャ (ĝa)	ヂュ (ĝu)	ヂョ (ĝo)
バ ba	ビ bi	ブ bu	ベ be	ボ bo	ビャ bja	ビュ bju	ビョ bjo
パ pa	ピ pi	プ pu	ペ pe	ポ po	ピャ pja	ピュ pju	ピョ pjo

Ruĝaj literoj estas elmodiĝintaj en moderna Japana lingvo.

Por etenda Katakana

Tiuj estas ĉefe uzataj por prezenti la sonojn en vortoj de aliaj lingvoj. Plejparto el ili estas ne formale normigitaj kaj iuj estas tre malofte uzataj.

			イェ je
	ウィ ŭi		ウェ ŭe	ウォ ŭo
ヷ va	ヸ vi		ヹ ve	ヺ vo
ヴァ va	ヴィ vi	ヴ vu	ヴェ ve	ヴォ vo
			シェ ŝe
			ジェ ĵe
			チェ ĉe
	ティ ti	トゥ tu
		テュ tju
	ディ di	ドゥ du
		デュ dju
ツァ ca			ツェ ce	ツォ co
ファ fa	フィ fi		フェ fe	フォ fo
		フュ fju

Klarigo pri la uzo de esperantaj literoj por indiki la japanan prononcon proksime al la reala prononco

Jen estas Klarigo pri la uzo de esperantaj literoj por indiki la japanan prononcon pli proksime al la reala prononco ol la konvencia metodo. Ĝi konsideras sono-diferencojn inter ĝi kaj ĵi, zu kaj dzu (t.n. Jocugana 四つ仮名), h kaj ĥ, kaj senvoĉajn vokalojn, diftingojn. Ĝi ebligas provizi pli realan prononcon ol la konvencia metodo.

Tamen, la realprononcema tabelo enhavas malstabilecon pli ol konvencia tabelo, do ĝi perdas unuecon en transskribaĵoj laŭ uzantoj.

Diftongoj

Kelkfoje pli bonas transskribi "i" en Esperanton kiel "j", precipe post la vokaloj "a", "e" "o" t.e."ai", "ei", "oi" , ĉar "ai", "ei", "oi" estas ofte elparolitaj en la japana kiel diftongoj "aj", "ej", "oj" ne kiel du silaboj. Tamen oni elparolas kiel du silaboj en malrapida elparolo. Uzu diftongon aŭ du silabojn laŭ via interpreto.

• ai → aj
• ei → ej
• oi → oj
• ui → uj

• au → aŭ
• eu → eŭ
• ou → oŭ

Konsonantoj

Uzu la literojn ĝ kaj ĵ kondiĉe de ĝia pozicio por じ kaj ぢ. Vortkomence, post sokuon kaj silabfina n oni uzu ĝ, sed ene de vorto, precipe post vokalo, oni uzu ĵ.

• "Ĝiŝin" (tertremo)
• "Buridĝi" (ponto)
• "Kanĝi" (Kanji)
• "Fuĵi-san" (Fuĵi-Monto)

Uzu la literojn zu kaj dzu kondiĉe de ĝia pozicio por ず kaj づ. Vortkomence, post silabfina n, oni uzu dzu, sed en aliaj pozicioj uzu zu.

• Kazu (nombro) かず
• Manazuru (Blanknuka gruo)まなづる
• Dzuke づけ
• Dzumen (desegnaĵo) ずめん

Duoblaj konsonantoj

La litero っ / ッ (malgranda つ = sokuon) ne estas transskribita mem, sed indikita per duobligo de la sekvanta konsonanto. Ekz. Sapporo.

• c → tc
• ĉ → tĉ
• ĝ → dĝ
• ŝ → ŝŝ

Silabfina n

Silabfina n (ン) estas skribata kiel n.

• Silabfina n estas skribata kiel n antaŭ konsonantoj sed kiel n' (kun apostrofo) aŭ - antaŭ vokaloj kaj j. Ĝi estas skribata kiel m antaŭ aliaj labialaj konsonantoj. t.e. b, m kaj p.

Longaj vokaloj

• La longaj vokaloj estas montrataj per makrono ekz. longa o estas skribata ō.

Senvoĉaj vokaloj

Oni ĝenerale elparolas laŭfonetike, sed foje elparolas vokalojn senvoĉe. Precipe i kaj u inter senvoĉaj konsonantoj aŭ post senvoĉaj konsonantoj emas iĝi senvoĉaj vokaloj. Uzu tion laŭ via interpreto.

• Kiku → Kku きく
• Kita → Kta きた
• arimasu → arimas あります
• Kaŝi → Kaŝ かし

あ ア a	い イ i	う ウ u	え エ e	お オ o	や ヤ ja	ユ ゆ ju	よ ヨ jo
か カ ka	き キ ki	く ク ku	け ケ ke	こ コ ko	きゃ キャ kja	きゅ キュ kju	きょ キョ kjo
さ サ sa	し シ ŝi	す ス su	せ セ se	そ ソ so	しゃ シャ ŝa	しゅ シュ ŝu	しょ ショ ŝo
た タ ta	ち チ ĉi	つ ツ cu	て テ te	と ト to	ちゃ チャ ĉa	ちゅ チュ ĉu	ちょ チョ ĉo
な ナ na	に ニ ni	ぬ ヌ nu	ね ネ ne	の ノ no	にゃ ニャ nja	にゅ ニュ nju	にょ ニョ njo
は ハ ha	ひ ヒ ĥi	ふ フ fu	へ ヘ he	ほ ホ ho	ひゃ ヒャ hja	ひゅ ヒュ hju	ひょ ヒョ hjo
ま マ ma	み ミ mi	む ム mu	め メ me	も モ mo	みゃ ミャ mja	みゅ ミュ mju	みょ ミョ mjo
ら ラ ra	り リ ri	る ル ru	れ レ re	ろ ロ ro	りゃ リャ rja	りゅ リュ rju	りょ リョ rjo
わ ワ ŭa	ゐ ヰ ŭi		ゑ ヱ ŭe	を ヲ ŭo
				ん ン n
が ガ ga	ぎ ギ gi	ぐ グ gu	げ ゲ ge	ご ゴ go	ぎゃ ギャ gja	ぎゅ ギュ gju	ぎょ ギョ gjo
ざ ザ za	じ ジ ĝi / ĵi	ず ズ zu / dzu	ぜ ゼ ze	ぞ ゾ zo	じゃ ジャ ĝa / ĵa	じゅ ジュ ĝu / ĵu	じょ ジョ ĝo / ĵo
だ ダ da	ぢ ヂ (ĝi) / (ĵi)	づ ヅ (zu) / (dzu)	で デ de	ど ド do	ぢゃ ヂャ (ĝa) / (ĵa)	ぢゅ ヂュ (ĝu) / (ĵu)	ぢょ ヂョ (ĝo) / (ĵo)
ば バ ba	び ビ bi	ぶ ブ bu	べ ベ be	ぼ ボ bo	びゃ ビャ bja	びゅ ビュ bju	びょ ビョ bjo
ぱ パ pa	ぴ ピ pi	ぷ プ pu	ぺ ペ pe	ぽ ポ po	ぴゃ ピャ pja	ぴゅ ピュ pju	ぴょ ピョ pjo

			イェ je
	ウィ ŭi		ウェ ŭe	ウォ ŭo
ヷ va	ヸ vi		ヹ ve	ヺ vo
ヴァ va	ヴィ vi	ヴ vu	ヴェ ve	ヴォ vo
			シェ ŝe
			ジェ ĝe / ĵe
			チェ ĉe
	ティ ti	トゥ tu
		テュ tju
	ディ di	ドゥ du
		デュ dju
ツァ ca	ツィ ci		ツェ ce	ツォ co
ファ fa	フィ fi		フェ fe	フォ fo
		フュ fju

Ruĝaj literoj estas elmodiĝintaj en moderna Japana lingvo.

Ekzemplaj vortoj skribataj laŭ diversaj transskribaj sistemoj

Esperanto	Japane	Hiragana	Transskribo
			Konvencia Tabelo (ekzemplo)	Proksima al reala prononco (ekzemplo)	Reviziita Hepburn	Kunrei-shiki	Nihon-shiki
Romaj literoj (Latina alfabeto)	ローマ字	ろーまじ	rōmaĵi	rōmaĵi	rōmaji	rômazi	rômazi
Fuĵi-Monto	富士山	ふじさん	Fuĵisan	Fuĵisan	Fujisan	Huzisan	Huzisan
speco de Verda Teo	抹茶	まっちゃ	matĉa/maĉĉa	matĉa	matcha	mattya	mattya
prefekto	知事	ちじ	ĉiĵi	ĉiĵi	chiji	tizi	tizi
mallongiĝi	縮む	ちぢむ	ĉiĵimu	ĉiĵimu	chijimu	tizimu	tidimu
daŭri	続く	つづく	cuzuku	cuzuku	tsuzuku	tuzuku	tuduku
tempo	時間	じかん	ĵikan	ĝikan	jikan	zikan	zikan
ilustrita enciklopedio	図鑑	ずかん	zukan	dzukan	zukan	zukan	zukan
trajno	列車	れっしゃ	resŝa/reŝŝa	reŝŝa	ressha	ressya	ressya
dodge ball	ドッジボール/ドッヂボール	どっじぼーる/どっぢぼーる	doĵĵibōru	dodĝibōr(u)	dojjibōru	dozzibôru	dozzibôru/doddibôru
lasta poŝtelefono	最新携帯電話	さいしんけいたいでんわ	saiŝin keitaidenŭa / kētai-	sajŝin kejtajdenŭa / kētaj-	saishin keitaidenwa	saisin keitaidenwa	saisin keitaidenwa
ĉeriza suko	サクランボジュース	さくらんぼじゅーす	sakurambo ĵūsu	sak(u)rambo ĝūs(u)	sakurambo jūsu	sakuranbo zyûsu	sakuranbo zyûsu

Eksteraj ligoj

• Baza Esperanto-lekciono por (japanaj) retmarŝantoj