Dido

Kiel legi la taksonomionDido
	Troveblo de fosilioj: Moderna
	; Rekonstruita dido ĉe Muzeo de Natura Historio de universitato Oksfordo.
Biologia klasado
Regno:	Animalia - animaloj;
Filumo:	Chordata - ĥorduloj;
Klaso:	Aves - birdoj;
Ordo:	Columbiformes - kolomboformaj;
Familio:	Columbidae - kolombedoj;
Subfamilio:	Raphinae - rafenoj;
Genro:	Raphus; Brisson, MJ, 1760
Specio:	†R. cucullatus - dido;
Dunomo
	Raphus cucullatus; (Linnaeus, C, 1758)
Konserva statuso
	; Konserva statuso: Formortinta (frua 17-a jarcento)
Antaŭa vivloko (ruĝe) Antaŭa vivloko (ruĝe)
Subspecioj
	Unutipa
Aliaj Vikimediaj projektoj
	Sistematiko en Vikispecioj
	Komunejo pri Dido
	v • d • r

Por aliaj signifoj, bv. rigardi la apartigilan paĝon: Dido (apartigilo)

Dido^[1]^,^[2] aŭ dodo^{[mankas fonto]} (latine Raphus cucullatus) estas formortinta, neflugkapabla birdo, vivinta sur la insulo Maŭricio ĝis la fino de la 17-a jarcento.

Ĝi estas unu el la tri specoj, formantaj la familion didedoj (Raphidae aŭ Rafedoj). Oni listigas la dido-familion en la sistematiko plej ofte al ordo de la kolomboformaj (Columbiformes), sed malofte oni apartigas ĝin al memstara ordo (Raphiformes). La du aliaj specioj estis – vivintaj simile sur insuloj de la Hinda Oceano - du ermitkolomboj (R. solitarius kaj Pezophaps solitaria).

La birdojn ekrigardis (kaj notis pri tio) unuafoje portugalaj maristoj en ĉirkaŭ 1507 kaj dum 2 jarcentoj formortigis la birdon la homoj kaj la kunportitaj hejmaj bestoj. La dido formortis en 1681, la reunia ermitkolombo en 1746, la rodriguesa ermitkolombo en ĉirkaŭ 1790.

La dido estis pli granda ol meleagro, ĉirkaŭ 23 kg. La plumaro estis blugriza, la kapo granda, la beko nigra, hoka, kun ruĝeta kovraĵo. La flugilo estis eta, senutila, la kruro estas dika, flava kaj pugopinte, starante plumvosto.

La Reunia ermitkolombo estis blanka versio de dido. La bruna Rodrigesa ermitkolombo estis pli alta kaj maldika, kun pli malgranda kapo, senhoka beko.

Ĉiu restaĵo de dido estas kapo kaj kruro en Oksfordo, kruro en la British Museum, kapo en Kopenhago kaj pliaj en diversaj muzeoj. Oni trovis pluajn ostojn dum la jaro 2006.

Ĝi estis simbolo de la senbrida homa agado kontraŭ la medio, formorto de specioj.

Taksonomio

Laŭ AviList^[3], jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj^[2]:

Columbiformes - kolomboformaj
- Columbidae - kolombedoj
  - Raphus Brisson, MJ, 1760
    - †Raphus cucullatus (Linnaeus, C, 1758) - dido

Etimologio

La esperanta vortformo dido, uzata anstataŭ la pli internacia formo dodo, devenas de latina sinonimo Didus ineptus (Linnaeus, 1766), uzata nur en la 18-a jarcento.

Bildaro
La aventuroj de Alicio en Mirlando, Ilustraĵo de John Tenniel (1865)
Ĉi tiu bildo de dido de 1651 de Jan Savery estas bazita sur pentraĵo de 1626 de Roelant Savery, farita de konservita kaj remburita specimeno. Notu, ke ĝi havas du maldekstrajn krurojn kaj la birdo estas trodika pro domeco
Dido de Surat, verŝajne de Ustad Mansur, miniaturo, ĉirkaŭ 1625
Kapo de dido, detalo de ilustraĵo el Atlas de Zoologie, Paul Gervais, 1844
monero de 10 maŭriciaj rupioj (reverso)