Fulmo

Diversaj fulmtipoj, alte kaj malalte en la atmosfero

Epizodo de podkasto Kern.punkto pri fulmoj.

Fulmo estas elektra malŝargiĝo en la atmosfero. Ĝi estas ofta fenomeno dum ŝtormo kaj ĝi estas akompanata de tondro.

La fulmo povas esti danĝera, ĉar ĝi foje kaŭzas incendiojn aŭ eĉ rekte trafas kaj mortigas homojn kaj bestojn.

Kvankam oni pensas pri la fulmo iranta de la nubo al la tero, fakte la elektro ofte iras en la malan direkton, de la tero ĝis la nubo.

La speco de nubo, kiu faras fulmon, nomiĝas kumulonimbo.

Seka fulmotondro estas tipo de fulmotondro kie estas fulmo kaj tondro, sed la plej multo de la precipitaĵo ne atingas la grundon.

Fulmo estas ankaŭ en iuj lingvoj metaforo, kiu diras ke io okazas tre rapide.

Blufluoj

En grandaj altoj (ĉ. 40 km) estiĝas deksekundaj bluaj fulmoj, kiuj direktiĝas suben aŭ supren. La unuaj informoj pri ties ekzisto aperis en 1989.^{[mankas fonto]}

En kulturo

En diversaj mitologioj estas dio pri fulmo. Temas pri ekz.:

Peruno (slava)
Zeŭso (greka)
Toro (skandinava)

Antaŭ ol aperis klopodis fulmoŝirmiloj, oni penis protekti sin kontraŭ la fulmo per magiaj ceremonioj. Rusoj starigis ĉe la fenestroj glasojn kun akvo, dismetante apude metalajn tranĉilojn kaj forkojn^[1].

Proverbo

Ekzistas pluraj (6, kaj 7 pri tondro, 2 pri fulmotondro) proverboj pri fulmo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili^[2]:

„ Kiu semas venton, rikoltos fulmotondron. ”
„ Pura ĉielo fulmon ne timas. ”

Vidu ankaŭ

Eksteraj ligiloj

Fulmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Fulmo en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Fulmo en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
Fulmo en ReVo

http://www.sciencedaily.com/releases/2003/11/031106051013.htm esploro pri fulmoj diskutigas fizikistojn (artikolo angla)
http://www.dmoz.org/Science/Earth_Sciences/Atmospheric_Sciences/Meteorology/Weather_Phenomena/Thunderstorms_and_Lightning/ Arkivigite je 2010-02-11 per la retarkivo Wayback Machine tondroŝtormoj kaj fulmoj (paĝoj anglaj)
http://home.earthlink.net/~jimlŭ/lfacts.htm^{[rompita ligilo]} faktoj pri fulmoj (paĝoj anglaj)
http://www.esdjournal.com/articles/lightn.htm Arkivigite je 2006-11-10 per la retarkivo Wayback Machine lasera fulmo dum japana eksperimento (paĝo angla)

Referencoj

↑ Знаменский, Михаил. (1997) Исчезнувшие люди // Исторические окрестности Тобольска: Сочинения, Невидимые времена (ruse), p. 129. ISBN = 5-88709-085-5.
↑ Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-08-26 .

Ĉi tiu artikolo ankoraŭ estas ĝermo pri meteologio.

Helpu al Vikipedio plilongigi ĝin. Se jam ekzistas alilingva samtema artikolo pli disvolvita, traduku kaj aldonu el ĝi (menciante la fonton).

Bibliotekoj

[1] Знаменский, Михаил. (1997) Исчезнувшие люди // Исторические окрестности Тобольска: Сочинения, Невидимые времена (ruse), p. 129. ISBN = 5-88709-085-5.

[2] Arkivita kopio. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-08-26 .

[1]

[2]