Gostyń

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search
Gostyń

Blazono

Blazono
Mapo
Mapo
Genitivo de la nomo Gostynia
Provinco Grandpollando
Distrikto Distrikto Gostyński
Komunumo Komunumo Gostyń
Speco de komunumo Urbo-kampa
Fondita en 1278
Urborajtoj 1278
Koordinatoj 51° 53′ N, 17° 1′ O51.87916666666717.0125Koordinatoj: 51° 53′ N, 17° 1′ O
Alto super la marnivelo 90 m
Areo 10,79 km²
Loĝantaro 20694 (en 2004)
Loĝdenso 1917,9 loĝ./km²
Poŝtkodo 63-800
Telefona antaŭkodo 65
Aŭtokodo PGS
TERYT 4304004024
SIMC 0954395
Estro Jerzy Woźniakowski
Titolo de estro Urbestro
Adreso de estraro Rynek 2
Retpoŝto de estraro kancelaria@um.gostyn.pl
Poŝtkodo de estraro 63-800
Telefono de estraro 65 575-21-50
Fakso de estraro 65 575-21-42
Poŝto de estraro kancelaria@um.gostyn.pl
Ĝemelaj urboj (Luksemburgio) Ettelbrück (Germanio) Dresdeno
Komunuma retejo http://www.gostyn.pl/
v  d  r
Information icon.svg

Gostyń estas urbo en Grandpollando en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Gostyń en distrikto Gostyński.

La urbodomo en Gostyń
La urboplaco en Gostyń

Historio[redakti | redakti fonton]

Historio de Gostyń en la Mezepoko[redakti | redakti fonton]

La gentoj de okcident-slavoj, en la 9-a kaj 10-a jarcentoj
Supozata grandeco de la lando de la unua pola princo Mjeŝko la 1-a
Pollando dum la regado de Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa

La komenco de la historio de Gostyń estas el la 13a jc. Pierwsza wzmianka o miejscowości Gostyń pojawiła się w źródłach w 1275 roku. Na mocy dokumentu lokacyjnego z 1278 roku, Mikołaj Przedpełkowic zaczął budować prywatne miasto. Założył je od podstaw na wysepkach w starorzeczu rzeki Kani, a nazwa pochodziła od pobliskiej wsi Gostyń (dzisiaj Stary Gostyń). Z czasem miasto zostało otoczone fosą i wałem, w których znajdowały się cztery bramy. Rozebrano je dopiero na początku XIX wieku. Już od XIV wieku rozwinęło się osadnictwo za wałami miasta, szczególnie wokół kościoła. Pierwsze wiadomości o proboszczach gostyńskich pojawiają się na początku XIV wieku. Proboszcz Przeław występuje w źródłach w 1310 roku i 1315 roku, a w 1324 roku pojawia się proboszcz Andrzej. Wynika z tego, że być może istniał już wówczas w Gostyniu niewielki kościół. W XV wieku rozpoczęto dobudowę do istniejącego już kościoła. O tym, że kościół musiał istnieć już wcześniej, świadczą liczne zapisy na jego rzecz. Najstarszy pochodzi z 1418 roku. En la jaro 1458 por la ekspedicio al Malborko, tio estas kontraŭ la Teŭtona Ordeno, Gostyń sendis 15 bone armitajn kavalirojn.

(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

Historio de Gostyń de la 16a jc ĝis la 19a jc[redakti | redakti fonton]

Reformacio en Pollando en la jaro 1573 (la plej granda disvolvo de Protestantismo)
La religia situacio en Pollando en la jaro 1750 (post la venko de kontraŭreformacio)

Dum la 16a jc kaj 17a jc estis bona kaj rapida disvolvo de la urbo. Sprzyjało temu dogodne położenie na uczęszczanym szlaku handlowym łączącym Poznano kaj Vroclavo. La urbo fariĝis la centro de Reformacio. Właśnie w XVI wieku w mieście osiedliło się wielu Szkotów. Na krótko miasto stało się terenem sporów i walk pomiędzy katolikami i przedstawicielami reformacji. To tutaj w 1565 roku odbył się synod różnowierców wielkopolskich, który miał doprowadzić do ugody pomiędzy odłamami chrześcijaństwa. Spotkali się oni we wzniesionym w pierwszej połowie XV wieku kościele farnym. Militoj, interalie Sveda diluvo en la 17a jc, kaj granda epidemio (pesto) en la 18a jc ege detruis la urbon kaj malgrandigis la nombron de la loĝantoj. W Gostyniu obowiązywał zakaz osiedlania się Żydów, który zniesiono w 1797 roku po objęciu władzy w Wielkopolsce przez Prusy. Natomiast tolerancyjnie odnoszono się do innej ludności napływowej: germanoj kaj skotoj. W 1793 roku w mieście żyło 970 katolików i 58 luteranów a także 1 grekokatolik. Władze miejskie były jednak zawsze polskie.

La teritorio de la Granda Duklando de Poznano kun la teritoriaj ŝanĝoj post la armistico (batalhalto) en Treviro kaj la limoj de Vojevodio de Poznano post la Traktato de Versajlo

W 1811 roku Gostyń liczył zaledwie 1248 mieszkańców. 15 września tego roku doszło do największego kataklizmu w historii miasta – spłonęła 1/6 budynków mieszkalnych. Czas zaborów to okres silnego zaangażowania patriotycznego mieszkańców Gostynia i okolic. Aktywnie uczestniczyli oni w polskich powstaniach narodowych. W ramach Kulturkampf na terenie okolic Gostynia toczyła się walka z polskim duchowieństwem katolickim, które podkreślało odrębność religijną Polaków wobec protestanckiego państwa pruskiego. Gravajn por la disvolvo de la urbo estis establigo de la gasproduktejo kaj la ekfunkcio de la fervojo inter Leszno kaj Jarocin fine de la 19a jc.

(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

Historio de Gostyń dum la 20a jc[redakti | redakti fonton]

Perdoj de teritorio de Germanio pro la Traktato de Versajlo
  •  Administrita de Ligo de nacioj
  •  Donita al najbaraj landoj
  •  Restis ĉe Germanio
  • La amasa forloĝigado de poloj unue el la regiono de Gostyń kaj poste de la tuta Grandpolio en 1939

    En la 20a jc la loĝantoj de la urbo Gostyń kaj la ĉirkaŭaĵo batalis en la Ribelo de Grandpolujo (1918-1919). Przed wybuchem II wojny światowej w powiecie gostyńskim mieszkało około 61,5 tysiąca mieszkańców, z czego Polacy stanowili ponad 96% ogółu. Niemców na tym terenie było 2371 czyli 3,8%. Skupiali się oni przeważnie w niewielkich wsiach. Żydów we wrześniu 1939 roku było zaledwie szesnastu. La 21an de oktobro 1939 germanoj ekzekutis 30 loĝantojn de Gostyń kadre de la Operaco Tannenberg (germane Unternehmen Tannenberg, litere "Entrepreno T.") tio estis la kodnomo de eksterma agado kontraŭ la pola intelektularo dum la dua mondmilito, kiel parto de la Generalplan Ost ("Ĝenerala Plano Oriento").

    La 21an de oktobro 1939 - ekzekuto de poloj en la Operaco Tannenberg

    .

    La 4an de decembro 1939 germanoj komencis la amasan forloĝigadon de poloj unue el la regiono de Gostyń kaj poste de la tuta Grandpolio. Pod okupacją niemiecką w 1940 wprowadzono nazwę Gostingen . W okresie okupacji na terenie Gostynia działała organizacja konspiracyjna „Czarny Legion” i Obwód Armii Krajowej o nazwie „Gil”.

    Curzon-linio kaj ŝanĝoj de la teritorio de Pollando post la Dua Mondmilito
    La Ensemblo de la Mezlernejoj en Gostyń
    La strato Kolejowa / Stacidoma
    La preĝejo) de Sankta Margareta en Gostyń

    La urbon ekokupis la Ruĝa Armeo la 27an de januaro 1945. Baldaŭ administris la urbon civila administracio de poloj.

    (la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

    Bibliografio[redakti | redakti fonton]

    • Dariusz Czwojdrak, Z dziejów ludności żydowskiej w południowo-zachodniej Wielkopolski, Grabonóg: Muzeum im. Edmunda Bojanowskiego, 2004.
    • Zbyszko Górczak, Najstarsze lokacje miejskie w Wielkopolsce (do 1314), Poznano: Wydawnictwo WBP, 2002.
    • Paweł T. Schulz, Dzieje miasta Gostynia w zarysie, Gostyń: Nakładem autora, 1939.
    • Stanisław Sierpowski, Dzieje ziemi gostyńskiej, Poznano: Wydawnictwo Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 1979.
    • Grzegorz Skorupski, Gostyń dawny i niedawny, Jarocin: Południowa Oficyna Wydawnicza, 2004.
    • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, tom 2, Varsovio: Nakładem Władysława Walewskiego, 1881.
    • Wojciech Śmigielski, Mieszkańcy Gostynia i okolic w mogiłach katyńskich, Gostyń: Muzeum w Gostyniu, 2015.
    • Romana Zaniewicz, Elżbieta Ostrowska, Województwo leszczyńskie, Varsovio: Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1981.
    • Jerzy Zielonka, Czarny Legion, Gostyń: Gostyńskie Tow. Kulturalne, 1990.

    Partneraj urboj[redakti | redakti fonton]