Mongola tradicia alfabeto

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search

La tradicia mongola skribo, ankaŭ nomata Hudum, estas la originala alfabeto kiu estis uzata por skribi la mongolan lingvon. Ĝi estas adaptiĝo de la ujgura skribo sub komisio de Ĝingis-Ĥano. Ĝin oni skribis vertikale (de supro al fundo kaj de maldekstre al dekstre). Ĉiuj ĝiaj literoj havas malsamajn formojn, komencan, mezan, kaj la finan formon. La komenca formo estas la unua letero de vorto, sekve ĉiuj sekvaj literoj estas mezaj formoj kaj la lasta litero estas fina formo. Nuntempe oni uzas en Mongolio nur modifitan cirilan alfabeton, aldoninte la literojn e (eu) kaj y.  Alfabetoj bazitaj sur tiu ĉi klasika vertikala skribo estas uzataj en Interna Mongolio kaj aliaj partoj de Ĉinio ĝis hodiaŭ por skribi en la lingvoj mongola, siba kaj eksperimente ankaŭ en la evenka lingvo.

Leteroj[redakti | redakti fonton]

karakteroj transliterado
komenca formo meza formo finformo Latina Cirila
Mg a initial.png 2mg ae medial.png 3mg ae final.png3mg ae2 final.png a А
Mg e initial.png e Э
Mg i initial.png 2mg i medial.png

Mongol i middle2.jpg

3mg iy final.png i, yi И,Й, Ы, Ь
Mg ou initial.png 2mg öü2 medial.PNG 3mg ouöü final.PNG o, u О, У
Mg öü initial.PNG 2mg öü1 medial.PNG2mg öü2 medial.PNG 3mg ouöü final.PNGMongol oe tail.jpg o, u О, У
Mg öü initial.PNG 2mg öü1 medial.PNG2mg öü2 medial.PNG 3mg ouöü final.PNGMongol oe tail.jpg ö, ü Ө, Ү
Mg n initial.png 2mg n1 medial.png

2mg n2 medial.png

3mg ae final.png3mg n2 final.png n Н
2mg ng medial.png 3mg ng final.png ng Н, НГ
Mg b initial.png 3mg ouöü final.PNG 3mg b1 final.png3mg b2 final.png b Б, В
Mg p initial.png 2mg p medial.png 3mg p final.png p П
Mg q initial.png 2mg q medial.png 3mg q final.png q Х
Mg gh initial.png 2mg gh1 medial.png2mg q medial.png 3mg gh1 final.png 3mg q final.png γ Г
Mg g initial.png 2mg g medial.png k Х
3mg g final.png g Г
Mg m initial.png 2mg m medial.png 3mg m final.png m М
Mg l initial.png 2mg l medial.png 3mg l final.png l Л
Mg s initial.png 2mg s medial.png 3mg s final.png s С
Mg sh initial.png 2mg sh medial.png 3mg sh final.png š Ш
Mg td initial.png 2mg td2 medial.png2mg td1 medial.png 3mg td final.png t, d Т, Д
Mg c initial.png 2mg c medial.png č Ч, Ц
Mg j initial.png 2mg j medial.png j Ж, З
Mg y initial.png 2mg y medial.png 3mg iy final.png y -Й, Е, Ё, Ю, Я
Mg r initial.png 2mg r medial.png 3mg r final.png r Р
Mg w initial.png 2mg w medial.png v В
Mg f initial.png 2mg f medial.png 3mg f final.png f Ф
Mg k initial.png 2mg k medial.png 3mg k final.png К
Mg ts initial.png 2mg ts medial.png (c) (ц)
Mg z initial.png 2mg z medial.png (z) (з)
Mg h initial.png 2mg h medial.png (h) (г, х)
Mg zh initial.png (zh) (-,-)
Mg ri initial.png (ř) (-,-)
Mg ch initial.png (chi) (-,-)

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]