Stato

Ne konfuzu ĉi tiun artikolon kun ŝtato.

Stato laŭ PIV estas

1. maniero, en kiu eventuale staras afero (vidu ankaŭ la vorton situacio),
2. maniero de ies ekzisto, kiel ĝin difinas la cirkonstancoj, vidu la lastan punkton!
3. en kemio, ĉiu el la tri manieroj, kiel prezentas sin la materio - solida, likva kaj gasa stato de materio.

Sume do temas pri la tuto de ĉiuj ecoj, kiuj necesas por diferencigo de observata objekto kontraste al aliaj objektoj.

Detale la vorto signifas:

• en la fako fiziko, la nemiskompreneblan priskribon de fizika sistemo (en kvantuma mekaniko la termino havas specifan signifon de kvantumstato),
• en la scienco pri materioj,
  • kaj aparte en la subfako termodinamiko la indikoj pri ĉiuj stato-funkcioj,
  • kaj la fazon de materio - do solida, likva aŭ gasa stato,
• en la fako informadiko, la nunajn valorojn stokitajn en difinita kvanto da variabloj,
• en elektroteĥniko, la ŝaltostaton de komponantoj, maŝinoj kaj maŝinaroj,
• en psikologio kaj psikoterapio, la gradon de esprimiĝo de persona karakterizaĵo en difinita momento (angle state) kontraste al tempe relative stabilaj personaj trajtoj (angle trait),
• en la fako medicino kaj la medicina dokumentado, la nocion "stato post...", kiu ĝenerale celas la estaĵon post certa malsano, akcidento, operacio aŭ alia terapia traktado, kiu ne nepre devas interrespondi al nunaj simptomoj de la paciento, sed tamen estas menciinda,
• en komerco, la staton de vendado de komerca objekto.
• en sociologio au historio: laŭ NPIV "la Tria stato (nek nobelaro nek pastraro)". Vidu ankaŭ:
  • Tria Stato
  • Ĝeneralaj Statoj
  • Francaj Ĝeneralaj Statoj
  • Imperiaj statoj
  • Socia klaso

Proverboj

Ekzistas pluraj (6) proverboj pri stato en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:

• 	„ 576 — Aŭ plej riĉa stato, aŭ plena malsato. ”

• 	„ 893. — Kiu edziĝas, tiu ŝanĝiĝas. Nova stato, — nova vivo. Novaj sinjoroj, — novaj moroj. ”

• 	„ 1220. — Kiam kreskas honoro, kreskas humoro. Bona stato saĝigas, malbona malsaĝigas. ”