Arkiduko Karlo de Aŭstrio-Teschen

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Disambig.svg Por samtitola artikolo vidu la paĝon Karlo de Aŭstrio.
Karlo de Aŭstrio-Teŝino
Alta Majstro de la Germana Ordeno Teutonic GM Arms.svg
Georg Decker Archduke Charles - Duke of Teschen.jpg
Persona informo
Devena nomo germane Erzherzog Carl Ludwig Johann Joseph Laurentius von Österreich, Herzog von Teschen
Naskiĝo 5-an de septembro 1771 (1771-09-05)
en Florenco
Morto 30-an de aprilo 1847 (1847-04-30) (75-jara)
en Vieno
Tombo Imperia kripto, Vieno [#]
Ŝtataneco Aŭstrio [#]
Familio
Dinastio Dinastio de Loreno [#]
Patro Leopoldo la 2-a [#]
Patrino María Luisa de Borbón [#]
Gefratoj Archduchess Maria Clementina of Austria • Maria Theresa of Austria • Maria Anna d'Asburgo-Lorena • Archduke Louis of Austria • Francisko la 1-a • Ferdinand III, Grand Duke of Tuscany • Jozefo Antono Johano de Habsburgo-Loreno • Archduke Rainer Joseph of Austria • Archduke Anton Victor of Austria • Aleksandro Leopoldo de Habsburgo-LorenoRudolfo de Habsburgo-LorenoJohano de Aŭstrio • Maria Amalia d'Asburgo-Lorena [#]
Edzino Princess Henrietta of Nassau-Weilburg [#]
Idoj Maria Theresa of Austria, Queen of the Two Sicilies • Archduke Albrecht, Duke of Teschen • Archduke Karl Ferdinand of Austria • Archduke Wilhelm Franz of Austria • Archduke Friedrich of Austria • Archduchess Maria Karoline of Austria [#]
Duko de Teŝino POL powiat cieszyński COA.svg
Regado 18221847
Antaŭulo Arkidukino Maria Kristina kaj Alberto Kazimiro de Saksio-Teŝino
Sekvanto Albreĥto de Aŭstrio-Teŝino
Guberniestro de la Hispana Nederlando Flag of the Low Countries.svg
Regado 17931794
Antaŭulo Arkidukino Maria Kristina
Sekvanto ofico malaperis
Alta Majstro de la Germana Ordeno Teutonic GM Arms.svg
Regado 1801-1804
Antaŭulo Arkiduko Maksimiliano Francisko
Sekvanto Arkiduko Antono Viktoro
[#] Fonto: Vikidatumoj
v  d  r
Information icon.svg

Arkiduko Karlo de Aŭstrio, Duko de Teschen (germane Erzherzog Carl Ludwig Johann Joseph Laurentius von Österreich, Herzog von Teschen; naskiĝis la 5-an de septembro 1771, mortis la 30-an de aprilo 1847) estis Aŭstra kampo-marŝalo, nome la tria filo de la imperiestro Leopoldo la 2-a kaj de lia edzino, María Luisa de Borbón. Li estis ankaŭ la pli juna frato de Francisko la 2-a. Spite esti epilepsia, Karlo atingis respekton kiel komandanto kaj kiel reformisto de la Aŭstria armeo. Li estis konsiderata unu el la plej famaj oponantoj de Napoleono Bonaparte.[1]

Li ekis sian karieron luktante kontraŭ la revoluciaj armeoj de Francio. Frue en la militoj de la Unua Koalicio, li vidis venkon en Neerwinden en 1793, antaŭ esti venkita en Wattignies en 1793 kaj en Fleurus en 1794. En 1796, kiel ĉefo de ĉiuj Aŭstriaj fortoj en la Rejno, Karlo venkis super Jean-Baptiste Jourdan ĉe Amberg kaj Würzburg, kaj poste venkis ĉe Emmendingen kio devigis Jean Victor Marie Moreau retiriĝi tra la Rejno. Post tiuj venkoj estis aliaj ĉe Zuriko, Ostrach, Stockach, kaj Messkirch en 1799. Li reformis la armeojn de Aŭstrio por adopti la principon de armita lando; en 1809, li iris al la Milito de la Kvina Koalicio kaj okazigis la unuan malvenkon al Napoleono en Aspern-Essling, antaŭ suferi malvenkon en la sangelverŝa Batalo de Wagram. Post Wagram, Karlo ne vidis pli gravan agon en la Napoleonaj Militoj.

Kiel milita stratego, kelkaj historiistoj komparas lin al la Duko de Wellington, konservema, prudenta, kaj kompetenta. Karlo estis studobjekto laŭ kontrastoj. Kiel praktikanto, li estis senmakula plenumante komplikon kaj riskajn manovrojn de trupojn en la ardo de la batalo, atinganta brilajn venkojn en la antaŭaĵo de preskaŭ certa malvenko. Kvankam, kiel teoriulo, lia dediĉo al la tereno kaj al la prudento kondukis lian samtempulo, Carl von Clausewitz, al kritiko de rigideco kaj aliro al la geografia strategio. Tiele, li restis inter la panteono de herooj de Aŭstrio de la Francaj Revoluciaj kaj Napoleonaj militoj.

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Eugene Tarle, Napoleon.

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

  • Rothenberg, Gunther E. Napoleon's Great Adversary: Archduke Charles and the Austrian Army, 1792-1814. Staplehurst: Spellmount, 1995. ISBN 1873376405

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]