Armenoj en Libano

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Armenio verde kaj Libano oranĝkolore en regiona mapo
Renkontiĝo de libanaj armenoj kun la katolikoso Aramo la 1-a.

La libanaj armenoj (armene: Լիբանանահայեր, la araba: أرمن لبنان‎ ) estas libanaj civitanoj el armena deveno. Ekzistis armena ĉeesto en Libano dum jarcentoj. Tamen, ne ekzistis censo dum kelkaj jardekoj, ĉar la ekvilibro inter kristanoj kaj islamanoj estis ŝanĝiĝema temo, sed nuntempe oni taksas ke ĉirkaŭ 150,000 armenoj vivas en Libano, aŭ ĉirkaŭ 4% de la tuta loĝantaro. Antaŭ la Libana enlanda milito, la nombro estis pli alta, sed la komunumo perdis parton de sia loĝantaro pro elmigrado[1].

Historio[redakti | redakti fonton]

Armena Katolika Patriarkejo en Bzoummar

La armenoj unuafoje havis kontaktojn kun Libano kiam Tigranes la Granda konkeris Fenicion disde la selĝukoj kaj faris ĝin parto de lia mallongdaŭra armena imperio. Kiam la Romia Imperio establis ĝian regulon sur Armenion kaj Libanon, kelkaj romiaj trupoj el armena origino iris tien plenumi iliajn devontigojn kiel romianoj. Post la kristaniĝo de Armenio en 301, armenaj pilgrimantoj establis kontakton kun Libano kaj ĝiaj homoj ĉe la vojo al Jerusalemo; kelkaj el kiuj eĉ ekloĝis tie[2].

La katolikaj armenoj, kiuj fuĝis al Libano en la lastaj jaroj de la 17-a jarcento, povas menciidas precipe pro la establado de la unua daŭra armena komunumo en la lando. La maronitoj plue reagis al la nomo de la armenoj en 1742, kiam ili propetis al Vatikano por gajni papan agnoskon por la patriarko de la armenaj katolikoj. En 1749, la Armena Katolika Eklezio konstruis monaĥejon en Bzoummar, kie estas kultata la bildo de Nia Sinjorino de Bzommar. La armena katolika monaĥejo nun estas agnoskita kiel la plej malnova ekzistanta armena monaĥejo en Libano. Apud ĝi estis konstruita la patriarka sidejo por la tuta Armena Katolika Eklezio[3].

En 1890 la Hamidaj masakroj produktis fluon de armenaj rifuĝintoj en Libanon[4] .

Armenoj en Libano 1915-1975[redakti | redakti fonton]

La armena ĉeesto en Libano dum la otomana periodo estis minimuma; tamen estis granda enfluo de armenoj post la Armena genocido de 1915. Aliaj armenoj enloĝis la areon de Karantina (laŭvorte "Kvaranteno", havenflanka distrikto en la libana ĉefurbo Bejruto). Poste, prospera armena komunumo formiĝis en la najbara distrikto Bourj Hammoud. En 1939, post kiam la francoj cedis la sirian teritorion de Aleksandreto al Turkio, armenoj kaj aliaj kristanoj de la areo moviĝis al la Bekaa Valo. La armenoj grupiĝis en Anjar, kie komunumo ekzistas ĝis nun. Kelkaj el ĉi tiuj armenaj rifuĝintoj estis aranĝitaj de la francaj mandataj aŭtoritatoj en tendaroj en la sudo de Libano: la tendaroj El Buss kaj Raŝidieh en Tiro poste funkciis kiel setlejo por palestinaj rifuĝintoj . Antaŭ 1975, Bejruto estis flora centro de armena kulturo kun varia amaskomunikila produktado, kiu estis eksportita al la armena diasporo[5].

Armenoj en Libano (1975 - Nuntempo)[redakti | redakti fonton]

Armena katedralo en Bejruto.

Dum la Libana Enlanda Milito, armenoj, grupigitaj en Bourj Hammoud kaj Anjar, estis konataj pro sia neŭtraleco en la civita milito. Kaj dum la malsekureco kaj ekonomia dislokigo de la milito kaŭzis al libanaj armenoj perdi multon el ĝia komunumo pro elmigrado, la distingaj trajtoj kaj multnombraj sukcesoj de la komunumo ankoraŭ restas.

Estas tri elstaraj armenaj politikaj partioj en Libano: la Armena Revolucia Federacio (ankaŭ Daŝnako aŭ Taŝnag), Socialdemokrata Hunĉakia Partio (Hunĉag) kaj Armena Liberala Demokratia Partio (Ramgavar-Partio). Ili ludas gravan influon en ĉiuj aspektoj de armena vivo. Dum la enlanda milito batalemaj organizoj, kiel ASALA, ekaktivis en Libano, kaj uzis ĝin kiel lanĉejon por siaj operacoj. ASALA estis fondita en 1975 en Bejruto, dum la Libana interna milito fare de Hagop Hagopjan, pastoro James Karnusjan kaj Kevork Aĵemjan, eminenta nuntempa verkisto, kun la helpo de simpatiantaj palestinanoj[6].

Pli ol 150 000 libanaj armenoj havas politikan reprezentadon per 6 sidlokoj en la libana parlamento, krom unu ministeria pozicio. Libano estis unu el la unuaj nacioj de la regiono kaj la unua membro de la Araba Ligo, kiu agnoskis la Armenan Genocidon. La armena bloko de la libana parlamento prezentis rezolucion, petante la memorfeston de la datreveno de la armena genocido; la leĝdona periodo unuanime aprobis la rezolucion la 4-an de aprilo 1997[7]. En majo 2000, la libana parlamento aprobis rezolucion alvokantan al memorfesto de la 82-a datreveno de la genocido kaj alvokis ĉiujn libanajn civitanojn unuiĝi kun la armena popolo ĉiun 24an de aprilo por memori ĝin[8].

La 4-an de aŭgusto 2020, dum la eksplodoj de Bejruto, 15 armenoj estis mortigitaj, pli ol 250 vunditaj, la armena katolikosejo en Antelias suferis grandajn materialajn damaĝojn, armenaj preĝejoj kaj la konstruaĵo de Haigazian-universitato estis damaĝitaj.

Armenaj kvartaloj[redakti | redakti fonton]

Bourj Hammoud estas kvartalo kun armena plimulto.

Armenoj loĝas en multaj partoj de Libano. Historie la plej multaj armenoj loĝis en Bejruto kaj distrikto Matn kaj Anjar en la regiono Bekaa. De Bejruto mem oni povas mencii pli grandan Aŝrafieh: Hadjen, Khalil Badawi, Karm el Zejtun (Հայաշէն), Rmeil, Gemmayze, Mar Mikhael, Sursock, kaj Geitaui. Armenoj havis fortan ĉeeston ankaŭ en aliaj Bejrutaj regionoj kiel Khandaq Ghamik, Zuqaq al-Blat, Zarif, Bab Idris, Sanayeh (Kantari), Clemenceau kaj Hamra, inter aliaj. Dum la interna milito multaj el ĉi tiuj armenoj elmigris aŭ fuĝis al pli sekuraj regionoj en Libano. De la Bejruta antaŭurbo, ekzistas grandaj koncentriĝoj en Matn-distrikto, precipe Bourj Hammoud, Dora-Amanos, Fanar, Rawda, Jdeide, Zalka, Jal El Dib, Antelias, Mezher (Dzaghgatzor), Naccash, Dbayeh, Awkar kaj en la regionoj situantaj ekde Antelias ĝis Bikfaya. Norde, estas pliaj armenaj loĝantaroj disigitaj en Jounieh, Biblos kaj Tripolo (precipe la regiono Mina). Anjar estas loko kie armenaj loĝantoj superregas[9].

Estas armenaj religiaj centroj en Antelias kaj Bikfaya (Armena Apostola Eklezio) kaj Bejruto kaj Bzommar (Armena Katolika Eklezio). Estas armena orfejo en historiaj lokoj en Biblos.

En la Bekaa regiono estas armenoj loĝantaj en Zahlé kaj precipe Anjar[10].

Bourj Hammoud[redakti | redakti fonton]

Preĝejo Sankta Vardan en Bourj Hammoud

Bourj Hammoud (armene : Պուրճ Համուտ , arabe: برج حموﺪ) estas antaŭurbo en orienta Bejruto, Libano en la distrikto Metn. La antaŭurbo estas tre loĝata de armenoj, ĉar ĝi ekloĝis plej multaj postvivantoj de la armena genocido. Bourj Hammoud estas laborista regiono kaj estas unu el la plej dense loĝataj urboj en Mezoriento. Ĝi estas dividita en sep ĉefajn regionojn, nome Dora, Sader, Nahr Beirut, Anbari, Mar Doumet, Naba'a kaj Gheilan. Ĝi estas foje nomata "Malgranda Armenio". Bourj Hamoud havas plimultan armenan loĝantaron sed ankaŭ havas rimarkindan nombron de aliaj libanaj kristanoj, konsiderinda ŝijaisma islama loĝantaro, kurda loĝantaro, kaj pluraj palestinaj rifuĝintoj kaj novaj kristanaj rifuĝintoj el Irako. Plej multaj stratoj en Bourj Hammoud estas nomataj laŭ diversaj armenaj urboj kiel Erevano, montoj kiel Aragaco kaj riveroj kiel Araks. Multaj stratoj ankaŭ nomiĝas laŭ urboj kaj regionoj en nuntempa Turkio, kiuj estis tre loĝataj de armenoj kiel Kilikio, Maraŝ, Siso, Adana, ktp.

Politiko[redakti | redakti fonton]

La Armena Revolucia Federacio posedas tri sidlokojn en la Libana parlamento.

Laŭ la tradicia libana konfesia reprezentantaro en la libana parlamento, certa nombro da sidlokoj estis rezervita por armenaj kandidatoj laŭ ilia konfeso. La libanaj-armenoj estas reprezentitaj en la 128-sidloka libana parlamento kun 6 garantiitaj sidlokoj (5 armenaj ortodoksaj kaj 1 armena katolika) jene[11]:

  • 3 armenaj ortodoksaj kaj 1 armena katolika sidloko en la elektodistrikto Beirut I
  • 1 armena ortodoksa sidloko en la distrikto Matn
  • 1 armena ortodoksa sidloko en distrikto Zahle

Ĉar multaj protestantoj en Libano estas etnaj armenoj, la sola parlamenta fendo por evangelia (protestanta) komunumo estis kelkfoje plenigita de armeno, estante entute 7 armenaj deputitoj en la libana parlamento. Libanaj armenoj estis reprezentitaj en registaro de almenaŭ unu registara ministro en la formadoj de libanaj registaroj. Kaze de pli grandaj registaroj (kun 24 ministroj aŭ pli) la armenoj ricevas tradicie du registarajn ministeriajn postenojn. Libanaj-armenoj ankaŭ havas sian kvoton en pintnivelaj publikaj postenoj[12].

Male al la maronita eklezio kaj aliaj religiaj grupoj en Libano, la Armena Apostola Eklezio ne estas propra politika aktoro. Armenoj tamen ĝuas politikan reprezentadon en la multprofesia registaro de Libano Ekde la malvarma milito, la Armena Apostola Eklezio partoprenis politikon kiel anstataŭanto de la ekstremnaciisma partio Daŝnako[13][14][15].

Eduko[redakti | redakti fonton]

Logoo de la armena universitato en Libano.

En Libano troviĝas la ununura armena universitato en la armena diasporo (ekster Armenio) nomita Universitato Haigazjan (HU) unu el la plej prestiĝaj akademiaj institucioj de Bejruto. Fondita en 1955, Haigazjan estas armena institucio pri liberalaj artoj, kiu uzas la anglan kiel la ĉefan instrulingvon[16].

La plej multaj lernejoj estas administritaj fare de ekleziaj organizoj de la tri armenaj kristanaj eklezioj (apostola, katolika kaj evangelia). Aliaj estas prizorgitaj fare de kulturaj unuiĝoj kiel Hamazkajin[17].

  • Armena Evangelia Kolegio (Bejruto)
  • Armena Evangelia Centra Mezlernejo (Aŝrafieh, Bejruto)
  • Armena Evangelia Ŝamljan Tatigjan Mezlernejo (Bourj Hamoud)
  • Jeghiŝe Manukjan Kolegio (Debbayeh)
  • Hamazkajin Melankton kaj Haig Arslanjan Ĝemaran Lernejo (Mezher)
  • Unuiĝinta Armena Kolegio (Bourj Hammoud)
  • Mesropjan Kolegio (Bourj Hammoud)

Amaskomunikiloj[redakti | redakti fonton]

Aztag, 1985.

Libanaj armenoj evoluigis aktivan intereson pri konstrua de aŭdvidaj butikoj. Libanaj armenoj estis fervoraj en establado de gazetoj ekde la 1920-aj jaroj kiam ili establis ilin en Libano. "Pyunik" estis la pionirogazeto (anstataŭita per Aztag en 1927)[18].

Gazetaro[redakti | redakti fonton]

Ekzistas tri armenaj ĉiutagaj gazetoj publikigitaj en Bejruto, ĉiuj porparolantoj de la tradiciaj armenaj partioj (Tashnag, Hunchag kaj Ramgavar).

  • Aztag parolas nome de Daŝnako - Tashnag kaj estis establita en 1927
  • Ararad publikigita de Hunĉako
  • Zartonk publikigita de Ramgavar kaj estis establita en 1937.

El la malaperintaj armenaj politikaj gazetoj krom "Pyunik" en la 1920-aj jaroj, oni devus mencii la sendependan ne-partiecan gazeton "Ayk" (post jardekoj de publikigado en la armena, kiun la licencoposedanto Lucie Tosbat vendis al "Lunda Mateno" Publishing Group kaj "Ayk" komencis publikigi kiel anglalingva gazeto renomita "Ike". La armenoj eldonistoj de la gazeto Dikran kaj Lucie Tosbat ankaŭ publikigis en la franca "Le Soir".

Speciala mencio ankaŭ devus esti la armena maldekstrema ĉiutaga gazeto "Joghovourti Tsayn" (Voĉo de la homoj).

Libano konservis ĝenerale en forta tradicio en periodaĵoj kaj ĉiusemajnaj gazetoj en la armena lingvo, tiel ke evidente ne eblas mencii ĉiujn. Sed el la rimarkindaj long-aktualaj publikaĵoj, speciala mencio povus esti:

  • "Hasg", oficiala publikigaĵo de la Armena Patriarkato de Sizo (armena apostola)
  • "Avedik", oficiala publikigaĵo de laKatolika Armena Eklezio
  • "Yeridasart Hayouhi" (literatura periodaĵo dediĉita al virinoj).
  • "Nek gyank" (Nova Vivo) la vivstil-gazeto/revuo
  • "Gantch", la armena komunisma ĉiusemajna gazeto
  • "Khosnag", Armena Ĝenerala Bonintenca Unio) (AGBU)
  • "Pakin" literatura kultura publikigaĵo
  • "Shirak" literatura kultura publikigaĵo
  • "Nayiri" literatura publikigaĵo
  • "Spurk" literatura kaj kultura publikigaĵo
  • "Massis" armena katolika publikigaĵo
  • "Badanegan Artsakank" armena evangelia publikigaĵo
  • La sportoj de "Marzig" Homenetmen ĉiumonate
  • "Tidag" socia vivstilorevuo
  • "Haigazian Armenological Review", ĉiujara publikigaĵo de Haigazian University

Kulturo[redakti | redakti fonton]

Muziko[redakti | redakti fonton]

Anatolia kaj kef-muziko estis fonto de diskutado pro la komuna otomana pasinteco, kiun ili reprezentis en la post-genocida epoko. Kombinaĵo de faktoroj en Libano, inkluzive de politika sendependeco kaj la forto de diversaj armenaj institucioj, kreis kondiĉojn, kiuj permesis la pliiĝon de armena naciismo, simila al la turka naciismo, kiu aperis en la Otomana Imperio en la jaroj antaŭ la Armena genocido en 1915. Muziko en la libana diasporo fariĝis alia rimedo por disigi "nin" kaj "ilin", sed ankaŭ disponigis spacon, kie libanaj armenoj povus ligi kun koncepto de "hejmo" anstataŭ la otomana pasinteco kaj sovetia estanteco[19].

Komunumaj ĥoroj, kiuj formiĝis en Libano dum la 1930-aj jaroj, gvidataj de iamaj studentoj de Komitas, utiligis la bildojn de Komitas kiel la sanktulon kaj martiron de armena muziko. Ĉi tiuj ĥoroj pruvis esti kritikaj en la disvolviĝo de kolektiva identeco inter libanaj armenoj. Laŭ Sylvia Angelique Alajaji, profesoro pri muziko, kiu studis muzikon en la armena diasporo, "laŭ laŭvorta kaj simbola senco, la kantoj kantitaj de la ĥoroj artikis hejme kaj artikis apartenon."

Armena pop-muziko prosperis en Libano dum la 1970-aj jaroj, ĝis la eksplodo de la Libana interna milito. Multaj artistoj fuĝis de Libano dum tiuj jaroj inkluzive de popkantisto Adiss Harmandjan kaj klasika soprano kantisto Arpine Pehlivanjan. Kantoj estis publikigitaj pri la milito inkluzive unu de Manuel Menengiĉjan kun la kantoteksto "Fratoj turnitaj en leonojn unu kontraŭ la alia / Disŝirante vian koron, Libano"[20][21].

Teatro[redakti | redakti fonton]

Vahram Papazjan en armena stampilo de 2013
Memortabulo de Vahram Papazjan, en tombejo de Erevano

Kiel aliaj kulturaj institucioj de la libana armena komunumo, la armena teatro suferis dum la jaroj de la libana interna milito. Multaj eminentuloj decidis forlasi Libanon; Berge Fazljan, fondinto de la grupo Vahram Papazjan, estis inter tiuj, kiuj fuĝis dum la milita perforto. Kvankam teatro spertis malkreskon dum la militaj jaroj, ĝi ne tute malaperis; la trupoj, kiuj restis en Libano, povis produkti teatraĵojn, kiuj plenigis la du teatrojn de Bourj Hammoud.

Fazljan estas konsiderata unu el la plej gravaj figuroj en libana teatro; liaj teatraj projektoj estis pritraktataj en la tiamaj armenaj, arabaj kaj franclingvaj gazetoj. Fazljan naskiĝis en Istanbulo en 1926; post sia edukado en Turkio kaj reĝisorado de kelkaj teatraĵoj, amika kolego konsilis lin serĉi sian riĉaĵon ekster Turkio, petegante al Fazljan "neniam forlasi la teatron", sed ankaŭ memorigante al li, ke armeno ne probable havos ĉefan rolon en Turkio. Fazljan forlasis Istanbulon en 1951 kaj ekloĝis en Bejruto kie li fondis la teatran grupon Nor Bem ("Nova scenejo") en 1956, Vahram Papazjan en 1959, kaj Azat Bem ("Libera scenejo") en 1971.

Libano havis nur unu teatra trupo en Bejruto antaŭ Fazljan la kreo de la trupo Vahram Papazjan kaj kiu estis de la societo de Hamazkajin. Ipegian, kiu ekloĝis en Bejruto en 1930, estis unu el la fondintoj de Hamazkajin. Hamazkajin estis la kultura branĉo de Armena Revolucia Federacio (ARF) aŭ Daŝnak, politika partio. La Teatrunuiĝo Hamazkajin, kiun Ipegian fondis en 1941, prezentis teatraĵojn kreitajn de armenaj verkistoj kiel Levon Ŝant kaj Papken Papazjan. Ilia memdeklarita misio estis "restarigi kaj disvastigi la teatran arton en la diasporo". Ĉi tio inkluzivis plibonigi "edukan rolon de armena teatro en la konservado de nacia identeco".

Fazljan mem estis maldekstrulo kaj lia trupo estis rilata al la Ĝenerala Armena Bonfara Unio (AGBU), dum la trupo de Ipegian estis rilata al Hamazkajin kaj la Armena Revolucia Federacio (ARF). Estis rivaleco inter la du grupoj. Antaŭ la grupo de Fazljan la nuraj teatraĵoj haveblaj estis partiaj teatraĵoj prezentitaj de membroj de la ARF kaj iliaj simpatiantoj, kiuj koncertis en la teatraĵoj Hamazkajin. Aliflanke, la trupo Vahram Papazjan de Fazljan prezentis diversajn teatraĵojn, kiuj inkluzivis okcidentajn armenajn, orient-armenajn kaj eĉ ne-armenajn teatraĵojn[22] The final issue of The Young Armenian Women was published in 1968.[23].

Virinoj[redakti | redakti fonton]

En 1932 Siran Seza, liban-armena verkisto, komencis eldoni la unuan feminisman literaturan recenzon por virinoj en Libano nomatan La Juna Armena Virino (Երիտասարդ Հայուհի , Jeritasard Hajuhi). Seza naskiĝis en Konstantinopolo (nuntempe Istanbulo) en 1903. Seza tradukis la verkon de Goethe La suferoj de la juna Werther en la armena kiam ŝi estis 15jaraĝa; ŝia talento estis rekonita de armenaj poetoj de la epoko, kiel Vahan Tekejan, kio kaŭzis publikigon de ŝia verko en tiutempaj literaturaj ĵurnaloj. La lasta numero de La Juna Armena Virino estis publikigita en 1968[24] .

La armena komunumo en Libano disvolvis edukajn instituciojn kaj organizojn por trakti aferojn kiel malriĉeco, kiuj estis pligravigitaj de la perforta konflikto kaj krizo en Libano. La fokuso de ĉi tiuj institucioj estis sur la rolo de virinoj kiel patrinoj, kio ne maloftas en militaj tempoj aŭ perfortaj konfliktoj. Ili klopodis havi armenajn infanojn ligitaj al la komunumo ofertante kulturajn agadojn kiel tradicia armena danco kaj muziko. La tri ĉefaj armenaj eklezioj prizorgis privatajn armenajn lernejojn por la infanoj; eĉ la plej malriĉaj armenaj familioj provis enskribi siajn infanojn en privatajn armenajn lernejojn kaj ili ofte bezonis helpon de NRO por pagi la lernolibrojn[25].

La vivo en la armena komunumo de Bourj Hammoud estis plejparte realigita laŭ sekso. Ne-armenaj viroj, eĉ tiuj kiuj geedziĝis kun armenaj virinoj, malofte havis signifan influon en la sociaj retoj de la komunumo. Ekzemple, aliro al la solaj malriĉaj loĝejoj por armenoj estis regata de aro de "neoficialaj reguloj"; praktike tio signifis, ke armenaj viroj edziĝintaj al ne-armenaj virinoj povus lui aŭ aĉeti loĝejon en la projekto pri loĝado, sed armenaj virinoj edziĝintaj al ne-armenaj viroj renkontus gravajn obstaklojn por certigi ĉi tiun tipon de loĝejoj.

Ekonomio[redakti | redakti fonton]

Armen-usona historiisto Richard G. Hovannisian priskribis tion, kion li nomas la "ekonomia vigleco" de la armena komunumo en Libano laŭ la centoj da armenaj posedataj butikoj en Bejruto. La komerca kvartalo de la urbo fermiĝas la 24-an de aprilo, je la datreveno de la armena genocido.

En la jaroj post la dua mondmilito, inter 1946 kaj 1948, Sovetunio subtenis kampanjon por repatriigo de armenoj kiuj loĝis en la diasporo reveni kaj ekloĝi en soveta Armenio. En Bejruto, kiu havis relative grandan armenan komunumon, la repatriiga kampanjo influis la ekonomion kaj malstabiligis la komunumon. Ĉar armenoj elmigris de Bejruto, domvaloroj malŝveliĝis kaj araboj kun pli malaltaj enspezoj (kelkaj el ili ŝijaistoj) komencis translokiĝi en la armenajn kvartalojn de la urbo. Hovannisian skribis, ke "Ĉi tiu nebonvena enfiltriĝo de kulture malpli evoluintaj kaj rapide multiĝantaj islamaj elementoj estas priplorita de la tuŝitaj armenoj dum kvarono de jarcento."

Radio[redakti | redakti fonton]

La libana ŝtatradio tre frue elsendis ĉiutage en la armena tra ĝia dua kanalo (plejparte por franca kaj angla lingvoj). Tiu programado daŭras en Radio Libano.

Dum la interna milito, la libanaj armenoj establis bonegan nombron da senlicencaj radiostacioj (ne-halto dum 24 horoj tage). La pioniro estis la populara radiostacio "Radio-Paradizo" kaj poste "Vana Tsayn" (Voĉo de Van). Tamen kie la libana parlamento realigas leĝojn organizantajn la sendondojn, ĉiujn la unlicenced stacioj (laŭ la aliaj libanaj stacioj) devis fermiĝi.

Ili estis anstataŭigitaj per du funkciigante kaj plene licenced radiostacioj funkciigantaj en armena en Libano laŭ la novaj elsendoleĝoj - "Voĉo de Van" kaj "Radio Sevan".

Televido[redakti | redakti fonton]

Libanaj privataj stacioj kaj ŝtata Tele-Liban foje dediĉis televidprogramadon en armena dum iaj okazoj.

Dum la libana interna milito, armena televidstacio kiel "Paradise Television" kunlaboris kun "Radio-Paradizo", estis establita per elsendoturo en Bourj Hammoud. Sed "Televido Paradizo" armena televidstacio devis fermiĝi post kiam ĝi ne ricevis dissendado-licencon laŭ la novaj leĝoj. Tamen Al Mustaqbal Televidon (ankaŭ konata kiel Televido Futuro) kaj OTV dissendas ĉiutagan teleĵurnalon kaj komentojn en armena lingvo.

Religio[redakti | redakti fonton]

La katedralo Sankta Gregorio la Iluminanto (1940) en Antelias
Preĝejo Sankta Nŝan fronte de Grand Serail

Oficiale estas tri armenaj konfesioj agnoskitaj de la registaro. La armenoj havas armenan ortodoksan, armenan katolikan aŭ armenan evangelian menciitan en siaj identigiloj, en la nominala kampo. Iafoje tamen ekzistas variaĵoj precipe en la kazo de la armenaj evangeliistoj, foje registritaj kiel nur evangeliistoj aŭ protestantoj sen mencio de la armena etna aparteno. Estas ankaŭ iuj armenaj katolikoj, kiuj estas registritaj sub la latina rito, kelkfoje armena latino.

Apostolaj armenoj[redakti | redakti fonton]

La Sankta Seĝo de Kilikio situas en Antelias (norda antaŭurbo de Bejruto). Ĝi translokiĝis tie en 1930 de Siso (historia Kilikio, nun en Turkio) post la Armena genocido. Kune kun la Patrina Seĝo de Sankta Eĉmiadzin situanta en Armenio, ĝi estas unu el la du sidejoj de la Armena Apostola Eklezio (la nacia eklezio de la armenoj). La Katolikoso, la estro de la Sankta Seĝo de Kilikio, havas sian someran loĝejon en Bikfaja en la distrikto Matn ankaŭ norde de Bejruto. La seminario de la Armena Apostola Eklezio ankaŭ estas surloke ĉe Bikfaja. La aferoj de la libana armen-apostola loĝantaro tamen estas administrataj de sendependa korpo, la Armena Prelato de Libano kun sia propra armena Primato de Libano episkopo Ŝahe Panosjan kiel estro.

La armenaj apostolaj preĝejoj en Libano inkluzivas:

  • La Patrina Katedralo Sankta Gregorio la Iluminanto kiu funkcias kiel la katedralo por la Sankta Seĝo de Kilikio, komplekso kiu enhavas ankaŭ memoran kapelon dediĉitan al la viktimoj de la Armena genocido, armenan bibliotekon, presejojn, armenan muzeon kaj "Veharan", loĝejon de la katolikoso de Kilikio kaj lokojn por la pastraro.
  • Preĝejo Sankta Nŝan kiu funkcias kiel la preĝejo de la ĉefepiskopejo de la Armena Apostola Eklezio de Libano kaj ĉefsidejo de la Armena Primaso de Libano.
  • Preĝejo Sankta Jakobo (Jetawi, Achrafieh, Bejruto)
  • Sankta Georgo, Armena Apostola Eklezio (Hadjin, Mar Mikhael, Bejruto)
  • Armena Apostola Preĝejo de la Ĉieliro (Khalil Badaoui, Bejruto)
  • Armena Apostola Preĝejo de la Ĉieliro (Jounieh, Kesrouan, Libano)
  • Kvardek Martiroj, Armena Apostola Eklezio (Maraŝ, Bourj Hammoud)
  • Sankta Dipatrino, Armena Apostola Eklezio (Adana, Bourj Hammoud)
  • Preĝejo Sankta Vardan (Tiro, Bourj Hammoud)
  • Preĝejo Sankta Sarkis (Sis, Bourj Hammoud)
  • Preĝejo Sankta Paŭlo (Anjar, Beqaa, Libano)
  • Preĝejo Sankta Pentekosto (Tripolo, Norda Libano)
  • Sankta Dipatrino - komplekso, kiu inkluzivas ankaŭ la monaĥejon Zarehjan Tebrevank (ambaŭ en Bikfaja, Metn) kaj la memorstatuon de la Armena Genocido.

Katolikaj armenoj[redakti | redakti fonton]

Armena Katolika Eklezio, havas sian patriarkejon en la libana ĉefurbo Bejruto, kaj reprezentas armenajn katolikojn tra la mondo. Armena Katolika Eklezio ankaŭ havas sian someran loĝejon kaj monaĥejon en Bzoummar, Libano.

Armenaj katolikaj preĝejoj inkluzivas:

  • Katedralo Sankta Elija kaj Gregorio la Iluminanto, (Placo Debbas, Bejruto)
  • Preĝejo de la Anunciacio (Achrafieh, Jetawi, Bejruto) - ankaŭ servanta kiel preĝejo por la Armena Katolika Patriarka Eparkio.
  • Preĝejo kaj monaĥejo de Bzoummar (Bzommar, Libano)
  • Preĝejo Sankta Savanto (Bourj Hammoud)
  • Sankta Kruco (Zalka)
  • Nia Sinjorino de Fatima (Hoch el Zaraani, Zahle, Bekaa)
  • Nia Sinjorino de la Rozario (Anjar, Bekaa)

Evangeliaj armenoj[redakti | redakti fonton]

Armena Evangelia Eklezio, kies ĉefsidejo estas en Aŝrafieh. La aferoj de la libana evangelia komunumo estas administrataj de la Unio de la Armenaj Evangeliaj Eklezioj en Proksima Oriento.

Gravaj armenaj evangeliaj preĝejoj:

  • Unua Armena Evangelia Preĝejo (Kantari, Bejruto)
  • Armena Evangelia Preĝejo (Achrafieh, Bejruto)
  • Armena Evangelia Preĝejo (Nor Marash, Bourj Hammoud)
  • Armena Evangelia Preĝejo (Amanos, Bourj Hammoud)
  • Preĝejo Fratoj de Armena Evangelia Eklezio (Mar Mikhael, Bejruto)
  • Armena Evangelia Preĝejo (Anjar, Beqaa)

La Armena Evangelia Eklezio havas 5 aktivajn junularajn grupojn nomitajn "Ĉanic", kiuj estas parto de la Monda Kristana Klopoda Unio. Tendaroj por infanoj, adoleskantoj kaj ĉanicoj; virinaj konferencoj, preĝejaj retiriĝoj kaj edukaj programoj okazas ĉe "KCHAG", kiu situas tuj ekster Bejruto en Mansouriyeh, Distrikto Matn. Ekzistas ankaŭ kelkaj "Frataj" preĝejoj de evangelia orientiĝo.

Monumentoj[redakti | redakti fonton]

La memorejo de la Armena Genocido (1965) en Bikfaja

Monumento pri Armena Genocido[redakti | redakti fonton]

Bikfaja estas hejmo de memortabulo kaj monumenta skulptaĵo, honorantaj la viktimojn de la Armena genocido en 1915. Projektita de Zaven Ĥedeŝjan kaj renovigita de Hovsep Ĥaĉerjan en 1993, la subĉiela memstara skulptaĵo ripozas ĉe supro de monteto situanta sur la tereno de la somera retiriĝo de la Katolika Kilikio.

La skulptaĵo estas bronza abstrakta figuro de virino staranta kun manoj malfermitaj al la ĉielo. Plakedo kun arabaj kaj armenaj surskriboj tekstas:

Ĉi tiu monumento, memorfestanta la 50-jaran datrevenon de la armena genocido, estis starigita kun la kunlaboro de la tuta armena komunumo en Libano, por festi la renaskiĝon de la armena nacio kaj esprimi dankemon al nia lando, Libano - la 24-an de aprilo 1969

Membroj de la armena komunumo de Libano vizitas la monumenton la 24-an de aprilo ĉiun duan jaron. La pilgrimadoj estas alternitaj kun la memorkapelo ĉe la armena katoliksejo en Antelias.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. (1974) “The Ebb and Flow of the Armenian Minority in the Arab Middle East”, Middle East Journal 28 (1), p. 19–32. 
  2. The Armenians of Lebanon, by S. Varjabedian, Beirut, 1951, p. 5-8
  3. Lebanese Armenians; A Distingtive Community in the Armenian Diaspora and in Lebanese Society, by Scott Abramson, p. 213
  4. Lebanese Armenians; A Distingtive Community in the Armenian Diaspora and in Lebanese Society, by Scott Abramson, p. 213
  5. Gorup 194.
  6. Lebanese Armenians; A Distingtive Community in the Armenian Diaspora and in Lebanese Society, by Scott Abramson, p. 213
  7. Lebanon Recognizes the Armenian Genocide
  8. "Kevork Ajemian, Prominent Contemporary Writer and Surviving Member of Triumvirate Which Founded ASALA, Dies in Beirut, Lebanon", Armenian Reporter, 1999-02-01
  9. "Political Interest Groups", Turkey: A Country Study ed. Helen Chapin Metz. Washington, D.C.: The Federal Research Division of the Library of Congress, 283, 354–355 Ŝablono:Oclc
  10. How The Lebanese-Armenian Community Thrived Over Decades, by Hussein Yassine, July 2020
  11. How The Lebanese-Armenian Community Thrived Over Decades, by Hussein Yassine, July 2020
  12. Another Armenian dies in Beirut blast, News.am
  13. At least three Armenians killed in deadly Beirut blasts, Panarmenian.net
  14. Armenian Catholicosate damaged in Beirut explosion, Public Radio of Armenia, 05.08.20
  15. Լիբանանի հայ համայնքի ներկայացուցիչ. Բեյրութի պայթյունի հետեւանքով փլուզումների մասշտաբներն աննախադեպ են, News.am, 07.08.2020
  16. The cultural cradle for Lebanon's Armenians. Alirita 2018-11-21.
  17. Agadjanian, Alexander. (2016-04-15) Armenian Christianity Today: Identity Politics and Popular Practice. Routledge. ISBN 978-1-317-17856-9.
  18. Alajaji, Sylvia Angelique. (2015) “BEIRUT: 1932–1958”, Sylvia Angelique Alajaji: Music and the Armenian Diaspora, Searching for Home in Exile. Indiana University Press, p. 82–106. ISBN 978-0-253-01755-0.
  19. Migliorino, Nicola. (2008) (Re)constructing Armenia in Lebanon and Syria: Ethno-cultural Diversity and the State in the Aftermath of a Refugee Crisis. Berghahn Books, p. 125–167. ISBN 978-1-84545-352-7.
  20. Kasbar Ipegian Theater Company. Hamazkayin (2013-12-03). Alirita 2018-11-21.
  21. Tribute: Actor and Director Fazlian Played Important Role in Armenian and Lebanese Theater. The Armenian Mirror-Spectator (2016-02-25). Alirita 2018-11-21.
  22. (1994) “Al-Raida” (65–75). 
  23. Rowe, Victoria. (2003) A History of Armenian Women's Writing, 1880-1922. Cambridge Scholars Press. ISBN 978-1-904303-23-7.
  24. . The Child of a Refugee. The Armenian Weekly (2014-07-25). Alirita 2018-11-21.
  25. Nucho, Joanne Randa. (2016-11-22) Everyday Sectarianism in Urban Lebanon: Infrastructures, Public Services, and Power. Princeton University Press, p. 75–78. ISBN 978-1-4008-8300-4.