Kosmoso

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Vikipedio:Kiel legi la taksonomionKiel legi la taksonomion
Kosmoso
Schmuckkörbchen mit Biene.jpg
Biologia klasado
Regno: Plantoj Plantae
Divizio: Angiospermoj Magnoliophyta
Klaso: Dukotiledonuloj dicotyledones
Ordo: Asteraloj Asterales
Familio: Asteracoj Asteraceae
Genro: Kosmoso Cosmos
Cosmos bipinnatus
Aliaj Vikimediaj projektoj
v  d  r
Information icon.svg

Kosmoso (Cosmos bipinnatus sin.: Cosmea bipinnata, Bidens formosa (BONATO) SCH.BIP., Coreopsis formosa BONATO, estas plantspecio de la genro Cosmos en la familio de la Asteracoj (Asteraceae). Ĝi estas konata kiel unujara ornamplanto. Kelkaj kultivaroj taŭgas kiel tranĉfloro.

Priskribo[redakti | redakti fonton]

Vegetativaj karakteristikaĵoj[redakti | redakti fonton]

fermita burĝono.

Cosmos bipinnatus estas unujaraj plantoj, herbaj plantoj, kiuj atingas altokreskon de ĝis 2 m. La disbranĉita tigo havas fajnajn malfajnajn triĥomon, kelkaj ekzempleroj estas senharaj. La folitigo kaj la foliplato longas 5 ĝis 15 cm, la folio estas duoble ĝis trioble pinata.[1]

Floraroj kaj floroj[redakti | redakti fonton]

blankaj floroj.

La tre okulfrapa kapitulo havas diametron de plej ofte 5 ĝis 7 (malofte 8) cm. Ĝi enhavas langet- kaj tubetflorojn, kiuj estas ĉirkaŭitaj de brakteoj. la plej eksteraj brakteoj staras ofte okoble kaj estas ovformaj kaj lancet- vostosimilaj, 7 ĝis 15 mm longaj, 3 ĝis 5 (malofte 6) mm larĝaj. La intenaj brakteoj estas ovoformaj lancetformaj kaj 8 ĝis 12 mm longaj. Ili estas travideblaj kun multaj malgrandaj nigraj strioj, krom rando kiu havas flavaj aŭ rozeaj pigmentoj, la pinto havas ciliojn. La paleoj havas or-flavajn, fadenformajn pintojn kaj elrigardas inter la tubetflorojn. La plilarĝa bazo de la paleoj estas travideblaj kaj havas liniojn.

La plej multaj langetfloroj estas rozeaj aŭ blankaj. Ili povas havi ĉe la bazo makulojn el antocianino. La langetoj estas renverse ovformaj kaj longas plej ofte 20 ĝis 35 (16 ĝis 40) mm kaj larĝas 12 ĝis 20 (8 ĝis 25) mm. La pintoj estas obtuzaj kaj havas tri larĝajn, ondajn dentojn. Sube ili estas pli mallarĝaj.

poleneroj de la kokoso (400x)

En la centro de la kapitulo estas multegaj tubetfloroj, kies kunkreskintaj petaloj estas flavaj kaj sube blankaj. Ili grandas 5 ĝis 6 mm. La stamenoj estas brunec-nigraj kaj ĉ 3 mm longaj, pinte staras triangulaj alkroĉaĵoj. La disbranĉiĝiĝoj de la pistilo estas mallongaj.[1][2]

Fruktoj[redakti | redakti fonton]

La aĥenoj estas nigrecaj kaj glataj aŭ havas mallongajn rigidharojn. La aĥeno longas 5 ĝis 8 mm. La rostrumo estas bone videbla.[1] Papuso mankas aŭ ĝi konsistas nur el du granecaj 1 ĝis 3 mm grandaj rigidharoj.[2]

Kromosomonombro[redakti | redakti fonton]

La kromosomo-nombro estas 2n = 24.[3]

Disvastigo[redakti | redakti fonton]

Cosmos bipinnatus originas el Arizono en Usono trans Meksikio kaj Guatemalo ĝis Kostariko.[4] En multaj landoj de la mondo ĝi estas invada planto.[2]

Fontoj[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. 1,0 1,1 1,2 Thomas E. Melchert Cosmos bipinnatus. In: Dorothy L. Nash, Louis O. Williams (Hrsg.): Flora of Guatemala. In: Fieldiana:Botany. Volume 24, Teil XII, 1976, S. 230–231.
  2. 2,0 2,1 2,2 Beschreibung in der Flora of North America.
  3. Ŝablono:BibISBN
  4. Kosmoso en Germplasm Resources Information Network (GRIN), USDA, ARS, National Genetic Resources Program. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland.

Retligoj[redakti | redakti fonton]