Ngugi wa Thiong'o

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Ngugi wa Thiong'o
Ngũgĩ wa Thiong'o 2019 (48139052733).jpg
Persona informo
Naskiĝo 5-an de januaro 1938 (1938-01-05) (82-jara)
en Kamirithu
Lingvoj angla lingvoKikuja lingvo
Ŝtataneco Kenjo
Alma mater Universitato de Leeds • Makerere University
Familio
Infano Mũkoma wa Ngũgĩ
Okupo
Okupo dramaturgo • romanisto • eseisto • universitata profesoro • filozofo
TTT
Retejo https://ngugiwathiongo.com
Information icon.svg
vdr
Ngũgĩ wa Thiong'o, 2007, London

Ngũgĩ wa Thiong’o (* 5-a de januaro 1938 en Kamiriithu, Limuru, Kenjo) estas kenja aŭtoro. Li estas konsiderata unu el la plej gravaj afrikaj verkistoj kaj estas regule menciita kiel kandidato por la Nobel-premio pri literaturo[1][2]

Li verkis en la angla unue kaj post elekto en la kikuja lingvo. Li estis kultursciencisto interalie en la Yale University, New York University kaj en la University of California en Irvine.

Verkaro kaj politiko[redakti | redakti fonton]

Pro lia teatropeco Ngaahika Ndeenda (Mi edziĝos al vi, kiam mi volas) el 1977 la reĝimo sub prezidento Jomo Kenyatta torturigis kaj enkarcerigis lin (decembre 1977)sen procezo en la altsekureca malliberejo en Najrobio. La teatraĵon oni rolludis en la kikuja lingvo antaŭ populara spektantaro. En malliberejo li reverkis en kikuja lingvo en sia biblio kaj sur neceseja papero: "Caithani Matharaba-ini" (Diablo sur la kruco). En tiu libro li denuncas la fiulojn, kiuj regas la landon post la sendependiĝo. Lia sekva teatraĵo "Maitu Njugira" (1982) estis malpermisita, kaj la teatro, kie oni antaŭplanis ludi la tetraĵon estis detruita..

Registaro "Moi" ankaŭ malpermesis. Nur kun malfacilaĵoj li trovis komence de la 80-aj jaroj en Britio politikan azilon.

"Por malkoloniigi la menson"(1986) estis lia adiaŭo al la angla lingvo. De tiam li verkis nur en sia patrina lingvo, la kikuja lingvo, por rekte atingi sian unuan publikon: kamparanoj kaj laboristoj de Kenjo.

Kulturkritikaj eseoj[redakti | redakti fonton]

En lia eseo-kolekto “Moving the Centre” (Movi la centron) troviĝas elekto da prelegoj kaj artikoloj, kiuj funde klarigas liajn postkoloniisman kritikon kaj kultursciencajn tezojn.

Romanoj[redakti | redakti fonton]

Lia romano Weep Not, Child en 1964 estis publikigita kaj famigis lin mondvaste.

Sekvis The River Between (1965), A Grain of Wheat (1967), kaj Petals of Blood (1977). La romanon Devil on the Cross li verkis en 1980 dum sia mallibereco marĝene de sia biblio kaj sur neceseja papero. Estis lia unua romano en la kikuja lingvo. La sekvajn du romanojn, Matigari (1986) kaj Wizard of the Crow (2006), li same verkis en la kikuja kaj poste mem tradukis en la anglan.

Distingoj[redakti | redakti fonton]

1967: Jomo Kenyatta Award - Kenja ŝtata distingo por literaturo

1973: Lotus-distingo de la afrik-azia konferenco de aŭtoroj en Alma-Ata

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Informoj pri Ngugi wa Thiong'o en katalogo de la Germana Nacia Biblioteko germane

„Ngugi wa Thiong'o“, Leksikon-artikolo en Pegasos, Enciklopedio de Aŭtoroj (anglalingva)

Tabela biografioeto, Marabout-Verlag, kun pliaj retligoj

„The outsider“, The Guardian, 28-a de januaro 2006

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. (en) Kenyan author sweeps in as late favourite in Nobel prize for literature,The Guardian, la 5-an de oktobro 2010.
  2. Despite the criticism, Ngugi is ‘still Africa’s best writer, Daily Nation, la 8-an de novembro 2010