Police (Pollando)

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Police

Blazono

Blazono
Genitivo de la nomo Polic
Provinco Okcidenta Pomerio
Distrikto Distrikto Policki
Komunumo Komunumo Police
Speco de komunumo Urbo-kampa
Fondita en 1260
Urborajtoj 1260
Koordinatoj 53° 32′ N, 14° 34′ O53.53333333333314.566666666667Koordinatoj: 53° 32′ N, 14° 34′ O
Areo 36,84 km²
Loĝantaro 34456 (en 2004)
Loĝdenso 935,3 loĝ./km²
Poŝtkodo 72-009, 72-010, 72-011
Telefona antaŭkodo 91
Aŭtokodo ZPL
TERYT 4324311044
Estro Władysław Diakun
Titolo de estro Urbestro
Adreso de estraro Urząd Gminy
ul. Batorego 3
Poŝtkodo de estraro 72-009, 72-010, 72-011
Telefono de estraro 91 4311830
Fakso de estraro 91 4311832
Ĝemelaj urboj (Germanio) Pasewalk
(Danio) Korsør
(Ukrainio) Nowy Rozdół
Komunuma retejo http://www.police.pl
v  d  r
Information icon.svg

Police (kaŝube: Pòlëca; Polyz 1249, Poliz 1249, Pulitzs 1253, Politz 1253, Poltze 1577, Pölitz, germane: Pölitz) estas urbo en Okcidenta Pomerio en Pollando.

Monaĥejo de Aŭgustenoj, ruino, 14a jarcento, Police - Jasienica
La gentoj de okcident-slavoj, en la 9-a kaj 10-a jarcentoj
Limoj de Pollando dum regado de pola reĝo Boleslao la 1-a, nomata "la Brava"

Ĝi apartenas al komunumo Police en distrikto Policki.

Historio[redakti | redakti fonton]

Historio de la ĉirkaŭaĵoj de Police de la antikveco ĝis la Mezepoko[redakti | redakti fonton]

Pollando dum la regado de Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa
La princo de Pomerio Barnim la 1-a "Bona" (1210-1287)

La spuroj de la homsetlado sur tiuj terenoj aperis en la malfrua paleolitiko (ĉirkaŭ 8 mil jaroj a.K.). W okolicach jeziora Świdwie koczowało wówczas nieliczne plemię. Na Wysoczyźnie Mścięcińskiej pierwsi ludzie osadowili się w okresie późnego neolitu, reprezentując kulturę ceramiki sznurowej. Między IX a XI wiekiem w Mściecinie istniał wczesnośredniowieczny, słowiański obronny gród. Następnie Słowianie założyli osadę w okolicach współczesnego rynku Polic. Pierwsze pisane wzmianki o niej sięgają 1254 roku. Prawdopodobnie była to osada o charakterze rolno-rybackim oraz usługowym. En la jaro 1260 princo de Okcidenta Pomerio Barnim la 1-a "Bona" (1210-1287) enmanigis la urborajtojn al la urbo. Szybki rozwój, usytuowanego tuż przy ujściu Odry miasta, zagroził głównemu ośrodkowi Pomorza Zachodniego, a więc Szczecinowi. W celu zahamowania rozwoju Polic, w 1321 roku książę odebrał miastu prawa miejskie i włączył Police w obręb Szczecina. Prawa miejskie zostały przywrócone dopiero w 1808 roku. En la menciita tempo Police estis la posedaĵo de la urbanoj de Szczecin.

(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

Historio de Police de la 16a j ĝis la 19a jc[redakti | redakti fonton]

Eŭropo dum la Tridekjara Milito
La preĝejo de Apostoloj de Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo

En la 16a kaj 17a jarcentoj tiuj terenoj famis pri la lupolo- kaj greno-komercoj. En la jaro 1630 dum la Tridekjara Milito (vidu la apudan mapon) la urbon konkeris armeo de Svedio, kaj de la jaro 1720 eniris Prusion (tiam oni germanigis la nomon al Pölitz). Po odzyskaniu autonomii w 1808 roku miasto rozkwitło ponownie. Wiązało się to głównie z rozwojem drobnego przemysłu. Dodatkowo powstawały liczne obiekty użyteczności publicznej, między innymi ratusz, szkoły, nowy kościół, port rzeczny na Łarpii. Uruchomiono też przeprawę promową przez Odrę. W latach 1816-1939 miasto znajdowało się w powiecie Randow. W maju 1852 roku powołano Królewskie Ewangelickie Seminarium Nauczycielskie. Na przełomie XIX i XX wieku w Policach istniała stocznia rzeczna. W 1898 roku Police uzyskały kolejowe połączenie ze Szczecinem, prowadzące wówczas do Jasienicy. 12 lat później linię kolejową przedłużono do Trzebieży. La konstruita fervojo disvolviĝis la urbon kaj industrion.

(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

Historio de Police dum la 20a jc[redakti | redakti fonton]

La gotika kapelo, placo de pola reĝo Bolesław Chrobry / Boleslao la 1-a, nomata "la Brava"

En la jaro 1938 oni konstruis la fabrikon de la sinteza benzino (germane: Hydrierwerke Pölitz). Tiu fabriko estis ege grava por la indistrio de Germanio tiam nomata Tria Regno. W dniu 15 października 1939 roku miasto zostało włączone w granice tak zwanego Wielkiego Miasta Szczecina. Tym sposobem okres rozwoju Polic przerwała II wojna światowa. Decydenci III Rzeszy postanowili w okolicach miasta wybudować dużą fabrykę benzyny syntetycznej. Produkowano w niej, na potrzeby armii niemieckiej, wysokiej klasy paliwo. Paliwo uzyskiwano z węgla, a używane było m.in. do napędu rakiet V-2. Dum tiu tempo en la ĉirkaŭaĵo de Police oni establigis 8 labortendaroj kaj filion de koncentrejo de Stutthof (Konzentrationslager Stutthof). W obozach tych przebywało blisko 30 tys. więźniów różnej narodowości. 13 tys. więźniów, w tym 9 tys. Polaków, nie doczekało końca wojny. Fabryka i miasto były kilkakrotnie celem ataków sił powietrznych aliantów.

Curzon-linio kaj ŝanĝoj de la teritorio de Pollando post la Dua Mondmilito

Miasto zostało zdobyte 26 kwietnia 1945 roku wraz ze Szczecinem przez wojska radzieckie i polskie. Post la fino de Dua Mondmilito la urbo eniris Pollandon laŭ la decido de la Potsdama konferenco kaj ankaŭ laŭ la decidoj de la konferenco komenciĝis la procedo de translokiĝo de la germana popolo kaj anstataŭigo de ili per poloj de la centra Pollando kaj de orienta Pollando de post la Curzon-linio (vidu la apudan mapon). W rzeczywistości miasto znalazło się w rękach polskiej administracji dopiero w październiku 1946 roku. Wcześniej Rosjanie ustanowili w nim punkt przerzutowy wywożonych w głąb Rosji łupów wojennych. Jednak prawdziwy przełom w rozwoju miasta nastąpił w połowie lat sześćdziesiątych XX wieku, kiedy to postanowiono wybudować pod Policami duże zakłady chemiczne. Odtąd wzrasta też systematycznie liczba ludności, która aktualnie wynosi ponad 35 tys. osób. La nuntempa Police estas moderna kaj industria urbo.

(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

  • Wiesław Gaweł, Gmina Police, Szczecin: PROMOCJA Agencja Wydawniczo-Reklamowa, 1997.
  • Wiesław Gaweł, Rys historyczny Polic, Police: Gazeta Policka, 1993.
  • Jan Matura, Historia Polic od czasów najstarszego osadnictwa do II wojny światowej, Police: Urząd Gminy w Policach, 2002.
  • Jan Matura, Powojenne Dzieje Polic 1945-2004. Police: Urząd Gminy w Policach, 2004.
  • Elżbieta Olczak, Julia Tazbir, Konrad Banach, Wielki atlas historyczny, Varsovio: Demart 2003.


Urbo Police sur mapo de distrikto Policki


Fervojstacio j[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]