Woke

El Vikipedio, la libera enciklopedio

Vekiĝis (elp. ŭo:k; afro-usonangla varianto de la verbo woken (vekiĝis) estas esprimo kiu rilatas al konscio pri rasismoproblemoj kaj sociaj maljustaĵoj kontraŭ malplimultoj en la socio.

Protesto Black Lives Matter kontraŭ usona polica brutaleco en 2015

La termino estas uzata malsame. Depost ĉ. 2020, la esprimo "woke" ĉiam pli evoluas al afabla esprimo, kiel akuzo de politika korekteco kaj kiu rilatas al la nuliga kulturo kaj deviga memcenzuro[1] . Ĝi estis la temo de interretaj memeoj, sarkasma uzo kaj kritiko[2].

Woke estas varianto de la pasinta participo de la angla verbo to wake (up) : vekiĝi. Ĝi originis de afro-amerikana anglo . Komence, la esprimo ne estis uzita en politika kunteksto, sed ĝenerale rilatis al iu kiu estis "bone informita"[3]. En la kontraŭrasisma movado, la esprimo prenis la pli specifan signifon de iu kiu estis bone konscia pri rasismo en la usona socio[4].

En la 21-a jarcento, la esprimo estis ĉiam pli uzata en la signifo de "esti atente kaj konscie pri socia malegaleco". Precipe rilate al socia malegaleco kaj rasismo, la esprimo rapide akiris popularecon en sociaj amaskomunikiloj. Ĝi estis precipe vaste uzata post la morto de Michael Brown en 2014 kaj la ekesto de la movado Black Lives Matter (BLM)[5]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. (en) "Public split on whether 'woke' is compliment or insult, and unsure what 'culture wars' means – despite huge surge in media coverage", King's College London, la 26-an de majo 2021.
  2. (en) Pulliam-Moore, Charles, "How 'woke' went from black activist watchword to teen internet slang", Splinter News, la 8-an de januaro 2016.
  3. (de) "Begriff der Black-Lives-Matter-Bewegung: "Woke" ins "Oxford English Dictionary" aufgenommen" (Koncepto "Woke" de la Movado Black-Lives-Matter enigita en "Oxford English Dictionary"), Der Spiegel, la 27-an de junio 2017.
  4. (nl) Freek Roset, Van "politiek correct" naar "woke". The Language Lab, la 30-an de decembro 2021.
  5. (en) Williams, Joanna, A brief history of woke. Spiked, la 27-an de majo 2022.