Donald Trump

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Donald Trump

Oficanta
Funkcio akceptita:
20-a de januaro 2017
Vicprezidento Mike Pence
Antaŭulo Barack Obama

Naskiĝo la 14-an de junio 1946(nun 1946-06-14) (71‑jara)
en Flag of New York City.svg Novjorko
Politika partio Respublikano
Edz(in)o Melania Trump
Alma mater Universitato de Fordham
Universitato de Pensilvanio
Okupo politikisto
Religio presbiteriisto
Subskribo
Donald Trump, subskribo
v  d  r
Information icon.svg
Donald J. Trump dum la ĵurado, la 20-an de januaro 2017, apude de li staras la Unua Damo de Usono Melania Trump
Donald J. Trump, la 45-a Prezidento de Usono kun la Unua Damo de Usono Melania Trump en la Balo de Libereco dum la Inaŭgura Tago

Donald John Trump (naskiĝis la 14-an de junio 1946 en Novjorko, Novjorkio, Usono) estas la 45-a Prezidento de Usono, grandskala posedanto de tero kaj konstruaĵoj, miliardulo, iama stelulo en televida filmserio (lia stelo estas sur la Trotuaro de famo en Holivudo, Los-Anĝeleso, Kalifornio). En la Prezidentaj Balotoj la 8-an de novembro 2016 li ricevis preskaŭ tri milionojn malpliajn da voĉdonoj ol sia oponanto de la Demokrata Partio Hillary Clinton, sed venkis per rezulto 306 kontraŭ 232 elektant-voĉoj.[1][2]

La decidan voĉdonadon por nova Prezidento de Usono faris la pli ol 500 prezident-elektantoj la 19-an de decembro 2016. Li estos la kvara usona prezidanto, kiu gajnis per la elektantaro sen gajni la plimulton da individuaj voĉdonoj. La diferenco (2 864 974 individuaj voĉdonantoj) estis la dua plej granda el la kvar fojoj, kiam tio okazis, kaj la plej granda post 1824.[2]

Li ekoficis kiel 45a Prezidento de Usono, la 20an de januaro 2017.

La deveno de la avoj de Donald Trump[redakti | redakti fonton]

La foto de la antaŭuloj de Donald Trump el la jaro 1918. De la maldekstra flanko: Fred Trump (patro, la kunkreinto de la Trump-Kompanio), Frederick Trump (lia avo), Elizabeth (onklino), Elizabeth Christ Trump (avino, kunkreintino de la Trump-Kompanio) kaj John G. Trump (onklo, fizikisto kaj inventisto)
Logotipo de la Prezidenta Kampanjo 2016 de Donald Trump, kun la slogano "Igu Usonon denove grandan" (Make America Great Again)
Mike Pence, Vicprezidento de Usono en la kabineto de Donald Trump
Rex Tillerson, en la kabineto de Prezidento de Usono Donald Trump la Usona ministro pri eksteraj rilatoj.
Generalo James N. Mattis, la Defend-ministro en la kabineto de Donald Trump
Prezidento Donald Trump dum la subskribo de dekreto pri lia nova kabineto

Ĉiuj liaj avoj devenas de Eŭropo. Do li havas la german-skotajn kaj svedajn radikojn. Lia avo Frederick Trump naskiĝis en Germanio en la Komunumo Kallstadt la 14-an de marto 1869 kaj mortis en Novjorko la 27-an de majo 1918. Fakte lia avo elmigris el Germanio en la jaro 1885 kiel Friedrich Drumpf, tiam 16-jarulo, sed skribis sian familian nomon en la formo Trumpf (en la postaj jaroj li komencis skribi la nomon en la angliga formo Trump, li ŝanĝis ankaŭ sian antaŭnomon al Frederick; vidu la apudan foton).

Patrino de Donald Trump naskiĝis en Karlstad en Svedio kiel Mary Anne MacLeod.

Agado en politiko[redakti | redakti fonton]

Dum la jaroj 1964–1987 li estis ano de Demokrata Partio, de la jaro 1987 ĝis 1999 en la Respublikana Partio, poste en la Partio de Reformoj. En la jaro 2001 revnis al Demokrata Partio, en la jaro 2009 denove en Respublikana Partio. Dum la jaroj 2011-2012 sendependa, poste denove en Respublikana Partio[3].

En la jaro 2015 li estis sur la Listo de miliarduloj en la loko 405, laŭ la magazeno „Forbes”. Lia havaĵo estas ĉirkaŭ 4 miliardoj da usonaj dolaroj([4]).

Mapo kun la rezultoj de la Prezident-balotoj 2016

Prezidenta kampanjo, 2016[redakti | redakti fonton]

Ben Carson, la ĉefo de la Departemento pri Urbanizado en la kabineto de Donald Trump
Rick Perry, la Ministro pri Energetiko en la kabineto de Donald Trump
Steven Mnuchin, Usona Ministro pri la Kaso (ekde la 20-a de januaro 2017) en la kabineto de 45-a Prezidento de Usono Donald Trump
Elaine Chao, la ministrino pri transporto en la kabineto de 45-a Prezidento de Usono Donald Trump
Nikki Haley ambasadorino de Usono ĉe UN
Joseph Keith Kellog, konsultanto de la Prezidento de Usono Donald Trump pri la nacia sekureco

Trump anoncis sian kampanjon la 16-an de junio 2015, kune kun la kampanja devizo Make America Great Again ("igu Usonon denove granda").[5] Li estis en la komencaj fazoj de la elektoprocezo la plej sukcesa el la respublikanaj kandidatoj, gajninte pli da voĉoj en Nov-Hampŝiro, Sud-Karolino, kaj Nevado ol iu ajn el la aliaj, kaj en Iovao atinginte la duan rangon (post Ted Cruz). Lian kandidatecon subtenas interalie du respublikanaj ŝtatestroj, nome Chris Christie (Nov-Ĵerzejo) kaj Paul LePage (Majno) kaj du respublikanaj kongresanoj Chris Collins (Nov-Jorkio) kaj Duncan D. Hunter (Kalifornio),[6], kaj la eks-ŝtatestrino de Alasko (kaj en 2008 vicprezidenta kandidato) Sarah Palin.[7]

Trump ricevis multe da tutmonda atento pro siaj komentoj pri sendokumentaj enmigrintoj en Usono, pro sia promeso perforte igi Meksikon porpagi muron inter la du landoj, kaj pro sia promeso bari islamanojn de la rajto enveni la landon. Diversaj aŭtoroj rimarkis, ke li profitas homojn kun dekstraj aŭtoritatemaj personecoj en sia prezidenta klopodo de 2016.[8][9] En la Prezidentaj Balotoj la 8-an de novembro 2016 li venkis per rezulto 290 ĝis 217 elektist-voĉoj kun la kontraŭ-kandidato de Demokrata Partio Hillary Clinton[10]. La decidan voĉdonadon por nova Prezidento de Usono faris la pli o 500 prezident-elektistoj la 19-an de decembro 2016.

Kabineto de Donald Trump[redakti | redakti fonton]

Vic-Prezidento de Usono estas Mike Pence, Rex Tillerson (la eks-prezidanto de la konzerno ExxonMobil) estas Usona ministro pri eksteraj rilatoj, generalo James N. Mattis la defend-ministro, la labor-ministro estas Andrew Puzder, la ĉefo de la Agentejo de Medi-protektado estas Scott Pruitt, Rick Perry estas la Ministro pri Energetiko kaj la ĉefo de la Departemento pri Urbanizado estas Ben Carson, Steven Mnuchin la Usona Ministro pri la Kaso ka la usona politikistino chindevena Elaine Chao, la ministrino pri transporto. Ĝenerala Prokuroro estis nomumita la senatano de la Ŝtato Alabamo Jeff Sessions. En la administrado de Donald Trump estos ankaŭ multaj militoficiroj, i.a. Stephen Bannon (la ĉefa konsultanto de la Prezidento de Usono), emerita generalo Joseph Keith Kellogg (la alia konsultanto de la Prezidento de Usono pri la nacia sekureco) kaj Mike Pompeo (nomumita por la ĉefo de Centra Informokapta Agenejo / CIA). Nova ambasadorino de Usono ĉe UN estas Nikki Haley.

Sufiĉe dum mallonga tempo li renkontiĝis kun Prezidento de Pollando Andrzej Duda. La usona politikisto dankis pro la apogvoĉoj de poloj loĝantaj en Usono, kaj ambaŭ prezidentoj interŝanĝis la invitojn al siaj landoj.

Politika ideologio[redakti | redakti fonton]

Pluraj aŭtoroj identis la subtenantojn de Trump kun la movado "alternativa dekstro" (alt-right), kiu estas ligata al blanka naciismo.[11][12] Li estas ankaŭ identigita kun prakonservismo, ideologio aperinta (malgraŭ sia nomo) dum la finaj jaroj de la malvarma milito. Laŭ politika enketisto Bruce Wilson, "Trump antaŭenigas kernajn prakonservismajn politikojn, projektitaj en 'The Next Conservatism' — rekonstruado de infrastrukturo, protektismaj komercaj tarifoj, sekurigo de la landlimoj kaj ĉesigo de enmigrado, sendanĝerigo de indikitaj internaj malamikoj, kaj izolismo."[13]

Familia vivo[redakti | redakti fonton]

La unua edzino Ivana Trump (naskita kiel Ivana Marie Zelníčková la 20-an de februaro 1949) estas ĉeĥe naskita uson-enmigrinta manekeno kaj verkisto. Ŝi estas konata ĉefe kiel la unua edzino (1977–1992) de sia dua edzo, Donald Trump kaj la patrino de tri el liaj kvin idoj (Donald Trump la juna, Ivanka Trump, kaj Eric Trump). Ŝia unua edzo estis Alfred Winklmayr (1971–1973 aŭ 1976), kaj post Trump (kies familian nomon ŝi plu tenas) sekvis Riccardo Mazzucchelli (1995–1997) kaj Rossano Rubicondi (2008–2009).

Ŝi naskiĝis en la moravia urbo Zlín. Ŝi ricevis universitatan gradon (magistran) pri Korpa trejnado de la praga Universitato de Karolo. Ŝi forlasis Ĉeĥoslovakion kaj transloĝiĝis al Montrealo, kaj poste migris al Novjorko por reklami la montrealan Olimpikon. Tie ŝi ekkonis kaj edzigis s-ron Trump. Ivana Trump estas konata ĉefe kiel la unua edzino (1977–1992) de sia dua edzo, Donald Trump kaj la patrino de tri el liaj kvin idoj (Donald la juna, Ivanka, kaj Eric).

Marla Maples estas usona aktorino kaj de 1993 ĝis 1999 ŝi estis la (dua sinsekva) edzino de Donald Trump; en 1993 antaŭ ol ili geedziĝis, ŝi naskis lian duan filinon (kvaran infanon) Tiffany.

Melania Trump (nasknomo: Melania Knavs aŭ Melania Knauss, ŝi naskiĝis la 26an de aprilo 1970 en Sevnica, Slovenio (tiam en Jugoslavio, kaj ŝi parolas kvin lingvojn flue (slovenan, serban, germanan, francan, anglan) estas juvelartistino kaj eks-manekeno kaj (ekde 2005) la tria edzino de Donald Trump kaj la patrino de lia kvina infano, Barron. Post manekena kariero en Parizo kaj Milano, ŝi transloĝiĝis al Usono, kaj en 2006 civitaniĝis. De la 20-a de januaro 2017 ŝi estas la Unua Damo de Usono.

Psika sano[redakti | redakti fonton]

Malkutime en Usono, kie memtrudita etika regulo nome la Regulo Goldwater antaŭmalhelpas, ke fakuloj pri psika sano opinius kontraŭ ŝtata funkciulo sen mem ekzameni lin, diversaj psikologoj kaj psikiatroj verkis publikajn leterojn esprimante zorgon kaj petojn senpostenigi Prezidenton Trump, pro pretendita psika malkapablo plenumi la postenon.[14][15] La emerita psikiatria profesoro Allen Frances tamen denuncas tiajn leterojn kaj petojn, dirante:

Citaĵo
 

La plimulto da diletantaj diagnozistoj misetikedis Prezidenton Trump per la diagnozo narcisisma personeca perturbo. Mi verkis la kriteriojn, kiuj difinas tiun perturbon, kaj Sinjoro Trump ne plenumas ilin. Li ja estas mondklasa narcisisto, sed tio ne igas lin psike malsana, ĉar li ne suferas la angoron kaj malkapablon postulitajn por diagnozi psikan malsanon.

Sinjoro Trump kaŭzas severan angoron anstataŭ sperti ĝin kaj oni riĉe rekompencis lin, ne punis lin, pro lia grandiozeco, memabsorbiĝo kaj manko de empatio. Estas stigmata insulto grupigi psikajn malsanulojn (kiuj estas grandparte bonkondutaj kaj bonintencaj) kun Sinjoro Trump (kiu estas nek unu, nek la alia).[16]

 
— Allen Frances, emerita psikiatria profesoro

La artikoloj en Esperanto pri Donald Trump[redakti | redakti fonton]

A tall rectangular-shaped tower in Las Vegas with exterior windows shimmering with 24-karat gold. It is a sunny day and the building is higher than many of the surrounding buildings, which are also towers. There are mountains in the background. This tower is called the Trump Hotel Las Vegas.
La turo en la rektangula formo de la Trump-Internacia Hotelo en Lasvegaso kun la fenestrovitroj kovritaj per 24-karata oro

La mondordo laŭ Donald Trump - La retorika spektaklo en Usono estas por Eŭropo certe (la tioma) averta pafo. Volkskrant 29 aprilo 2016

Opinio-kolumno de Arnout Brouwers

'The Donald'[i] estis tutan semajnon laborinta pri ĝi, sin provizinta per du teleprompters[ii], kaj invitinta ĉiuspecajn figurojn el la gravularo en Vaŝingtono. Sed ĉi ĉio helpis malmulte: lia unua serioze celinta alparolo pri eksterlanda politiko estis, kiel nekohera, tuj flankenŝovita fare de kaj maldekstro kaj dekstro en Usono.

Trump ŝajnas esti tedata de la ‘imperia prezidenteco’ kiu en la Malvarma Milito estiĝis – kaj kiu por la Respublikana kaj ankaŭ por la Demokrata gravularo estas super ĉiu dubo: Usono kiel ordiganta potenco en la mondo, kiu aldone akceptas la free rider -konduto[iii] de tutmondaj aliancanoj, ĉar tiu ĉi ordiga rolo havigis al la lando ekscese multan influon pri la mondordo, kio kondukis Usonon al oraj montoj.

Por la Okcident-Eŭropaj aliancanoj, la alparolo estas multe timiga. Tiuj landoj por tro longe alkutimiĝis ilian sekurecon – inkluzive de la pensado pri ĝi, la financado, kaj 80 procentoj de la realigado – transdoni al Vaŝingtono, interŝanĝe de liverado de ofte simbolaj defendo-kotizoj kaj certa grado de politika lojaleco.

Kun aŭ sen Trump, la rolo de Usono ja vere ŝanĝas en la mondo

Tamen, Donald Trump ĉi-semajne diris malmultan novan. Eĉ pli miriga, ke Usono "ne devas serĉadi eksterlandajn monstrojn por detrui" estas preskaŭ 200 jarojn aĝa klasikaĵo de John Quincy Adams. Pli proksime ĉe nia tempo, ni aŭdas en Trump la eĥon de Pat Buchanan, ĵurnalisto kaj politikisto en la naŭdekaj jaroj kaj aŭtoro de la artikolo "America First – and Second, and Third ".

Plej granda diferenco: Trump estas ja populara. Malnovaj ideoj algluiĝas pli bone en tempo en kiu la lando laŭ multaj Usonanoj ĵus havas Grandan Depresion malantaŭ si, la pozicio de la meza klaso estas malfortigita, kaj la politika elito – maldekstra kaj ankaŭ dekstra – pluparolas kvazaŭ nenio okazis.

Kompreneble Trump ne havas siajn faktojn unu apud la alia, kaj ofte li parolas sensencaĵon – kiel kiam li emfazas ke la Usona nuklea arsenalo estu urĝe modernigata, procezo kiu jam delonge estas ekirigita. Aliflanke elreliĝas ankaŭ la kritikistoj, kiam ili metas Trump-on en la saman kaserolon kiel la nazi-simpatizanton Charles Lindbergh.

Eŭropanoj prefere orientiĝu pri la struktura tendenco kiu – ne atentante tiujn retorikajn batalojn – estas perceptebla ĉe ĉi tiuj elektoj: la ŝanĝanta Usona rolo en la mondo, kaj la pli granda distanco al Eŭropo kaj Eŭropa sekureco. La intelekta varianto estis prezentata de alia outsider kiu ne fidis al la komprenoj de la eksterland-politika gravularo (establo) en Vaŝingtono: Prezidento de Usono Barack Obama.


Obama ne volis bruligi al si la fingrojn pri Sirio, lasis federacian kancelierinon Angela Merkel eltiri la maronojn el la fajro en Ukrainio, kaj sidiĝis en la malantaŭa benko dum la kampanjo pri Libio. Trump surtabligas burleskan varianton de Usona limigo de elspezoj, kaj atingos por tio ĉe voĉdonantoj eble pli da atento ol la ekspertoj en Vaŝingtono ŝatus.

Eŭropaj aliancanoj povas elvoki ‘Kia honto!’ kaj esti certaj ke Hillary Clinton, tradicia eksterland-politika falko, iĝos la sekva prezidento. Sed eĉ ŝia engaĝiteco estos moderigata de la humoro kiu regas en la lando, kaj de la forŝoviĝantaj strategiaj prioritatoj en Usono. Nekonsiderante kiu sekvos post Obama, la Eŭropanoj en tiu ĉi necerta epoko, kun ĉiuj siaj problemoj kaj ĉiu sia memdubo, devos ja plie mem lerni pensi – kaj agi ([17], [18], [19]).

Donald Trump film-stelulo[redakti | redakti fonton]

La stelo de Donald Trump sur la Trotuaro de famo en Holivudo, (Los-Anĝeleso, Kalifornio)

Iama stelulo en televida filmserio (lia stelo estas sur la Trotuaro de famo en Holivudo (vidu sube foton de tiu stelo). Li estis aktoro i.a. en usona televida serio Monk, la filmo rikoltis multajn nomumojn kaj premiojn.


Fontoj[redakti | redakti fonton]

La artikolo estas bazitaj sur informoj en la i.a. angla Vikipedio: Donald Trump kaj Donald Trump presidential campaign, 2016.

Plia legaĵo[redakti | redakti fonton]

  • "Trump kaj Putin konstruas templon de la Judoj" ([20])

Galerio[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. http://www.spiegel.de/politik/ausland/donald-trump-gewinnt-die-us-wahl-2016-a-1120397.html
  2. 2,0 2,1 Ed Kilgore. "The Final, Final, Final Results for the Popular Vote Are In", New York Magazine.
  3. Ŝablono:Cytuj
  4. http://www.forbes.com/profile/donald-trump/
  5. (16-a de junio 2015) “Here's Donald Trump's Presidential Announcement Speech”, Time. 
  6. Gubernatorial endorsements
  7. "Sarah Palin Endorses Donald Trump, Rallying Conservatives". The New York Times. 19an de Januaro, 2016.
  8. Taub, Amanda. The rise of American authoritarianism. Vox Media (March 1, 2016). Alirita September 22, 2016.
  9. Paul David Miller (February 29, 2016). 5 Reasons Every American Should Oppose Donald Trump. The Federalist (website). Alirita September 22, 2016.
  10. http://www.spiegel.de/politik/ausland/donald-trump-gewinnt-die-us-wahl-2016-a-1120397.html
  11. Ohlheiser, Abby, "Anti-Semitic Trump supporters made a giant list of people to target with a racist meme", June 3, 2016.
  12. Betsy Woodruff. "Rush Limbaugh's Favorite New White-Power Group".
  13. Rosenberg, Paul. Donald Trump’s weaponized platform: A project three decades in the making (July 16, 2016).
  14. "Mental Health Professionals Warn About Trump", The New York Times, 2-an de februaro 2017. Kontrolita 20-an de februaro 2017.
  15. John Gartner (18-an de februaro 2017). Mental Health Professionals Declare Trump is Mentally Ill And Must Be Removed. Alirita 20-an de februaro 2017.
  16. "An Eminent Psychiatrist Demurs on Trump’s Mental State", The New York Times, 14-an de februaro 2017. Kontrolita 20-an de februaro 2017.
  17. http://www.artikoltraduk.nl/article/96/
  18. https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10210152216814373&set=a.1747000907301.2097362.1007150473&type=3&theater
  19. https://www.facebook.com/groups/808232839291055/permalink/1206372136143788/
  20. http://www.apg29.nu/index.php?artid=26970&hl=eo