William McKinley

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
William McKinley
William mckinley.jpg
Persona informo
Naskiĝo 29-an de januaro 1843 (1843-01-29)
en Niles
Morto 14-an de septembro 1901 (1901-09-14) (58-jara)
en Bufalo
Mortokialo pafvundo
Tombo McKinley National Memorial
Lingvoj angla
Ŝtataneco Usono
Alma mater Allegheny College • Albany Law School • University of Mount Union • Poland Seminary High School
Subskribo William McKinley
Familio
Patro William McKinley, Sr.
Patrino Nancy Campbell Allison
Frat(in)oj David Allison McKinley • James Rose McKinley • Annie McKinley • Helen McKinley • Mary McKinley • Abbie Celia McKinley • Sarah Elizabeth McKinley • Abner Osborn McKinley
Edz(in)o Ida Saxton McKinley
Infanoj Katherine McKinley • Ida McKinley
Okupo
Okupo politikisto • ŝtatreprezentanto • advokato
Wikidata-logo.svg
Information icon.svg
vdr

William MCKINLEY [ŬIL-jam m'KIN-li], la dudek-kvina prezidento de Usono, naskiĝis la 29-an de januaro 1843 en Niles Ohio. La anarkiisto Leon Czolgosz pafis lin ĉe la Tut-Amerika Ekspozicio en Buffalo, la 6-an de septembro 1901 kaj McKinley mortis la 14-an de septembro 1901.

McKinley fortigis la Unsonan prezidentecon. Li donis pli da aliro al la gazetaro ĉe la Blanka Domo. Ida SAXTON estis lia edzino. McKinley estis metodisto.

Dum lia administrado (1893-1901) okazis;

Anekso de Havajo[redakti | redakti fonton]

En 1894 Usono estis agnoskinta la tiel nomatan Respublikon de Havajo, kiu fakte estis kreaĵo de usonaj plantejestroj. Tiel Usono povis en 1898 "kun konsento de la registaro de la Respubliko de Havajo" decidi la "Novlandan Rezolucion" (Newlands Resolution), kiu aneksis la teritorion de Havajo.

La rezolucio estis decidita la 4-an de julio 1898 (nacia tago de Usono). McKinley subskribis ĝin tri tagojn poste.

Anekso de Filipinoj[redakti | redakti fonton]

Estante metodisto, McKinley antaŭ la anekso de Filipinoj invitis metodistajn delegitojn kaj klarigis al ili:

"Nokton post nokto mi marŝis tien kaj reen en la haloj de la Blanka Domo ĝis ĉirkaŭ noktomezo, kaj mi tute ne hontas diri al vi, sinjoroj, ke foje mi eĉ surgenuiĝis kaj mi komencis preĝi kaj peti Dion pli ol unufoje pri ideo kaj lia konsilo. Kaj subite iunokte ĝi aliris min kaj eĉ nun mi ne scias kiel, sed ĝi aliris min kaj mi decidis

  • ke ni ne povas redoni ĝin [la Filipinojn] al Hispanio, tio estus malkuraĝa kaj senhonora
  • ke ni ne povis lasi ĝin al Francio aŭ Germanio, kiuj estas niaj rivaloj komercaj en oriento. Tio estus malbona negoco kaj misreputaciigus nin,
  • ke ni ne povis lasi ĝin al ĝi mem, ĉar la homoj ankoraŭ ne estas pretaj regi sin mem kaj post mallonge ili vivos en anarkio kaj havos mismastrumadon pli malbonan ol la hispanan,
  • ke ni ne havis alian elekton ol transpreni ĝin kaj eduki, levi kaj civilizi la filipinanojn, civilizi kaj kristanigi ilin kaj en la nomo de Dio ni devas fari ĉion eblan, kiel ni faras por iu alia el niaj kunuloj, por kiuj Jesuo Kristo mortis.

Kaj tiam mi enlitiĝis, ekdormis, kaj mi dormis bone."

Ĉirkaŭ 200.000 filipinanoj mortis dum la posta milito. La 10-an de decembro 1898 la Pac-Traktato de Parizo donis Filipinojn al Usono, Hispanio ricevis kompenson de 20 milionoj da dolaroj. La gerila milito daŭris ĝis 1902. Filipinoj restis dependaj de Usono ĝis 1935.

Antaŭe:25-a Prezidento de UsonoPoste:Flago-de-Usono.svg
Grover Cleveland1897-1901Theodore Roosevelt