Hungara lingvo
| Hungara lingvo | ||
| magyar nyelv | ||
| Parolata en | Precipe Hungario; Rumanio, Slovakio, Aŭstrio, Serbio, Kroatio | |
| Denaskaj parolantoj | proksimume 13,6 milionoj | |
| Skribo | latina | |
| Lingvistika klasifiko | ||
|---|---|---|
| Urala | ||
| Oficiala statuso | ||
| Oficiala lingvo en | Hungario, Eŭropa unio | |
| Lingvaj kodoj | ||
| Lingvaj kodoj | ||
| ISO 639-1 | hu | |
| ISO 639-2 | hun | |
| SIL | HNG | |
| Vikipedio | ||
La hungara lingvo (hungare magyar nyelv) estas finn-ugra lingvo parolata en Hungario.
La lingva kodo estas hu resp. hun (laŭ ISO 639).
Enhavo |
[redakti] Historio
[redakti] Skribo kaj prononco
La hungara lingvo uzas latinajn literojn.
| a = inter o kaj a |
| á = longa a |
| e |
| é = longa e |
| í = longa i |
| ó = longa o |
| ö = germana ö, franca eu |
| ő = longa ö |
| ü = germana ü, franca u, antikva greka υ |
| ű = longa ü. |
| sz = s |
| s = ŝ |
| zs = ĵ |
| cs = ĉ |
| dzs = ĝ |
| gy = dj |
| ny = nj |
| ty = tj |
| ly = j |
| y = i (nur en finaĵo de nomoj familiaj) |
- La konsonanto r estas formata langofine.
- La duoblaj konsonantoj estas pli longe eldiritaj.
- La akcento okazas ĉiam sur la unua silabo.
[redakti] Gramatiko
Specifa trajto de la finn-ugraj lingvoj estas la regula aglutina vortoderivado.
Ekzemple
ház (domo), házban (en domo), házba (en domon), házhoz (ĉe domon), házamhoz (ĉe mian domon)
Tie restas la vortoradiko senŝanĝa kaj klare distingebla, la derivadoj estas tre regulaj kaj ekzistas nur malmultaj esceptoj (ĉefe, se la lasta vokalo estas supersignita egér – egeret, muso – muson).
Similaj validas por la verboj, ekz.:
látni (vidi): verboradiko (lát) + hat (povas) = láthat (li/ŝi povas vidi)
verboradiko (lát) + hat (povas) + t (pasinto) + (a)m (persona finaĵo) = láthattam (mi povis vidi)
[redakti] Personaj pronomoj
| én = mi |
| te = vi |
| ő = li, ŝi, ĝi |
| mi = ni |
| ti = vi |
| ők = ili |
Ekzistas ankaŭ la pronomoj maga (singulara) kaj maguk (plurala) kiuj estas formalaj formoj. Ili volas la verbon je la tria persono.
[redakti] Simplaj frazoj
- Szia! = Saluton!
- Köszönöm = Dankon
- Hogy vagy? = Kiel vi fartas?
- Jól vagyok = Mi fartas bone
- Igen = Jes
- Nem = Ne
- Szeretlek = Mi amas vin
[redakti] Nombroj
1 - Egy
2 - Kettő (két antaŭ substantivo)
3 - Három
4 - Négy
5 - Öt
6 - Hat
7 - Hét
8 - Nyolc
9 - Kilenc
10 - Tíz
11 - Tizenegy
12 - Tizenkettő
13 - Tizenhárom
14 - Tizennégy
15 - Tizenöt
16 - Tizenhat
17 - Tizenhét
18 - Tizennyolc
19 - Tizenkilenc
20 - Húsz
21 - Huszonegy
22 - Huszonkettő
23 - Huszonhárom
30 - Harminc
33 - Harminchárom
40 - Negyven
50 - Ötven
60 - Hatvan
70 - Hetven
80 - Nyolcvan
90 - Kilencven
100 - Száz
La substantivoj post nombroj estas ĉiam je la singulara formo.
[redakti] Neregulaj verboj
[redakti] Verbo lenni (esti)
Indikativa prezenco
Én vagyok
Te vagy
Ő van
Mi vagyunk
Ti vagytok
Ők vannak
[redakti] Verbo menni (iri)
Indikativa prezenco
Én megyek
Te mész
Ő megy
Mi megyünk
Ti mentek
Ők mennek
[redakti] Verbo jönni (veni)
Indikativa prezenco
Én jövök
Te jössz
Ő jön
Mi jövünk
Ti jöttök
Ők jönnek
[redakti] Specimenoj
(La Patro Nia)
Mi atyánk, aki a mennyekben vagy!
Szenteltessék meg a te neved.
Jöjjön el a te országod.
Legyen meg a te akaratod,
amint a mennyben, úgy a földön is.
Mindennapi kenyerünket add meg nekünk ma,
és bocsásd meg a mi vétkeinket,
miképpen mi is megbocsájtunk az ellenünk vétkezõknek,
és ne vígy minket kísértésbe,
de szabadíts meg a gonosztól.
Mert tied az ország, a hatalom és a dicsőség.
Mindörökké. Ámen!
