Lingva familio

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Oni grupigas lingvojn en arojn (ofte nomitajn "familioj") laŭ ilia historia parenceco: lingvoj, kiuj ŝajnas deveni de komuna pralingvo, troviĝas en la sama lingvaro. Tiel oni ricevas arbecan strukturon.

La sekva tabelo montras unu tian strukturon. Pri kelkaj lingvaroj ekzistas diversaj opinioj, kaj iuj disdividoj estas esence arbitraj. Ĉi tiu tabelo estas iom konservativa, montrante nur lingvarojn, kies parenceco estas ĝenerale agnoskita. Pli radikala klasigo estas priskribita en la artikolo pri lingva filono.

Pro konveno, por ke ne estu tro da lingvaroj en la supra nivelo, la tabelo uzas ankaŭ kelkajn geografiajn grupojn, sed tiuj estas klare distingitaj per la vorto "lingvaroj" en la titolo. Ekzemple, historia parenceco inter la nordkaŭkaza kaj sudkaŭkaza lingvaroj ne estas pruvita.

Evidente la tabelo ne mencias ĉiujn homajn lingvojn, da kiuj estas kelkaj miloj. La strukturo de iuj familioj estas iom simpligita; pli da detaloj troviĝas eventuale en la artikolo pri la koncerna familio. Kreolaj lingvoj kaj piĝinoj estas troveblaj artikolfine. Planlingvoj estas ellasitaj pro ilia alispeca deveno. Listo de senparencaj lingvoj (lingvoj, kiuj ne apartenas al konata familio) troviĝas en aparta artikolo.

Iuj familioj estas rigardeblaj ankaŭ kiel lingvoj kun dialektoj, kaj multaj lingvoj estas rigardeblaj ankaŭ kiel familioj de proksime parencaj lingvoj.

Mapoj[redakti | redakti fonton]

Nuntempa distribuo de 18 grandaj lingvo-familioj en la mondo.

Lingvaroj el Afriko[redakti | redakti fonton]

Lingvaroj en Afriko.

Inter la senparencaj lingvoj de Afriko estas la haza kaj sandava.

Afrikazia[redakti | redakti fonton]

Koja[redakti | redakti fonton]

nama

Ĵua[redakti | redakti fonton]

kunga

Niĝerkonga[redakti | redakti fonton]

Nilo-sahara[redakti | redakti fonton]

Tua[redakti | redakti fonton]

Lingvaroj el Eŭrazio[redakti | redakti fonton]

Inter la senparencaj lingvoj de Eŭrazio estas la ajnua, buruŝaska, etruska, korea, nivĥa, sumera, k vaska.

Altaja[redakti | redakti fonton]

Andamana[redakti | redakti fonton]

Aŭstralazia[redakti | redakti fonton]

Kmera (kamboĝa), vjetnama, nikobara

Aŭstronezia[redakti | redakti fonton]

Formosaj lingvoj

Tetuna, balia, cebua, ĉamora, java, malagasa, malaja (enhavante la indonezian), sunda, tagaloga (enhavante la filipina), fiĝia

Polinezia lingvaro: havaja, maoria, samoa

Abĥaz-adigea[redakti | redakti fonton]

Abĥaza

Ĉinotibeta[redakti | redakti fonton]

Nepala (kontraŭ la nacia nepalia lingvo), birma, tibeta, ĉina

Ĉukĉa-kamĉatka[redakti | redakti fonton]

Dravida[redakti | redakti fonton]

Kanara, malajala, tamila, telugua

Hindeŭropa[redakti | redakti fonton]

Japaneca[redakti | redakti fonton]

Jeniseja[redakti | redakti fonton]

Vidu Dene-jeniseja lingvaro

Jukagira[redakti | redakti fonton]

Kartvela[redakti | redakti fonton]

Kartvela

Kradaja[redakti | redakti fonton]

Mjaŭ-jaŭa[redakti | redakti fonton]

Naĥ-dagestana[redakti | redakti fonton]

Ĉeĉena, inguŝa

Urala[redakti | redakti fonton]

Indianaj lingvaroj el Nordameriko[redakti | redakti fonton]

Distribuo de lingvo-familioj kaj senparencaj lingvoj norde de Meksikio en la epoko de unua kontakto kun eŭropanoj.

Estas multaj senparencaj lingvoj en Nordameriko, kiel la hajda, la taraska kaj la zunia. Inter la lingvaroj estas:

Eskim-aleŭta[redakti | redakti fonton]

Inuita, jupika

Dene-jeniseja[redakti | redakti fonton]

Keta, tlingita, ĉipevajana, navaha

Vidu Na-denea lingvaro

Algonkeneca[redakti | redakti fonton]

Saliŝa[redakti | redakti fonton]

Laŝucida

Vakaŝana[redakti | redakti fonton]

Hejlcuka, nutka

Siua[redakti | redakti fonton]

Lakota, mandana, omaha

Irokeza[redakti | redakti fonton]

Mohoka, Ĉeroka

Muskoga[redakti | redakti fonton]

Penuta[redakti | redakti fonton]

(per Delancey 2006)

Ĥoka[redakti | redakti fonton]

Hipoteza lingvaro. La sekvantaj estas eblaj lingvaretoj kaj senparenculoj.

Jut-azteka[redakti | redakti fonton]

Navatla, ŝoŝona, hopia

Otomi-mangea[redakti | redakti fonton]

Miŝe-zokea[redakti | redakti fonton]

Majaeca[redakti | redakti fonton]

Grandaj lingvoj: Majaa (jukateka), vasteka, cocila, celtala, ĉola, kakĉikela, kekĉia, kiĉea, mamea, ĉuĥa, hakalteka (poptia), kanhobala, iŝila, pokomama, pokomĉia, cutuhila

Indianaj lingvaroj el Sudameriko[redakti | redakti fonton]

Estas multaj senparencaj lingvoj en Sudameriko, kiel la mapuĉa kaj pirahana. Inter la lingvaroj estas:

Ajmareca[redakti | redakti fonton]

Aravakeca[redakti | redakti fonton]

Ĉibĉeca[redakti | redakti fonton]

Ĉibĉa

Ĉokoa[redakti | redakti fonton]

Ĵea[redakti | redakti fonton]

Ŝavantea, kajnganga

Karibeca[redakti | redakti fonton]

Keĉua[redakti | redakti fonton]

Pano-takana[redakti | redakti fonton]

Takana, ŝipiba

Tukaneca[redakti | redakti fonton]

Tukana

Tupieca[redakti | redakti fonton]

Gvarania, tupia

Papuaj lingvaroj[redakti | redakti fonton]

Troviĝas multaj senparencaj lingvoj en Papulando. Inter la lingvaroj estas:

Tra-papulanda[redakti | redakti fonton]

Enhavas la plejparton de la papuaj lingvoj

Okcidenta papua[redakti | redakti fonton]

Toriĉela[redakti | redakti fonton]

Sepika[redakti | redakti fonton]

Ramu-subsepika[redakti | redakti fonton]

Sud-centra papulanda[redakti | redakti fonton]

Norda bugenvila[redakti | redakti fonton]

rotokasa

Aŭstraliaj lingvaroj[redakti | redakti fonton]

Troviĝas pluraj senparencaj lingvoj en Aŭstralio. Inter la lingvaroj estas:

Pama-nungaa[redakti | redakti fonton]

Enhavas la plejparton de la aŭstraliaj lingvoj

Gunvingua[redakti | redakti fonton]

Arnhemlanda[redakti | redakti fonton]

Dalia[redakti | redakti fonton]

Vorora[redakti | redakti fonton]

Njulnjula[redakti | redakti fonton]

Mikslingvoj, kreola lingvoj, kaj piĝinoj[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]