Lingva familio
Oni grupigas lingvojn en arojn (ofte nomitajn "familioj") laŭ ilia historia parenceco: lingvoj, kiuj ŝajnas deveni de komuna pralingvo, troviĝas en la sama lingvaro. Tiel oni ricevas arbecan strukturon.
La sekva tabelo montras unu tian strukturon. Pri kelkaj lingvaroj ekzistas diversaj opinioj, kaj iuj disdividoj estas esence arbitraj. Ĉi tiu tabelo estas iom konservativa, montrante nur lingvarojn, kies parenceco estas ĝenerale agnoskita. Pli radikala klasigo estas priskribita en la artikolo pri lingva filono.
Pro konveno, por ke ne estu tro da lingvaroj en la supra nivelo, la tabelo uzas ankaŭ kelkajn geografiajn grupojn, sed tiuj estas klare distingitaj per la vorto "lingvaroj" en la titolo. Ekzemple, historia parenceco inter la nordkaŭkaza kaj sudkaŭkaza lingvaroj ne estas pruvita.
Evidente la tabelo ne mencias ĉiujn homajn lingvojn, da kiuj estas kelkaj miloj. La strukturo de iuj familioj estas iom simpligita; pli da detaloj troviĝas eventuale en la artikolo pri la koncerna familio. Kreolaj lingvoj kaj piĝinoj estas troveblaj artikolfine. Planlingvoj estas ellasitaj pro ilia alispeca deveno. Listo de senparencaj lingvoj (lingvoj, kiuj ne apartenas al konata familio) troviĝas en aparta artikolo.
Iuj familioj estas rigardeblaj ankaŭ kiel lingvoj kun dialektoj, kaj multaj lingvoj estas rigardeblaj ankaŭ kiel familioj de proksime parencaj lingvoj.
Mapoj [redakti]
|
||||||||||||||
.png)
|
||||||||||||||
Lingvaroj el Afriko [redakti]
Inter la senparencaj lingvoj de Afriko estas la haza kaj sandava.
Afrikazia [redakti]
Koja [redakti]
Ĵua [redakti]
Niĝerkonga [redakti]
- senegala (fula, volofa)
- mandea (bambara)
- krua
- gura (morea)
- kvaa (aŝantia)
- volta-niĝera (evea, fonua, igba, joruba)
- benve-konga (bantua: svahila, lingala, kosa k zulua, ŝona)
- kordofanaj (nubaaj) lingvaroj
Nilo-sahara [redakti]
Tua [redakti]
Lingvaroj el Eŭrazio [redakti]
Inter la senparencaj lingvoj de Eŭrazio estas la ajnua, buruŝaska, etruska, korea, nivĥa, sumera, k vaska.
Altaja [redakti]
Andamana [redakti]
Aŭstralazia [redakti]
Kmera (kamboĝa), vjetnama, nikobara
Aŭstronezia [redakti]
Tetuna, balia, cebua, ĉamora, java, malagasa, malaja (enhavante la indonezian), sunda, tagaloga (enhavante la filipina), fiĝia
Polinezia lingvaro: havaja, maoria, samoa
Abĥaz-adigea [redakti]
Ĉinotibeta [redakti]
Nepala (kontraŭ la nacia nepalia lingvo), birma, tibeta, ĉina
Ĉukĉa-kamĉatka [redakti]
Dravida [redakti]
Kanara, malajala, tamila, telugua
Hindeŭropa [redakti]
- albana
- armena
- balta (latva, litova)
- ĝermana (i.a. norvega - sveda, dana, angla, germana k.a.)
- greka
- hinda (bengala, urduo (enhavante la hindian), nepalia, cigana)
- irana (persa, kurda, paŝtoa)
- italida (latina kaj ĝiaj idoj: itala, franca, hispana, portugala, rumana)
- kelta (kimra, irlanda)
- slava (ĉeĥa kaj slovaka, pola, rusa, ukraina, serba kaj kroata, slovena, bulgara)
Japaneca [redakti]
Jeniseja [redakti]
Jukagira [redakti]
Kartvela [redakti]
Kradaja [redakti]
Mjaŭ-jaŭa [redakti]
Naĥ-dagestana [redakti]
Urala [redakti]
Indianaj lingvaroj el Nordameriko [redakti]
Estas multaj senparencaj lingvoj en Nordameriko, kiel la hajda, la taraska kaj la zunia. Inter la lingvaroj estas:
Eskim-aleŭta [redakti]
Dene-jeniseja [redakti]
Keta, tlingita, ĉipevajana, navaha
Vidu Na-denea lingvaro
Algonkeneca [redakti]
Saliŝa [redakti]
Vakaŝana [redakti]
Siua [redakti]
Irokeza [redakti]
Muskoga [redakti]
Penuta [redakti]
(per Delancey 2006)
- Cimŝiana
- Ĉinuka
- Oregona penuta (kusa, alsia, sajusla)
- Plataĵa penuta (sahaptiana, klamata, molala)
- Majdua
- Jokuca
- Utia (mivoka, mucuna)
- ? Vintua (patvena)
- ? Kalapuja
- ? Takelma
Ĥoka [redakti]
Hipoteza lingvaro. La sekvantaj estas eblaj lingvaretoj kaj senparenculoj.
Jut-azteka [redakti]
Otomi-mangea [redakti]
- Otomi-pamea (otomia, pamea, matlacinka)
- Ĉinanteka
- Tlapanekeca (tlapaneka)
- Mangeeca (mangea)
- Popolokeca (popoloka, mazateka)
- Zapoteka
- Miŝtekeca (miŝteka, kvikateka, trikia)
Miŝe-zokea [redakti]
Majaeca [redakti]
Grandaj lingvoj: Majaa (jukateka), vasteka, cocila, celtala, ĉola, kakĉikela, kekĉia, kiĉea, mamea, ĉuĥa, hakalteka (poptia), kanhobala, iŝila, pokomama, pokomĉia, cutuhila
Indianaj lingvaroj el Sudameriko [redakti]
Estas multaj senparencaj lingvoj en Sudameriko, kiel la mapuĉa kaj pirahana. Inter la lingvaroj estas:
Ajmareca [redakti]
Aravakeca [redakti]
Ĉibĉeca [redakti]
Ĉokoa [redakti]
- Ĉokoa (embera)
Ĵea [redakti]
Karibeca [redakti]
Keĉua [redakti]
Pano-takana [redakti]
Tukaneca [redakti]
Tupieca [redakti]
Papuaj lingvaroj [redakti]
Troviĝas multaj senparencaj lingvoj en Papulando. Inter la lingvaroj estas:
Tra-papulanda [redakti]
Enhavas la plejparton de la papuaj lingvoj
Okcidenta papua [redakti]
Toriĉela [redakti]
Sepika [redakti]
Ramu-subsepika [redakti]
Sud-centra papulanda [redakti]
Norda bugenvila [redakti]
Aŭstraliaj lingvaroj [redakti]
Troviĝas pluraj senparencaj lingvoj en Aŭstralio. Inter la lingvaroj estas:
Pama-nungaa [redakti]
Enhavas la plejparton de la aŭstraliaj lingvoj
Gunvingua [redakti]
Arnhemlanda [redakti]
Dalia [redakti]
Vorora [redakti]
Njulnjula [redakti]
Mikslingvoj, kreola lingvoj, kaj piĝinoj [redakti]
Vidu ankaŭ [redakti]
Eksteraj ligiloj [redakti]
|
||||||||
