Armena lingvo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Հայերեն / Hayeren
Parolata en Armenio, Montara Karabaĥo, Rusio, Irano, Kartvelio, Usono, Sirio, Libano, Turkio, Argentino, Francio, Grekio, Jordanio, Kipro, Barato, Kanado, Urugvajo, Brazilo, Ĉilio, Egiptio, Etiopio, Aŭstralio
Denaskaj parolantoj ĉ. 6 milionoj
Fremdlingvo / dua lingvo por 4.000.000
Oficiala statuso
Oficiala lingvo en Armenio, Montara Karabaĥo
Lingvaj kodoj
Lingvaj kodoj
  ISO 639-1 hy
  ISO 639-2
    Bibliografia arm (B), hye (T)
    Terminologia hye
Vikipedio
v  d  r
Information icon.svg
Teksto el la evangelio laŭ Sankta Marko, 4:40-5:7

La armena lingvo (propra nomo: Հայերեն - Hayerēn) estas izolita grupo apartenanta al la Hindeŭropa lingvaro.

Dialektoj[redakti | redakti fonton]

Estas tri lingvoformoj de la armena:

  • klasika armena lingvo (aŭ Grabaro), kiu ekde la 5-a jarcento estis skribata. En religiaj okazoj ĝi ankoraŭ estas uzata dum la moderna epoko. En tiu lingvo ekzistas riĉa literaturo pri religiaj temoj, historiaj okazintaĵoj, poezio kaj epiko.

Entuta nombro de parolantoj estas ĉirkaŭ 6,7 milionoj (en 1999), el tiuj pli ol 3 milionoj nuntempe loĝas en la Respubliko Armenio.

Enklasado[redakti | redakti fonton]

La Armena lingvo similas al Greka lingvo en vortstoko (multaj similaĵoj laŭ vidpunkto de etimologia deveno). La armena ankaŭ havas multajn pruntovortojn el irana, franca, latina kaj rusa lingvoj.

Ĝiaj fonologio kaj sintakso estas influitaj de la najbaraj kaŭkazaj kaj tjurkaj lingvaroj. Kelkaj dialektoj de la armena posedas ejektivojn, kio estas ne tipa por hindeŭropaj lingvoj kaj verŝajne rezultis el la influo de la najbaraj lingvoj. La akcento kutime restas sur la lasta silabo.

La Armena havas riĉan kazo-sistemon (7 kazoj), sed ne faras genran distingon. Plej da arkaaj sintezitaj verbformoj anstataŭiĝis per analitikaj konstruaĵoj (kun helpverbo). La konjunktivo ne plu estas uzata. La Armena estas lingvo kun vortordo subjekto-predikato-objekto (SPO). La pozicio de nedifina artikolo varias inter la orient-armena kaj la okcident-armena. Oriente ĝi antaŭas, okcidente malantaŭas la substantivon.

La Armena estas skribata uzante sian propran alfabeton, kiu estis kreita de cenobito Mesrop Maŝtoc. Ĝi konsistas el 38 literoj. Similan sistemon uzas la kartvela lingvo.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]