Konsonanto
El Vikipedio
En fonetiko konsonanto estas sono, kiu estas karakterizita per fermo aŭ baro de la aerfluo. Kontraste al vokaloj, konsonantoj ne formas silabojn.
Enhavo |
[redakti] Pulmaj konsonantoj
La pulmaj konsonantoj estas konsonantoj kies produktada aero venas el la pulmoj.
[redakti] Voĉlokoj
Por ke konsonanta sono estu produktita, unu el tiuj moveblaj organoj devas esti movita al unu el la malmoveblaj organoj. Kavoj povas ankaŭ produkti sonon.
[redakti] Moveblaj organoj
[redakti] Malmoveblaj
[redakti] Kavoj
[redakti] Ordigo de la konsonantoj
Por produkti sonon 2 el supre menciitaj organoj devas kune agi. Ĉiu movebla organo povas agi kun fina nombro da organoj. Jen ĉiuj eblecoj kiuj jam estis trovitaj en la homaj lingvoj:
- dulipa konsonanto: la du lipoj tuŝiĝas.
- en esperanto: b [b], p [p]
- lipodenta konsonanto: supraj dentoj kaj suba lipo tuŝiĝas
- en esperanto: f [f], v [v]
- pintodenta konsonanto: la pinto de la lango tuŝas la suprajn dentojn
- pintodulipa konsonanto: la pinto de la lango estas premita inter la du lipoj
- denta konsonanto: la pinto de la lango tuŝas la suprajn dentojn
- dorsodenta konsonanto: la dorso de la lango tuŝas la suprajn dentojn
- alveola konsonanto: la pinto de la lango tuŝas la alveolojn
- en esperanto: t [t], d [d], s [s], z [z], c [ʦ], dz [ʣ], r [r], l [l]
- dorsoalveola konsonanto: la dorso de la lango tuŝas la alveolojn,
- postalveola konsonanto: la pinto de la lango tuŝas la postalveolojn
- en esperanto: [ŝ], [ĵ], [ĉ], [ĝ]
- dorsopostalveola konsonanto: la dorso de la lango tuŝas la postalveolojn
- retrofleksa konsonanto: la pinto de la lango tuŝas la palaton (la lango estas retrofleksita en la buŝo)
- palata konsonanto: la dorso de la lango tuŝas la palaton
- en esperanto: j [j]
- vela konsonanto: la radiko de la lango tuŝas la velon
- en esperanto: k [k], g [g], ĥ [x]
- uvula konsonanto: la radiko de la lango kaj la uvulo tuŝiĝas
- faringa konsonanto: la faringo obstrukciĝas
- epiglota konsonanto: la epigloto obstrukciĝas
- glota konsonanto: la gloto obstrukciĝas
- en esperanto: h [h]
[redakti] Voĉmanieroj
(Eble alvenos la artikolero)
[redakti] Nepulmaj sonoj
(Eble alvenos la artikolero)
[redakti] Klakoj
(Eble alvenos la artikolero)
[redakti] Voĉaj injektivoj
(Eble alvenos la artikolero)
[redakti] Glotigitaj plozivoj
(Eble alvenos la artikolero)
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
