Atahualpa Yupanqui

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search
Atahualpa Yupanqui en la Festivalo de Cosquín. En 1967 li atingis la unuan premion de la festivalo kaj en 1972 oni donis lian nomon al la scenejo.

Atahualpa YUPANQUI [juPANki] pseŭdonimo de Héctor Roberto Chavero[1][2](Juan A. de la Peña, 31a de januaro de 1908Nîmes, 23a de majo de 1992), estis argentina kantaŭtoro, gitaristo, poeto kaj verkisto.

Ĝi estas konsiderata la plej grava muzikisto argentina de folklora muziko.

En 1986 en Francio estis al li atribuita la Ordre des Arts et des Lettres.

Komponisto[redakti | redakti fonton]

Flanko A de la disko en 78 RPM. Diskentrepreno Odeón-El Mangruyo 00001 (1936).

Liaj komponaĵoj formas parton de la repertorio de sennombraj artistoj ― kaj en Argentino kaj en diversaj partoj de la mondo ―, estas jenaj:

Lia edzino Nenette kunverkis komponaĵojn kaj foje eĉ rekte ŝi mem komponis vortumadojn kiujn Atahualpa Yupanqui poste kantis kiel verkoj de supozata poeto Pablo del Cerro. Ekzemple la jenaj:

  • Baguala del pobrecito,
  • Chacarera de las piedras,
  • Coplas del caminador,
  • Cuando duerme la guitarra,
  • De aquellos cerros vengo,
  • De tanto dir y venir,
  • El alazán,
  • El arriero va,
  • El cielo está dentro de mí,
  • El coyita,
  • El niño duerme sonriendo,
  • Flor del cerro,
  • Guitarra dímelo tú,
  • Indiecito dormido,
  • La montaraza,
  • Luna tucumana,
  • Me gusta mirarlo al hombre,
  • Mi pago viejo,
  • Milonga del paisano,
  • Payo Solá,
  • Sin caballo y en Montiel,
  • Vidalita tucumana,
  • Yo quiero un caballo negro,
  • Zamba del ayer feliz,
  • Zamba del otoño kaj
  • Zambita del buen amor.[3]

Kantisto[redakti | redakti fonton]

El 325 kantoj registritaj oficiale kiel liaj,[4] citendas kiel plej konataj la jenaj:

  • Basta ya
  • Cachilo dormido
  • Camino del indio
  • Coplas del payador perseguido
  • El arriero
  • El poeta
  • Indiecito dormido
  • La alabanza
  • La añera
  • Las preguntitas
  • Le tengo rabia al silencio
  • Los ejes de mi carreta
  • Los hermanos
  • Luna tucumana
  • Milonga del solitario
  • Nada más
  • Piedra y camino
  • Sin caballo y en Montiel
  • Tú que puedes, vuélvete
  • Viene clareando
  • Zamba del grillo.

Libroj[redakti | redakti fonton]

Atahualpa Yupanqui trinkante mateon.
  • 1939: Piedra sola.
  • 1943: Aires indios.
  • 1953: Cerro Bayo.
  • 1960: Guitarra.
  • 1965: El canto del viento.
  • 1965: El payador perseguido.
  • 1977: Del algarrobo al cerezo.
  • 1984: Confesiones de un payador (Ediciones Galerna).
  • 1989: La palabra sagrada .
  • 1992: La capataza.
  • La canción triste
  • 2007: Coplas del payador perseguido (Rama Lama Music España).

Filmoj[redakti | redakti fonton]

Li partoprenis en 9 filmoj el 1956 al 1981. Foje kiel kantisto foje kiel muzikisto.

Referncoj[redakti | redakti fonton]

  1. Lia patrina familinomo estis Aramburu, sed en Argentino tiu nek uzatas nek aperas en la oficiala identigilo.
  2. Intervjuo al la ĵurnalisto Joaquín Soler Serrano, en programo A fondo. Televisión Española. 1977.
  3. Registro de 65 canciones de Antonietta Paula Pepín en la retejo de Sadaíc (Sociedad Argentina de Autores y Compositores).
  4. SADAIC-Búsqueda en la base de datos de obras registradas

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]