Baltio

El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita el Baltaj landoj)
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Baltaj ŝtatoj
estone: Balti riigid, latve: Baltijas valstis, litove: Baltijos valstybės
kuniga nomo
Baltic states.svg
Situo de Baltio enkadre de Eŭropo
Ŝtatoj Flago-de-Estonio.svg Estonio, Flago-de-Latvio.svg Latvio, Flago-de-Litovio.svg Litovio
Ĉefurboj Talino, Rigo, Vilno
Areo 175 015 km² (17 501 500 ha)
 - de akvo 3 909 km² (390 900 ha)
Loĝantaro 6 812 500 (2010)
Denseco 38,93 loĝ./km²
Horzono EET (UTC+2)
 - somera tempo EET (UTC+3)
Lingvoj estona; latva; litova
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Baltic states

Baltio, BaltujoBaltaj ŝtatoj - inter esperantistoj de eksa Sovetunio historie ankaŭ ofte Ĉebaltio, influite de la ruslingva formo Прибалтика (Pribaltika) - estas kuniga nomo de Estonio, Latvio kaj Litovio, ĉiuj situantaj ĉe la Balta Maro.

La baltaj ŝtatoj atingis sian sendependecon de Rusio post la Unua mondmilito, estis okupitaj en la Dua mondmilito unue de la faŝista Germanio, poste de Sovetunio kaj reakiris sian sendependecon nur en 1991. Ĉiuj tri nun apartenas al Eŭropa Unio.

Oni tiel kunigas ĉefe pro historiaj kaj geografiaj kialoj (kp. je Nordio) - ne pro lingvaj (kp. je Skandinavio).

Estonie parolatas la estona, kuzo de la finna, sed la latva kaj la litova estas neinterkompreneblaj baltaj lingvoj hindeŭropaj. Ankaŭ vaste parolatas la rusa.

Okupacio[redakti | redakti fonton]

La Okupacio de baltaj ŝtatoj konsistis en milita okupacio de la tri Baltaj ŝtatoj — nome Estonio, Latvio kaj Litovio — fare dekomence de Sovetunio laŭ la kondiĉoj de la Molotov–Ribbentrop Pakto de 1939 okazinta en junio 1940. Ili estis tiam aneksitaj en la Sovetunion kiel konstituaj respublikoj en aŭgusto 1940, kvankam multaj potencoj de Okcidento neniam agnoskis ties aligon. La 22an de junio 1941, Nazia Germanio atakis Sovetunion kaj post nur kelkaj semajnoj ili okupaciis la Baltajn ŝtatojn jam por la tuta Dua Mondmilito. En julio 1941, la Tria Regno aligis la Baltajn teritorion en sia Reichskommissariat Ostland. Kiel rezulto de la Balta Ofensivo de 1944 fare de la Ruĝa Armeo, Sovetunio rekaptis plej el la Baltaj ŝtatoj kaj eĉ kaptis la restintajn Germanajn fortojn en la Kurlandia Sako ĝis ties formala kapitulaco en majo 1945. La Soveta "aneksokupacio" (germane Annexionsbesetzung) aŭ okupacio sui generis de la Baltaj ŝtatoj daŭris ĝis aŭgusto 1991, kiam la tri landoj reakiris sian sendependecon.

Statistikoj[redakti | redakti fonton]

10 plej grandaj urboj en Baltio (2011)
  1. Latvio Rigo (650 468)
  2. Litovio Vilno (554 060)
  3. Estonio Talino (416 993)
  4. Litovio Kaŭno (321 200)
  5. Litovio Klaipėda (161 300)
  6. Litovio Panevėžys (114 500)
  7. Litovio Šiauliai (113 100)
  8. Estonio Tartu (103 284)
  9. Latvio Daugavpils (103 053)
  10. Latvio Liepāja (82 413)

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Ĉi tiu artikolo estas verkita en Esperanto-Vikipedio kiel la unua el ĉiuj lingvoj en la tuta Vikipedia projekto.