Dobele

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Dobele
Urbo
Dobele, Dobeles pilsēta, Latvia - panoramio (27).jpg
Bandera Dobele.png
Flago
Escut Dobele.png
Blazono
Lando Latvio Latvio
Distrikto Dobele
Historia regiono Zemgalio
Rivero Bērze
Koordinatoj 56° 37′ 27″ N 23° 16′ 48″ O / 56.62417 °N, 23.28000 °O / 56.62417; 23.28000 (mapo)
Areo 8,03 km² (803 ha)
Loĝantaro 8 731 (29.01.2021)
Denseco 1 087,3 loĝ./km²
Urborajtoj 1917
Horzono EET (UTC+2)
 - somera tempo EEST (UTC+3)
Poŝtkodo LV-3701, 3702
ButtonRed.svg
Europe relief laea location map.jpg
ButtonRed.svg
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Dobele
Retpaĝo: dobele.lv

Dobele estas urbo en Latvia historia regiono Zemgalio, en la sudo de Latvio. Ĝi estas ĉefurbo de distrikto Dobele kaj situas en nordorienta parto de la distrikto. La distancoj al la plej gravaj centroj estas 29 km de Jelgava kaj 72 km de Rigo.[1]

Historio[redakti | redakti fonton]

En 10.-13. jarcento malgranda zemgala - antikva balta tribo - ŝtato ekzistis kun fortikigita centro en Dobele. Dobele kastelo kun urbeto unue estis menciita en 1254, kiam ili iĝis parte dependaj de la Livonia Ordeno. Tamen, la zemgaloj ĉiam serĉis ŝancon ribeli. Post 1279-1289, kiam Dobele kastelo estis malsukcese ĉirkaŭita de krucistoj ses fojojn, ili permanente detruis ĝian ĉirkaŭon, kaj la kastelo estis prirezignita en 1289.[2] Ekde tiam, la fekunda areo restis malabunde loĝita.

En 1335, la krucistoj fortikigis Dobele kasteltumulo kaj komencis konstrui la kastelon. En 1376, Dobele kastelo iĝis la administra centro de la kasteldistrikto.

En 1562 Dobele trovis sin en la Duklando Kuronio. En 1795 la Duklando, kune kun Dobele, estis aneksita al la Rusia Imperio, kaj en 1797 ĝi integrigis ĝin en la Kuronia provincon.

Post la Sendependiĝo Milito (1918-1920), Bauska estis inkludita en la lastatempe establita Respubliko de Latvio. En 1927, fervoja linio al Dobele estis konstruita.[3]

Geografio[redakti | redakti fonton]

Urbo situas en la Orienta Kuronia altebenaĵo (latve Austrumkursas augstiene) ĉe sia transiro al la Meza Latvia malaltebenaĵo (latve Viduslatvijas zemiene),[4] sur la loko de antikva meteoritkratero.[5] La kratero estis formita dum la Permia periodo antaŭ proksimume 290 milionoj da jaroj kaj estas nuntempe determinita nur per geologiaj bortruoj. La rivero Bērze fluas tra la urbo.

Averaĝa temperaturo estas -5,5°C en januaro kaj +16,5°C en julio. Da precipitaĵo falas 600 mm jare.[4]

Loĝantaro[redakti | redakti fonton]

Laŭ la stato de la jaro 2022 en la urbo vivis 8 647 personoj sur areo de 8,03 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de 1 077 loĝantoj/km².

Ŝanĝo de loĝantaro[redakti | redakti fonton]

Jaro Homoj Jaro Homoj
1840 100 1959 6246
1881 1083 1979 13027
1914 2000 1989 15023
1915 375 1997 12765
1925 1551 2007 11391
1935 2470 2012 10895
1943 2650 2020 8856

Transporto[redakti | redakti fonton]

La ĉefŝoseoj de la urbo estas P97 Jelgava-Annenieki, P103 Dobele-Bauska kaj P102 Dobele-Jaunbērze. Lokaj vojoj de la urbo estas V1098 Dobele-Zaļenieki, V1126 Dobele-Penkule, V1128 Dobele-Auce kaj V1101 Dobele-Tukums. La fervoja linio Rigo-Liepāja pasas tra la urbo, en 2022 unu persontrajno ĉiutage veturas al Rigo.

Vidindaĵoj[redakti | redakti fonton]

  • Ordenkastelaj ruinoj
  • Ĝardeno de ĝardenisto kaj bredisto Pēteris Upītis

Bildoj[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Toponavi.com. Distancoj.
  2. Latvijas Padomju Enciklopēdija - Latva Soveta Enciklopedio, v. 2, p. 622.
  3. Latvijas PSR Mazā Enciklopēdija - Latva Malgranda Enciklopedio, v. 1, p. 394.
  4. 4,0 4,1 Latvijas ģeogrāfijas atlants - Latvia geografia atlaso. "Jāņa sēta", 2020
  5. Planetary and Space Science Centre University of New Brunswick. Dobele

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Dobele en Vikimedia Komunejo