Seda (rivero)

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Koordinatoj: 57° 46′ 04″ N 25° 14′ 48″ O / 57.76778 °N, 25.24667 °O / 57.76778; 25.24667 (mapo)
Seda
latve Seda, estone Säde jõgi
rivero
Seda pie Dakstiem.jpg
Seda apud Daksti
Lando Latvio Latvio
Regiono Vidzeme
Distriktoj Distrikto Valka, Distrikto Valmiera
Alfluantoj
 - maldekstraj alfluantoj Baložupe
 - dekstraj alfluantoj Rikanda
Fonto Žuldiņu marĉo
 - situo Paroĥo Valka, Distrikto Valka, Latvio
 - alteco 56,5 m
 - koordinatoj 57° 43′ 59″ N 26° 08′ 11″ O / 57.73306 °N, 26.13639 °O / 57.73306; 26.13639 (mapo)
Enfluejo lago Burtnieks
 - situo 39.5, Latvio
 - koordinatoj 57° 46′ 04″ N 25° 14′ 48″ O / 57.76778 °N, 25.24667 °O / 57.76778; 25.24667 (mapo)
Longo 62 km (39 mi)
Akvokolektejo 544 km² (54 400 ha)
Ĉiujara drenaĵo 0.15 km³
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Seda (tributary of Burtnieks lake)

Seda estas ebenaĵa rivero en norda Latvio, kiu longas 62 kilometrojn.[1] Ĝi komenciĝas ĉe la norda rando de Žuldiņu marĉo proksime de urbo Valka, Estonia limo kaj P23 aŭtovojo. Fluas tra distriktoj Valka kaj Valmiera, enfluas la lagon Burtnieks. Riverdeklivo estas 17 m (0,35 m/km),[2] ĉiujara drenaĵo 0,15 km³.

Historiistoj supozas ke en la Mezepoko Seda kaj ĝia marĉa ĉirkaŭaĵo estis la limo inter latvaj kaj estonaj teroj.

Vojo[redakti | redakti fonton]

La tuta rivera vojo fluas laŭ la Norda Vidzeme malaltebenaĵo (latve Ziemeļvidzemes zemiene).[3]

La bordoj estas superkreskitaj de arbustoj, multloke marĉaj. En la baseno estas multaj arbaroj, marĉaj herbejoj kaj marĉoj. La plej granda el tiuj estas la Seda erikejo, sur la kontraŭa flanko de kiu estas la urbo Seda. La plej granda parto de la riverfluo estas reguligita. Pro la relative malgranda falo, grandaj areoj de marĉoj kaj torf-ekstraktaj kampoj estas inunditaj printempe.[4]

La plej granda setlejo sur la bordoj de la rivero estas Daksti (43 loĝantoj en 2021). La aŭtovojoj A3, P17, P23, P24 kaj la fervojo Riga-Valga transiras la riveron. La fluo pasas tra pluraj naturrezervejoj - Burga herbejoj, Seda marĉo, Meza Burtnieks.

La meza kurso de la rivero, de Daksti ĝis la aŭtovojo P17, kie parto de la sekcio estas artefarite larĝigita kaj fluas tra krutan valon ĝis alteco de 12 metroj, estas rekomendita por boatado. La malsupraj atingoj estas marĉaj, superkreskitaj kaj kun kastoraj digoj.[5][6]

En la rivero troviĝas ezokoj, perkoj, plotoj, bramoj.[7]

Alfluantoj[redakti | redakti fonton]

  • Maldekstra: Baložupe (14 km), Buļļupe (18 km).
  • Dekstra: Rikanda (24 km).

Bildoj[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. LĢIA. Vietvārdu datubāze - Datumbazo de loknomoj
  2. Latvijas Padomju Enciklopēdija - Latva Soveta Enciklopedio, v. 8, p. 624.
  3. Latvijas ģeogrāfijas atlants - Latvia geografia atlaso. "Jāņa sēta", 2020
  4. Nacia Enciklopedio. Seda Marĉo (latve)
  5. Upesoga. Seda (latve)
  6. Video. Boatado Daksti-P17
  7. Latvijas PSR Mazā Enciklopēdija - Latva Malgranda Enciklopedio, v. 3, p. 312.

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Logo Wikimedia Commons Bildoj, sonoj kaj videoj pri temo Seda (rivero) en Vikimedia Komunejo