Silicia dioksido
| Silicia dioksido | |||
 | |||
| Bastona kemia strukturo de la Silicia dioksido | |||
 | |||
| Kristala strukturo de la Silicia dioksido | |||
| Alternativa(j) nomo(j) | |||
| |||
| Kemia formulo | |||
| CAS-numero-kodo | 7631-86-9 (amorfa silico) | ||
| ChemSpider kodo | 22683 | ||
| PubChem-kodo | 24261 | ||
| Fizikaj proprecoj | |||
| Aspekto | Travidebla solido blanka/blanketa(amorfa solido) flava (pulvoro/sablo) | ||
| Molmaso | 60,08 g·mol−1 | ||
| Denseco | (α-kvarca) 2,648 g·cm−3 (amorfa) 2,196 g·cm−3 | ||
| Fandpunkto | 1713 °C | ||
| Bolpunkto | > 2200 °C | ||
| Refrakta indico | 1,458 (amorfa maldika tavolo) | ||
| Solvebleco | 10 mg/l je 25 °C en akvo (kvarco) | ||
| magneta konduko | diamagneta | ||
| specifa varmokapacito | 44,4 J·K−1 mol−1 | ||
| elektra rezistivo | 1016 Ω·m (fandita kvarco) [1] | ||
| termika konduktivo | 12 (|| k-akso), 6.8 (⊥ k-akso); 1,4 (am.) W/(m⋅K) | ||
| Pridanĝeraj indikoj | |||
| GHS Damaĝo Piktogramo |
| ||
| ICEK, grupo 1 | kancerogena al homoj[2] (silico kristala inhalita sub formo de kvarco) | ||
| ICEK, grupo 3 | ne-klasebla rilate al iu kancerogeneco al homoj[3] (silico amorfa) | ||
(25 °C kaj 100 kPa) | |||
Silicia dioksido, aŭ dioksido de silicio aŭ ankoraŭ silico, estas kemia kombinaĵo kun formulo SiO2. Ĝi estas senkolora solido ĉeestanta en abundo en la natura medio kaj en diversaj vivaj estaĵoj. Ĝi ekzistas en libera formo en malsamaj kristalaj aŭ amorfaj formoj, kaj kemie kombinita kun aliaj oksidoj al en silikatoj, kiuj estas la ĉefaj eroj de la terkrusto kaj termantelo. Ĝi ekzistas en la formo de diversaj mineralaj kombinaĵoj kaj sintezaj produktoj, kiel ekzemple fandita silico, vaporita silico, opalo kaj aeroĝelo.[4] Kombinita aŭ ne-kombinita, ĝi konsistas el 60,6% pri la maso de la kontinenta terkrusto[5]. Ĝi estas precipe abunda en formo de kvarco, precipe en granitoj. Ĝi ankaŭ ekzistas en la formo de sinteza materialo, kiel kvarca vitro, fumigita silico, silica ĝelo kaj aeroĝeloj. Ĝi estas uzata kiel struktura materialo, en mikroelektroniko, kiel elektra izolaĵo, same kiel ingrediento por la farmacia industrio kaj la agrikultura industrio.
La termino silico povas ankaŭ rilati al ĉiu mineralo konsistanta al silicia dioksido, precipe kvarco, kalcedono kaj opalo[6].
La inhalo de fajne dividita kristala silico estas venena kaj povas konduki al severa inflamo de la pulmoj, silikozo, bronkito, pulmo-kancero kaj aŭtoimunaj malsanoj kiel sistema disigita eritemo kaj reŭmata artrito. Aliflanke, la sorbo de amorfa silicia dioksido kaŭzas nur mallongajn reverteblajn inflamojn[7].
Aplikoj
[redakti | redakti fonton]Konstruado
[redakti | redakti fonton]Ĉirkaŭ 95% de la komerca uzo de siliko (sablo) estas en la konstruindustrio, ekzemple, en la produktado de betono (portlanda cementa betono).[8]
Vitro
[redakti | redakti fonton]Silikoksido estas la ĉefa komponanto en plejparto de vitroproduktado. Kiam aliaj mineraloj estas fanditaj kun siliko, la principo de frostpunkta depresio malaltigas la fandopunkton de la miksaĵo kaj pliigas ĝian fluecon. La vitra transira temperaturo de pura siliko (SiO₂) estas proksimume 1475 K.[9] Kiam fandita siliko (SiO₂) estas rapide malvarmigita, ĝi ne kristaliĝas sed solidiĝas en vitron.[10] Tial, plejparto de ceramikaj glazuroj estas faritaj ĉefe el siliko.[11]
Manĝaĵoj kaj Farmacio
[redakti | redakti fonton]Koloida siliko, precipitigita siliko, aŭ siliko preparita per pirolizo estas ofte uzataj aldonaĵoj en manĝaĵproduktado. Ĝi estas ĉefe uzata kiel fluiga agento aŭ kontraŭkunpremiĝa agento por pulvoraj manĝaĵoj (kiel spicoj kaj nelaktaj kafkremigiloj) aŭ pulvoraj tabletoj. Ĝi povas absorbi humidon en higroskopaj aplikoj. Koloida silikoksido estas uzata kiel klarigilo por vino, biero kaj suko, kaj ĝia E-numero estas E551.[8]
Kosmetikaĵoj
[redakti | redakti fonton]Silikoksido estas uzata en la kosmetika kampo pro siaj lumdifuzaj ecoj[12] kaj natura akvoabsorbo.[13] Diatomito estas minerala produkto, kiu estis uzata en manĝaĵoj kaj kosmetikaĵoj dum jarcentoj. Ĝi konsistas el la silikoksida ŝelo de etaj diatomeoj; neprilaborita diatomito iam estis uzata kiel dentopulvoro.[14] Sinteza aŭ minita hidratigita silikoksido estas uzata kiel malmola abraziaĵo en dentopasto.
Duonkonduktaĵoj
[redakti | redakti fonton]Silikoksido estas vaste uzata en duonkonduktaĵa teknologio.
Termika oksidado (silikoksido) pasivigo de siliciaj surfacoj estas ŝlosila procezo en la duonkonduktaĵa industrio. Ĝi estas ofte uzata por fabriki metal-oksido-duonkonduktaĵajn kamp-efikajn transistorojn (MOSFET-ojn) kaj siliciajn integrajn cirkvitajn blatojn (uzante ebenajn procezojn).[15][16]
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ Rezistivo de kelkaj materialoj (france)
- ↑ IARC Working Group on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans (16 janvier 2009). Evaluations Globales de la Cancérogénicité pour l'Homme, Groupe 1 : Cancérogènes pour l'homme (france). CIRC. Arkivita el la originalo je 2008-11-28. Alirita 22-a de aŭgusto 2009 .
- ↑ IARC Working Group on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans (16 janvier 2009). Evaluations Globales de la Cancérogénicité pour l'Homme, Groupe 3 : Inclassables quant à leur cancérogénicité pour l'Homme (france). CIRC. Arkivita el la originalo je 2008-12-09. Alirita 22a de aŭgusto 2009 .
- ↑ Kazesploro: Adaptado de partikla grandeco al rendimento en aplikoj de silika aeroĝela pulvoro. Prenite la 26an de decembro 2025.
- ↑ R. L. Rudnick kaj S. Gao. (2005) Treatise on Geochemistry (Traktato pri geokemio) 3 (angle), p. 48–53. ISBN 978-0-08-044847-3.
- ↑ Vd silico-n en vortaro.net
- ↑ Carl J. Johnston, Kevin E. Driscoll, Jacob N. Finkelstein, R. Baggs Michael, A. O'Reilly, Janet Carter, Robert Gelein et Günter Oberdörster. "Pulmonary Chemokine and Mutagenic Responses in Rats after Subchronic Inhalation of Amorphous and Crystalline Silica (Pulmaj respondoj de ratoj post inhalo de amorfa kaj kristala silico)", aŭgusto 2000, paĝo p. 405-413. (angle)
- ↑ 8,0 8,1 Flörke OW, Graetsch HA, Brunk F, et al. (2018). "Silikaĵo". La Enciklopedio de Industria Kemio de Ullmann. Weinheim: Wiley-VCH. doi:10.1002/14356007.a23_583.pub3. ISBN 978-3-527-30673-2.
- ↑ Ojovan MI (2004). "Vitroformado en amorfa SiO2 kiel perkolacia faztransiro en sistemo de retaj difektoj". JETP Lett. 79 (12): 632–634. Bibcode:2004JETPL..79..632O. doi:10.1134/1.1790021. S2CID 124299526.
- ↑ Stachurski ZH (2015). Fundamentoj de Amorfaj Solidoj: Strukturo kaj Ecoj. John Wiley & Sons. p. 176. ISBN 978-3-527-68219-5.
- ↑ Altnivela Neorganika Kemio: Volumo I. Krishna Prakashan Media. p. 563.
- ↑ Barel AO, Paye M, Maibach HI (2014). Manlibro de Kosmetika Scienco kaj Teknologio (4a eld.). CRC Press. p. 444. ISBN 9781842145654.
- ↑ Barel AO, Paye M, Maibach HI (2014). Manlibro de Kosmetika Scienco kaj Teknologio (4a eld.). CRC Press. p. 442. ISBN 9781842145654. La siliko estas multpora ingredienco, kiu absorbas la oleon kaj sebumon.
- ↑ Gardner JS (1882). "Pri la Kaŭzoj de Alteco kaj Landsinkado". Geological Magazine. 9 (10): 479–480. Bibcode:1882GeoM....9..479G. doi:10.1017/S0016756800172474. ISSN 0016-7568.
- ↑ Liu G, Liu Y, Zhao X (2017). "La Influo de Sfera Nano-SiO2-Enhavo sur la Termika Protekta Elfaro de Termoizolaj Ablacio-Rezistemaj Tegitaj Ŝtofoj". Journal of Nanomaterials. 2017: 1–11. doi:10.1155/2017/2176795. ISSN 1687-4110.
- ↑ Esencaj Elektronikaj Materialoj: Parto 1 - Silicio. Prenite la 21an de junio 2013.
